Mamy 10 803 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Przebieg procesu likwidacji spółki z o.o.

Autor: Karol Jokiel • Opublikowane: 06.12.2012 • Zaktualizowane: 06.12.2012

Artykuł omawia czynności, jakie należy wykonać w celu likwidacji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Powstanie przyczyny rozwiązania spółki, co do zasady, pociąga za sobą jej przejście w stan likwidacji i rozpoczęcie postępowania likwidacyjnego (art. 272 Kodeksu spółek handlowych [K.s.h.] – ustawy z dnia 15 września 2000 r.). Artykuł 270 tej ustawy określa te sytuacje: przewidziane w umowie spółki, uchwała wspólników o rozwiązaniu spółki albo o przeniesieniu siedziby spółki za granicę (stwierdzona protokołem sporządzonym przez notariusza), ogłoszenie upadłości spółki oraz inne przyczyny przewidziane prawem.

 

Od reguły tej istnieje co prawda kilka wyjątków np. w przypadku łączenia się spółek, przejmowana w wyniku inkorporacji spółka lub spółki łączące się w razie fuzji zostają rozwiązane bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego w dniu wykreślenia z rejestru (art. 493 K.s.h.). W przypadku spółki z o.o. – przekształcanej w inną spółkę – traci ona byt prawny z chwilą jej wykreślenia z rejestru, co następuje jednocześnie z wpisaniem spółki przekształconej do rejestru (dzień przekształcenia) – art. 552 K.s.h., które jednak co najwyżej potwierdzają przytoczoną w poprzednim zdaniu zasadę.

 

Obligatoryjność etapu likwidacji spółki podyktowana jest bezpieczeństwem obrotu. Celem tego postępowania jest bowiem rozdysponowanie majątkiem podmiotu prawnego i zakończenie jego działalności (art. 270-290 K.s.h.).

 


Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Należy podkreślić, co jeszcze do niedawna było kwestią wątpliwą, że nawet spółka z o.o., która nie rozpoczęła prowadzenia swego przedsiębiorstwa, ani nie zaciągała zobowiązań, może być wykreślona z rejestru handlowego dopiero po przeprowadzeniu likwidacji w całości (tak w szczególności uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18.01.1994 r., III CZP 178/93).

 

W okresie likwidacji mają zastosowanie przepisy dotyczące organów spółki z o.o. oraz praw i obowiązków wspólników. Chyba że przepisy o likwidacji stanowią inaczej lub co innego wynika z celu likwidacji (art. 275 K.s.h.).

 

Do wyjątków od zacytowanej zasady z art. 275 K.s.h. zaliczyć należy w szczególności wyłączenie możliwości wypłacania wspólnikom zysków (w całości lub części) w okresie likwidacji oraz dokonywania podziału majątku przed spłaceniem wszystkich zobowiązań. W ten sposób ustawa chroni słuszne interesy wierzycieli. Nadto w okresie likwidacji dopłaty mogą być uchwalane tylko za zgodą wszystkich wspólników.

 

W okresie likwidacji nie działa w spółce zarząd, ponieważ jego funkcję pełnią likwidatorzy. Natomiast inne organy spółki z o.o., jak rada nadzorcza lub komisja rewizyjna, istnieją i funkcjonują w dalszym ciągu, z tym jednak, że ich rola i funkcje zmieniają się – stosownie do celu likwidacji. Formalnie nie byłoby bowiem podstaw do przyjęcia, że organy te tracą rację bytu. Także uprawnienia kontrolne wspólników, przewidziane w art. 212 K.s.h. nie tracą swojej mocy.

 

Jak wspomniano, w okresie likwidacji nie działa zarząd, ponieważ jego funkcje pełnią likwidatorzy. Likwidatorem zaś może być tylko osoba fizyczna, mająca pełną zdolność do czynności prawnych (art. 18 § 1 K.s.h.). Nie może być to osoba skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwa wymienione w art. 18 § 2 K.s.h., z zastrzeżeniem art. 18 § 2-3 K.s.h., oraz członek rady nadzorczej i komisji rewizyjnej (art. 214 § 1 K.s.h.). Przepis wprawdzie mówi o „likwidatorach”, lecz nie ma przeszkód, aby ustanowiony został tylko jeden.

 

Kodeks spółek handlowych normuje cztery sposoby ustanowienia likwidatorów:

 

  1. Umową spółki, która wprost wskazuje osoby oraz ich liczbę (imiennie lub inaczej, np. przez określenie funkcji – likwidatorami są prezes i wiceprezesi), albo tryb ich powołania (np. likwidatorów wyznacza rada nadzorcza, osoba trzecia, grupa wspólników).
  2. Uchwałą wspólników podjętą wymaganą ustawowo lub umownie większością głosów, która może, tak jak umowa, ustalać zarówno liczbę, tryb, jak i powoływać określone osoby do pełnienia funkcji likwidatorów.
  3. Z mocy prawa, jeżeli umowa spółki ani uchwała wspólników nie stanowi inaczej, są nimi członkowie ostatniego zarządu.
  4. Czwarty sposób – jeżeli sąd rozwiązuje spółkę, może też ustanowić likwidatorów i decydować o ich liczbie (art. 276 § 3 K.s.h.).

 

Odwołanie likwidatorów, w przypadku gdy są oni ustanowieni wolą wspólników lub w inny sposób (z wyłączeniem ustanowienia przez sąd), odbywa się uchwałą wspólników. Jednakże umowa spółki z o.o. może ustanowić inne reguły odwołania likwidatorów (np. ustąpienie po upływie pewnego okresu, wskazywać podmiot uprawniony do odwołania).

 

Kompetencję do odwołania likwidatorów ustanowionych nie przez siebie ma również sąd rejestrowy, gdy osoby mające interes prawny (wspólnicy, spadkobiercy wspólników, wierzyciele osobiści wspólnika, którzy uzyskali zajęcie jego udziału, syndyk masy upadłościowej wspólnika) złożą taki wniosek (art. 276 § 4 K.s.h.). Powinny jednak zachodzić ważne powody, które uniemożliwiają pełnienie funkcji likwidatora. W przypadku likwidatorów ustanowionych przez sąd – wyłącznie sąd może ich odwołać (art. 276 § 2 zd. 2 K.s.h.).

 

Stosownie do art. 280 K.s.h. „do likwidatorów stosuje się przepisy dotyczące członków zarządu, chyba że przepisy niniejszego rozdziału stanowią inaczej”. Stosowanie przepisów dotyczących członków zarządu musi być jednak w tym zakresie odpowiednie, bowiem nie wszystkie przepisy rozdziału 3, oddział 1 możemy stosować do likwidatorów.

 

W stosunkach wewnętrznych likwidatorzy są obowiązani stosować się do uchwał wspólników, zaś ci ustanowieni przez sąd – są obowiązani stosować się jedynie do jednomyślnych uchwał, powziętych przez wspólników oraz przez osoby, które spowodowały ich ustanowienie, zgodnie z art. 276 § 4 K.s.h. cytowanym powyżej (art. 282 § 2 K.s.h.).

 

W sferze stosunków zewnętrznych art. 283 § 1 K.s.h. potwierdza zasadę, że do likwidatorów stosuje się przepisy dotyczące członków zarządu. Likwidatorzy zatem, tak jak członkowie zarządu, mają prawo prowadzenia spraw oraz reprezentowania spółki.

  

Fakt otwarcia likwidacji, ustanowienia likwidatora czy likwidatorów, ich imiona i nazwiska oraz adresy, a nadto sposób reprezentowania spółki (jak również każda zmiana w tym zakresie) wymaga zgłoszenia na urzędowym formularzu do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) oraz ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.

 

Do KRS należy nadto złożyć notarialnie poświadczone wzory podpisów likwidatora albo likwidatorów, jeżeli osoby pełniące tę funkcję nie uczyniły tego wcześniej chociażby z racji zasiadania w zarządzie likwidowanej spółki. Prawo i obowiązek takiego zgłoszenia ma każdy z likwidatorów.

 

Spółka w likwidacji zachowuje osobowość prawną. Proces likwidacji przebiega pod firmą spółki z dodaniem oznaczenia „w likwidacji”.

 

Likwidatorzy powinni następnie ogłosić o otwarciu likwidacji, wzywając wierzycieli do zgłoszenia ich wierzytelności w terminie trzech miesięcy od dnia tego ogłoszenia (art. 279 K.s.h.). Dla dokonania ogłoszenia właściwy jest Monitor Sądowy i Gospodarczy.

 

Po podjęciu uchwały o rozwiązaniu spółki, likwidatorzy powinni sporządzić, zgodnie z zapisami ustawy o rachunkowości, bilans otwarcia likwidacji. Bilans ten podlega zatwierdzeniu przez zgromadzenie wspólników. Jeżeli likwidacja potrwa dłużej niż rok, likwidatorzy powinni nadto po upływie każdego roku obrotowego składać zgromadzeniu wspólników sprawozdanie ze swej działalności oraz sprawozdanie finansowe.

 

Do zadań likwidatorów należą: zakończenie interesów bieżących spółki, ściągnięcie wierzytelności, wypełnienie zobowiązań i upłynnienie majątku spółki (art. 282 K.s.h.). Nowe interesy mogą oni wszczynać tylko wówczas, gdy to jest potrzebne do ukończenia spraw w toku.

 

Nie zostało zatem bezwzględnie wykluczone zawieranie nowych umów, byleby służyło to zakończeniu bieżących spraw spółki, ściągnięciu wierzytelności, wypełnieniu zobowiązań i spieniężeniu majątku spółki.

 

Do czynności likwidacyjnych zalicza się również upłynnienie majątku spółki, poza spieniężeniem majątku również poprzez rozliczenie się z wierzycielami, np. za pomocą wydania im składnika majątku spółki.

 

Najkorzystniejsze jest oczywiście zbycie całego przedsiębiorstwa. Ważnym zastrzeżeniem poczynionym przez ustawodawcę w tym zakresie jest to, iż nieruchomości spółki winny być zbywane w drodze publicznej licytacji, a z wolnej ręki mogą być zbywane jedynie na mocy uchwały wspólników i po cenie nie niższej od uchwalonej przez wspólników. Zbycie nieruchomości spółki z wolnej ręki, bez zgody wyrażonej uchwałą wspólników, albo zbycie za cenę niższą niż minimum ustalone w takiej uchwale prowadzi do nieważności czynności prawnej – art. 17 § 1 K.s.h.

 

Ściągnięcie wierzytelności oraz wypełnienie zobowiązań dotyczy zarówno osób trzecich jak i wspólników. W tym celu likwidatorzy mogą doprowadzać do procesów sądowych. Możliwe jest jednak wykreślenie z rejestru spółki z o.o., jeżeli w wyniku przeprowadzonego i zakończonego postępowania likwidacyjnego zostanie spieniężony cały jej majątek, a mimo to zostaną niewypełnione zobowiązania ciążące na tej spółce (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 1996 r., I CKN 20/96, OSNC 1997, nr 5, poz. 53).

  

Stosownie bowiem do art. 285 K.s.h. „sumy potrzebne do zaspokojenia lub zabezpieczenia znanych spółce wierzycieli, którzy się nie zgłosili lub których wierzytelności nie są wymagalne albo są sporne, należy złożyć do depozytu sądowego”. Zakres tego ostatniego przepisu obejmuje znanych spółce wierzycieli, którzy:

 

  1. nie zgłosili się, a których wierzytelności są jeszcze niewymagalne;
  2. zgłosili się, a ich wierzytelności są jeszcze niewymagalne;
  3. nie zgłosili się, a według wiedzy spółki mają wierzytelność sporną;
  4. zgłosili się, ale ich wierzytelność jest sporna.

 

Wniosek o wykreślenie spółki z KRS można złożyć dopiero po zatwierdzeniu przez zgromadzenie wspólników sprawozdania finansowego na dzień poprzedzający podział między wspólników majątku pozostałego po zaspokojeniu lub zabezpieczeniu wierzycieli i po zakończeniu likwidacji (co z kolei nie może nastąpić przed upływem 6 miesięcy od ogłoszenia o otwarciu likwidacji i wezwaniu wierzycieli – art. 286 K.s.h.). Majątek, o którym mowa w zdaniu poprzedzającym, dzieli się między wspólników w stosunku do ich udziałów, chyba że umowa spółki stanowi w tym zakresie inaczej. Wspólnicy, którzy po upływie 6 miesięcy od ogłoszenia o otwarciu likwidacji i wezwaniu wierzycieli otrzymali w dobrej wierze przypadającą na nich część majątku spółki, nie są obowiązani do jej zwrotu w celu pokrycia należności wierzycieli, którzy ujawnili się później. Wierzyciele spółki, którzy nie zgłosili swoich roszczeń we właściwym terminie ani nie byli spółce znani, mogą żądać zaspokojenia swoich należności wyłącznie z majątku spółki, który nie został jeszcze podzielony.

 

Przyjęte sprawozdanie, o którym mowa wyżej, likwidatorzy powinni wywiesić w siedzibie spółki i złożyć je sądowi rejestrowemu, wraz z wnioskiem o wykreślenie spółki z rejestru. Ostatnim sprawozdaniem finansowym w toku likwidacji spółki jest jednak dopiero sprawozdanie na dzień zakończenia likwidacji, powinno być wykonane w ciągu trzech miesięcy od zakończenia procesu podziału kwot likwidacyjnych pomiędzy wspólników. Sprawozdanie to winno zostać również zatwierdzone przez zgromadzenie wspólników, ogłoszone i przesłane do KRS.

 

Byt prawny spółki zlikwidowanej kończy się definitywnie nie z chwilą uprawomocnienia się postanowienia zarządzającego wykreślenie spółki z rejestru (art. 6945 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego).

 

Po wykreśleniu spółki z rejestru koniecznym jest:

 

  1. zawiadomienie właściwego naczelnika urzędu skarbowego o rozwiązaniu spółki, poprzez przekazanie mu odpisu sprawozdania likwidacyjnego (art. 290 K.s.h.),
  2. wystąpienie do właściwego naczelnika urzędu skarbowego z wnioskiem, sporządzonym na urzędowym formularzu, o wykreślenie zlikwidowanej spółki z rejestru podatników VAT,
  3. złożenie deklaracji NIP-2 dla potrzeb zawiadomienia o zmianie statusu podatnika w podatku dochodowym, oraz
  4. zgłoszenie do GUS o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej przez spółkę.

 

Księgi i dokumenty rozwiązanej spółki powinny być oddane na przechowanie osobie wskazanej w umowie spółki lub w uchwale wspólników. W braku takiego wskazania, przechowawcę wyznacza sąd rejestrowy (art. 288 § 3 K.s.h.).

 

Wszystkich wymaganych prawem czynności likwidatorzy mogą dokonywać przez pełnomocnika. Udzielenie odpowiedniego pełnomocnictwa wymaga jednak uprzedniego prawidłowego ustanowienia likwidatorów, co stanowi prawną podstawę ich umocowania do działania w imieniu spółki.



Stan prawny obowiązujący na dzień 06.12.2012

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

»Podobne materiały

Podstawy ogłoszenia upadłości przedsiębiorcy

Artykuł omawia warunki dla skutecznego złożenia wniosku o upadłość przedsiębiorcy oraz ogłoszenia tej upadłości przez sąd. Wiedza niezbędna każdemu przedsiębiorcy.

Kto i kiedy składa zgłoszenie zamiaru dokonania koncentracji przedsiębiorców?

Dokonanie koncentracji przedsiębiorców wymaga zgody Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, jeżeli łączny obrót przedsiębiorców zamierzających jej dokonać przekracza określoną ustawowo kwotę. Kontrola urzędu antymonopolowego ma w tym zakresie charakter prewencyjny.

Zgłoszenie informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej

Przedsiębiorca zawieszający działalność gospodarczą powinien dokonać zgłoszenia informacji o tym fakcie poprzez złożenie wniosku o zmianę wpisu we właściwym rejestrze. Do wniosku należy dołączyć w szczególności oświadczenie o niezatrudnianiu pracowników.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »