Mamy 10 803 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Prowadzenie działalności gospodarczej w Niemczech

Autor: Karol Jokiel • Opublikowane: 10.12.2007

Artykuł omawia główne zagadnienia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w Niemczech, w tym formy prawne takiej działalności.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

W całej Unii Europejskiej (UE) obowiązuje swoboda świadczenia usług i  prowadzenia działalności gospodarczej. Wynika ona z art. 43 i 49 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Treaty establishing the European Community z 25 marca 1957 r., publ. O.JC.1997.340.173, dalej – TWE). Pierwsza z wymienionych swobód ma służyć rozwojowi nieskrępowanego przepływu usług na terenie całej Wspólnoty. Druga natomiast dotyczy podejmowania i wykonywania działalności na własny rachunek, jak również prowadzenia przedsiębiorstwa w formie spółki kapitałowej, dla wszystkich obywateli państw członkowskich UE na tych samych zasadach, które obowiązują obywateli państwa miejsca planowanej działalności.

 

Niemcy są krajem, który cieszy się największym zainteresowaniem polskich przedsiębiorców. Obecnie jedna trzecia polskiego eksportu trafia właśnie do RFN, co świadczy o tym, że nasi przedsiębiorcy potrafią skutecznie wprowadzać swoje towary na rynek niemiecki i konkurować z dostawcami miejscowymi. Sukcesy odnoszą również firmy usługowe, zwłaszcza budowlane, które zyskały już w Niemczech dobrą markę. Z tych to powodów artykuł ten poświęcony jest prowadzeniu działalności gospodarczej w tym właśnie kraju. Tym bardziej że od chwili wejścia Polski do UE stało się to dla obywateli naszego kraju – z mocy wskazanych wyżej przepisów prawa europejskiego – znacznie łatwiejsze.

 


Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

I. FORMY PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ W NIEMCZECH

 

Decyzja o podjęciu działalności gospodarczej za granicą poprzedzona być musi przede wszystkim uważną analizą dostępnych form prawnych powadzenia takiej działalności w danym kraju. Z wyborem tym wiążą się bowiem konkretne prawa i obowiązki przedsiębiorcy (wymieńmy zwłaszcza formalności związane z rozpoczęciem działalności, odpowiedzialność przedsiębiorcy – osobista, nieograniczona lub ograniczona proporcjonalnie do wniesionego wkładu, obowiązek wpisu do odpowiedniego rejestru handlowego – Handelsregister lub ewidencji prowadzonej przez Gewerbeamt – urząd ds. gospodarczych). Podstawowe dane w tym zakresie zawiera poniższa tabela.

 

 

Rodzaj działalności

Zakres odpowiedzialności

Minimalny kapitał zakładowy

Rejestracja w rejestrze

Einzelunternehmen

(działalność na własny rachunek)

nieograniczona przedsiębiorcy

niewymagany

tak

Gesellschaft bürgerlichen Rechts – GbR

(spółka cywilna)

nieograniczona wspólników

niewymagany

tak

Zweigniederlassung

(oddział)

przedsiębiorstwa tworzącego

niewymagany

tak

Gesellschaft mit beschränkter Haftung – GmbH

(spółka z o.o.)

ograniczony do wysokości wkładów

25 000 euro

tak

offene Handelsgesellschaft – oHG (spółka jawna)

nieograniczona wspólników

niewymagany

tak

Kommanditgesellschaft –KG

(spółka komandytowa)

osobista nieograniczona wspólnika głównego –komplementariusza; ograniczona do wysokości wkładów pozostałych – komandytariuszy

niewymagany

tak

Aktiengesellschaft – AG

(spółka akcyjna)

do wysokości wkładów

50 000 euro

tak

 

Powyższe dane pozwalają uzyskać pewien, ogólny pogląd na kwestię praw i obowiązków wiążących się z wyborem poszczególnych form prowadzenia działalności gospodarczej w Niemczech. Celem podjęcia w pełni racjonalnej decyzji w tym względzie, koniecznym jest jednak bliższe przyjrzenie się wskazanym tu instytucjom prawnym. Z tego właśnie powodu prezentuję poniżej rozszerzoną charakterystykę trzech – z praktycznego punktu widzenia – najistotniejszych form prowadzenia działalności gospodarczej w Niemczech tj. działalności na własny rachunek, oddziału (wraz z krótką charakterystyką przedstawicielstwa) oraz spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

 

1. Einzelunternehmen – Działalność na własny rachunek

 

Bodaj najczęściej wybieraną przez Polaków formą prowadzenia działalności gospodarczej w Niemczech jest samozatrudnienie, a więc prowadzenie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną, na własny rachunek, w oparciu o stosunek prawny odpowiadający w swej treści przede wszystkim umowie o dzieło (Werklieferungsvertrag) uregulowanej w § 651 i n. Bürgerliches Gesetzbuch (dalej BGB – niemiecki Kodeks cywilny) lub umowie zlecenia (Auftrag) uregulowanej przepisami § 662 i n. BGB. Działalność ta jest prowadzona pod własnym imieniem i nazwiskiem.

 

Podstawą prowadzenia działalności gospodarczej w tej formie prawnej jest wpis do rejestru odpowiadającego naszej ewidencji działalności gospodarczej (dokonywany w oparciu o zgłoszenie sporządzone na urzędowym formularzu tzw. Gewerbe-Anmeldung) i posiadanie tzw. Gewerberkarte, wydawanej przez odpowiedni urząd ds. gospodarczych (Gewerbeamt), właściwy dla miejsca siedziby zakładanego przedsiębiorstwa (koszt 30 euro).

 

Dla zarejestrowania działalności gospodarczej w Niemczech koniecznym jest dysponowanie lokalem, który może zostać wskazany jako siedziba przedsiębiorstwa. W praktyce coraz częściej Gewerbeamt bada, czy wskazane miejsce prowadzenia działalności nie jest prywatnym mieszkaniem przedsiębiorcy, co wyklucza rejestrację firmy. Dokumentem, który legitymować będzie w tym zakresie polskiego przedsiębiorcę, może być np. umowa najmu lub użyczenia lokalu.

 

Przy zakładaniu działalności gospodarczej w Gewerbeamt trzeba nadto przedłożyć kopię paszportu, dowodu zameldowania oraz dowodu dopuszczenia do działalności, jeżeli jest on wymagany przez przepisy obowiązującego prawa, co ma miejsce m.in.: w przypadku rzemieślników (odpowiednie zezwolenie wydaje właściwa izba rzemieślnicza – Handwerkskammer). To, czy dla danego rodzaju działalności konieczne jest posiadanie zgody izby rzemieślniczej, reguluje rozporządzenie Handwerksordnung. W jego przepisach rozróżnia się rzemiosło właściwe, wymienione w załączniku „A” oraz zawody pokrewne rzemiosłu właściwemu, zawarte w załączniku „B” (np. suszenie budynków, kładzenie podłóg).

 

Rozpoczynając działalność gospodarczą, trzeba zatroszczyć się o uzyskanie wpisu do rejestru rzemiosła właściwego (Handwerksrolle), względnie na listę zakładów z działalnością podobną do rzemieślniczej.

 

W dalszej kolejności dopełnienia wymagają formalności zbliżone do tych obowiązujących w Polsce, które dotyczą m.in.: zgłoszenia firmy do urzędu statystycznego danego kraju związkowego, uzyskania numeru identyfikacji podatkowej (Steuernummer) we właściwym, ze względu na miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, urzędzie skarbowym (Finanzamt) oraz zgłoszenia ubezpieczonego (czyli przedsiębiorcy) do kasy chorych. Co prawda, urząd ds. gospodarczych ma obowiązek przesłania odpowiednich danych do urzędu skarbowego, to jednak warto uczynić to samemu. W praktyce wymiana pism pomiędzy instytucjami publicznymi może trwać bardzo długo, a wypisywanie faktur bez numeru identyfikacji podatkowej jest niedozwolone.

 

Osoby fizyczne, prowadzące zarejestrowaną na terenie Niemiec, samodzielną działalność gospodarczą uzyskują prawo do swobodnego przemieszczania się i przebywania w tym państwie. Osobom tym przysługuje prawo do otrzymania pozwolenia na pobyt (Aufenthaltserlaubnis). Wniosek należy złożyć w odpowiednim urzędzie ds. cudzoziemców, w którym należy zaznaczyć, iż celem pobytu w Niemczech jest wykonywanie działalności gospodarczej na własny rachunek.

 

Do prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek nie jest konieczne wniesienie jakiegokolwiek kapitału zakładowego. Przedsiębiorca nie prowadzi pełnej księgowości i nie sporządza bilansu. Odpowiada jednak osobiście całym swoim majątkiem za długi i zobowiązania założonego przedsiębiorstwa.

 

2. Zweigniederlassung – Oddział, Unselbstständige Zweigstelle – Przedstawicielstwo

 

Prostą i stosunkowo niedrogą formą zaistnienia polskiego przedsiębiorcy na rynku niemieckim jest założenie przedstawicielstwa (unselbstständige Zweigstelle), względnie oddziału (Zweigniederlassung).

 

Zgodnie z właściwymi przepisami niemieckiego Kodeksu handlowego – oddział jest jednostką wyodrębnioną przestrzennie i organizacyjnie z zakładu głównego, która powinna prowadzić działalność samodzielnie, w celach zarobkowych, w tym samodzielnie uczestniczyć w obrocie gospodarczym, posiadać oddzielną rachunkowość, a jej majątek winien być wyodrębniony z majątku przedsiębiorstwa macierzystego. W celu założenia oddziału w Niemczech polski przedsiębiorca jest obowiązany złożyć do sądu poświadczony notarialnie wniosek o wpis do rejestru handlowego (Handelsregister), który powinien zawierać w szczególności:

 

  • adres siedziby oddziału,
  • zakres działalności oddziału,
  • dane osoby kierującej oddziałem,
  • kapitał oddziału (przy czym w przypadku oddziału nie ma przepisu określającego minimalną wysokość kapitału zakładowego),
  • informację o rejestrze i numerze wpisu do rejestru przedsiębiorstw głównego przedsiębiorstwa,
  • formę prawną przedsiębiorstwa i właściwe dla niego prawo,
  • opis zakresu działalności przedsiębiorstwa,
  • wykaz osób uprawnionych do reprezentowania przedsiębiorstwa,
  • wzory podpisów członków zarządu, notarialnie poświadczone.

 

Do wniosku należy dołączyć wyciąg z polskiego rejestru handlowego, uwierzytelniony odpis umowy spółki macierzystej oraz dodatkową dokumentację, np. bilanse, certyfikaty biegłych rewidentów księgowych, z której wynikałoby, że zarządzanie przedsiębiorstwem odbywa się z siedziby w Polsce i tam prowadzona jest jego zasadnicza działalność. Rozpoczęcie działalności gospodarczej zgłasza się również w Gewerbeamt na zasadach analogicznych jak w przypadku działalności na własny rachunek.

 

Istotą przedstawicielstwa jest przede wszystkim promocja firmy zagranicznej (tu polskiej) oraz badanie rynku pod kątem możliwości zbytu określonego typu towarów (usług) – a więc, mówiąc w pewnym uproszczeniu, cele niezarobkowe – przy czym zazwyczaj chodzić tu będzie o towary (usługi) przedsiębiorcy zakładającego przedstawicielstwo. Dlatego też nie jest to forma przewidziana dla przedsiębiorstw, których działalność w Niemczech ma polegać na bezpośredniej sprzedaży tych towarów (usług). Niewątpliwymi zaletami przedstawicielstwa są za to: stosunkowo prosta procedura jego zakładania, niski koszt oraz minimalne obowiązki wobec niemieckich organów administracyjnych.

 

Otwarcie przedstawicielstwa podlega bowiem zgłoszeniu we właściwym urzędzie ds. gospodarczych (obowiązuje taki sam formularz, jak w przypadku oddziału). Dodatkowo należy przedstawić następujące dokumenty:

 

  • kopię paszportu,
  • wyciąg z rejestru handlowego zawierający pozwolenie na działalność (jeśli się go posiada),
  • pozwolenie na działalność, jeśli jest ono konieczne dla określonej branży,
  • kopię umowy wynajmu (użyczenia) lokalu,
  • kartę rzemieślniczą w przypadku wykonywania rzemiosła, dla którego taka karta jest wymagalna (patrz wyżej),
  • świadectwo z policji oraz informację z centralnego rejestru gospodarczego, jeśli ma być dokonywany obrót wysokowartościowymi produktami.

 

Zarówno w przypadku oddziału jak i przedstawicielstwa urząd ds. gospodarczych – tak jak ma to miejsce przy podejmowaniu działalności gospodarczej na własny rachunek – przesyła kopię zgłoszenia do wszystkich instytucji niezbędnych do prowadzenia tego typu działalności (urzędu skarbowego, urzędu statystycznego).

 

3. Gesellschaft mit beschränkter Haftung – Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

 

Jeśli chodzi o prowadzenie działalności gospodarczej w formie spółek, prawo niemieckie (podobnie jak polskie) przewiduje możliwość tworzenia spółek kapitałowych (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością i spółka akcyjna) oraz osobowych (m.in. spółka jawna i komandytowa).

 

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (Gesselschaft mit beschränkter Haftung – w skrócie GmbH) jest najczęściej spotykaną formą działalności w Niemczech, biorąc pod uwagę spółki kapitałowe. Podstawę prawną funkcjonowania tego typu podmiotów prawnych stanowi ustawa o spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością (Gesetz betreffend die Gesellschaften mitbeschränkter Haftung z dnia 20 kwietnia 1892 r.). Stosowne przepisy zawiera także niemiecki Kodeks handlowy (Handelsgesetzbuch– dalej HGB).

 

Uprawnienia do założenia spółki typu GmbH posiadają zarówno osoby fizyczne jak i prawne (inne spółki, stowarzyszenia itd.). Możliwe jest prowadzenie działalności w tej formie prawnej zarówno przez jeden jak i więcej podmiotów dążących do połączenia wspólnych środków czy też umiejętności, a to w celu realizacji określonych zamierzeń, zazwyczaj o charakterze zarobkowym.

 

Pierwszym etapem na drodze do utworzenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest sporządzenie przez wspólników (lub osobę zakładającą) umowy spółki w formie aktu notarialnego (koszt ok. 450 euro). Treść umowy spółki powinna zawierać informacje wymagane przez przepisy prawa, w tym m.in.: miejsce siedziby, nazwę spółki, przedmiot jej działalności, wysokość kapitału zakładowego oraz określenie wkładu każdego ze wspólników.

 

Umowa spółki może precyzować formę zarządu spółką i sposób jej reprezentowania wobec osób trzecich. Trzeba przy tym wskazać, że większość przepisów ustawy o spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością ma charakter przepisów dyspozytywnych (tzn. znajdujących zastosowanie tylko wobec braku odmiennego uregulowania danych kwestii w umowie spółki). Stąd też wspólnicy mają szeroką swobodę w zakresie kształtowania wzajemnych relacji, zwłaszcza co do stosunków wewnątrz spółki, a zatem i możliwość przystosowania postanowień umowy spółki do rodzaju działalności i własnych potrzeb.

 

Minimalna wartość kapitału zakładowego spółki GmbH wynosi 25 000 euro, który, dla powstania spółki, musi zostać pokryty w całości. Poza wkładem gotówkowym możliwe jest wniesienie do spółki wkładu rzeczowego (tzw. aportu). Należy jednak pamiętać, że sąd poddaje sprawdzeniu wiarygodność dokonanej wyceny aktywów, wniesionych do spółki jako aport.

 

Kolejnym etapem na drodze do powstania GmbH jest dokonanie wpisu spółki do rejestru handlowego (Handelsregister). Koszt rozpatrzenia wniosku (składanego do sądu właściwego ze względu na miejsce siedziby spółki) o uzyskanie wpisu do rejestru handlowego wynosi 80 euro, natomiast uzyskanie wpisu, wraz z obowiązkową publikacją w oficjalnym dzienniku urzędowym „Bundesanzeiger” (wydawanym przez federalne ministerstwo sprawiedliwości) – ok. 300 euro. Opłaty te dokonywane są na rachunek lokalnego sądu (Amtsgericht). Do wniosku o wpis GmbH do rejestru należy dołączyć m.in.:

 

  • poświadczony odpis umowy spółki,
  • dowód powołania zarządu (np. uchwałę wspólników),
  • listę wspólników podpisaną przez wszystkich członków nowo powołanego zarządu,
  • poświadczone notarialnie wzory podpisów członków zarządu,
  • sprawozdanie uzasadniające wartość wkładów rzeczowych, w przypadku gdy zostały one wniesione,
  • zezwolenie, jeśli przedmiot działalności spółki wymaga jego uzyskania (należy bowiem pamiętać, na co zwracałem już wcześniej uwagę, że na wykonywanie pewnych rodzajów działalności trzeba w Niemczech uzyskać uprzednią zgodę np. miejscowej izby rzemieślniczej).

 

Wniosek o rejestrację spółki powinien nadto zawierać oświadczenie członków jej zarządu o wniesieniu i postawieniu do dyspozycji spółki wymaganych wkładów oraz o braku okoliczności uniemożliwiających ustanowienie zarządu.

 

Kolejnym krokiem jest dokonanie obowiązkowej rejestracji przedsiębiorstwa w Izbie Przemysłowo-Handlowej (Industrie- und Handelskammer). Procedura ta dokonywana jest za pośrednictwem sądu (Amtsgericht), który przesyła wniosek rejestracyjny do właściwej Izby, a następnie Izba kontaktuje się z przedsiębiorcą. Przedostatnim elementem jest dokonanie rejestracji w dwóch urzędach: Gewerbesteueramt oraz Finanzamt, celem otrzymania numerów identyfikacji podatkowej. Procedurę kończy rejestracja w Gewerbeamt (urząd ds. gospodarki), gdzie przedłożyć należy odpowiedni wyciąg z rejestru handlowego.

 

GmbH jest spółką kapitałową z własną osobowością prawną. Wspólnicy uczestniczą w niej udziałami i nie ponoszą osobistej odpowiedzialności za zobowiązania spółki. Ryzykują tylko wniesionymi doń wkładami. Stwierdzić należy, że w tej formie mogą prowadzić działalność gospodarczą zarówno niewielkie firmy rodzinne jak i wielkie przedsiębiorstwa, a przy tym utworzenie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i jej funkcjonowanie jest jednocześnie tańsze i wymaga mniejszych nakładów organizacyjnych aniżeli utworzenie i funkcjonowanie drugiego typu spółki kapitałowej – tj. spółki akcyjnej.

 

 

II. PODSTAWOWE INFORMACJE W ZAKRESIE SYSTEMU PODATKOWEGO ORAZ UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH W NIEMCZECH

 

Aktem prawnym, regulującym opisane powyżej jak również bardziej szczegółowe zasady prowadzenie działalności gospodarczej w Niemczech, jest ustawa o prowadzeniu działalności gospodarczej (Gewerbeordnung). Dla funkcjonowania spółek kapitałowych istotne znaczenie ma również niemiecki Kodeks handlowy – HGB.

 

Prowadzący działalność gospodarczą, bez względu na jej formę, nie może oczywiście zapominać o terminowym opłacaniu wszelkich podatków i składek.

 



Stan prawny obowiązujący na dzień 10.12.2007

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

»Podobne materiały

Rejestracja działalności gospodarczej

Podejmowanie działalności gospodarczej jest wolne, jednak co do zasady wymaga wpisania do ewidencji lub rejestru przedsiębiorców. Wykonywanie niektórych rodzajów działalności może tez wymagać uzyskania zezwoleń lub koncesji, a także wpisów do innych, szczególnych rejestrów.

Wpis oddziału do KRS

Utworzenie oddziału przez spółkę prawa handlowego wymaga ujawnienia jego adresu i siedziby w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Za nieujawnienie oddziału grozi grzywna.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »