.
Mamy 12 225 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Problemy z dożywotnikiem

Autor: Krystian Lenowiecki • Opublikowane: 08.06.2010

Jedenaście lat temu rodzice przekazali swoje gospodarstwo rolne mnie i moim braciom. Dom i grunt przypadł mnie w zamian za umowę dożywocia. Obecnie ojciec wynosi niektóre sprzęty gospodarcze i materiały budowlane z mojej posesji i daje je innym osobom – czy ma prawo to robić? Jak mogę bronić mamę przed napadami agresji ojca, który jest już starszym i chorym człowiekiem? Czy ojciec powinien dokładać się do utrzymywania domu (ja mam tylko zasiłek)? Gdybym w przyszłości chciała zrezygnować z umowy dożywocia w zamian za rentę, to jaką by ona mogła mieć wysokość?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Na podstawie art. 908 § 1 Kodeksu cywilnego (w skrócie K.c.) „jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym”.

 

W oparciu o art. 913 § 1 K.c. „jeżeli z jakichkolwiek powodów wytworzą się między dożywotnikiem a zobowiązanym takie stosunki, że nie można wymagać od stron, żeby pozostawały nadal w bezpośredniej ze sobą styczności, sąd na żądanie jednej z nich zamieni wszystkie lub niektóre uprawnienia objęte treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tych uprawnień”.

 

Zgodnie z art. 553 K.c. „za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego”.

 

Na podstawie art. 222 § 1 K.c. „właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą”.

 

W oparciu o art. 344 § 1 K.c. „przeciwko temu, kto samowolnie naruszył posiadanie, jak również przeciwko temu, na czyją korzyść naruszenie nastąpiło, przysługuje posiadaczowi roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego i o zaniechanie naruszeń. Roszczenie to nie jest zależne od dobrej wiary posiadacza ani od zgodności posiadania ze stanem prawnym, chyba że prawomocne orzeczenie sądu lub innego powołanego do rozpoznawania spraw tego rodzaju organu państwowego stwierdziło, że stan posiadania powstały na skutek naruszenia jest zgodny z prawem”.

 

Zgodnie z art. 48 K.c. „z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania”.

 

Art. 51 § 1 i 2 K.c. stanowi że „przynależnościami są rzeczy ruchome potrzebne do korzystania z innej rzeczy (rzeczy głównej) zgodnie z jej przeznaczeniem, jeżeli pozostają z nią w faktycznym związku odpowiadającym temu celowi. Nie może być przynależnością rzecz nie należąca do właściciela rzeczy głównej”.

 

Na podstawie art. 191 K.c. „własność nieruchomości rozciąga się na rzecz ruchomą, która została połączona z nieruchomością w taki sposób, że stała się jej częścią składową”.

 

W opisanym przez Panią stanie faktycznym zastosowanie znajdują przede wszystkim przepisy regulujące umowę dożywocia. Na podstawie aktu notarialnego otrzymała Pani dom i grunt. Od tego momentu stała się Pani właścicielem zarówno budynku, jak i działki, na której stoi, a także wymienionych w akcie notarialnym gruntów rolnych wraz z budynkami, inwentarzem i sprzętami rolnymi, które służą do prawidłowego prowadzenia gospodarstwa rolnego.

 

Może więc Pani sprzeciwić się takim rozrządzeniom majątkiem przez ojca, które obejmują wspomniany sprzęt rolniczy. Nie stanowią natomiast Pani własności zgromadzone materiały budowlane (chyba że z umowy darowizny wynika, że Pani własność rozciąga się na wszelkie przedmioty majątkowe zgromadzone na terenie posesji) – gdyż nie sposób w świetle przywołanych przepisów przyjąć, że stanowią one część składową (brak trwałego połączenia z gruntem) bądź przynależność nieruchomości (nie są potrzebne do korzystania z rzeczy głównej).

 

Ojciec oczywiście może rozporządzać tymi rzeczami, lecz jeżeli stanowią one współwłasność małżeńską, to ma zastosowanie art. 37 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który mówi, że zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania m.in. darowizny z majątku wspólnego, z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych.

 

Dlatego też jeśli ojciec rozporządza sprzętem rolniczym służącym do prowadzenia gospodarstwa rolnego, to Pani ma na podstawie 222 K.c. roszczenie o wydanie rzeczy przeciwko osobie, na której rzecz przedmiot został przekazany.

 

Natomiast w przypadku materiałów budowlanych (jeżeli weszły w skład wspólności małżeńskiej, tzn. zostały zakupione już w trakcie trwania małżeństwa za pieniądze wspólne), to Pani matka ma roszczenie o uznanie takich umów darowizny za nieważne. Natomiast jeżeli ojciec pozbywa się rzeczy, które dostał w młodości przed powstaniem wspólności małżeńskiej, to ma do tego jak najbardziej prawo.

 

Co do samej treści umowy darowizny, to jeżeli nic innego nie wynika z umowy, którą Pani zawarła z rodzicami, ma Pani obowiązek dostarczania ojcu wyżywienia, odzieży, mieszkania światła i opału itp. Nie ma przepisu, który mówiłby o tym, że ojciec ma obowiązek dokładania się do opłat. Natomiast na podstawie art. 133 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jeżeli znajduje się Pani w niedostatku, to pomimo osiągnięcia pełnoletniości może Pani wystąpić o alimenty od rodzica.

 

Kwestie rezygnacji z umowy dożywocia w zamian za rentę reguluje przywołany przepis 913 K.c. Co do zasady wysokość takiej renty powinna odpowiadać wartości uzyskanych przedmiotów majątkowych (sąd decyduje o jej wysokości, biorąc pod uwagę wartość rzeczy objętych umową dożywocia i przewidywany średni okres życia).

 

W wyjątkowych sytuacjach sąd może ustalić to świadczenie w niższej wysokości – i tak Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 06.02.1969 r. stwierdził, że „wyjątkowo, sąd dokonując zamiany dożywocia na rentę, może uwzględnić ciężką sytuację majątkową osoby zobowiązanej do świadczeń dla dożywotnika, jak również okoliczność, że dożywotnik ma inne źródła dochodu”. W takiej wyjątkowej sytuacji jak najbardziej byłyby brane pod uwagę Pani możliwości zarobkowe oraz źródła dochodu ojca.

 

Co do kwestii stosowania przemocy przez ojca, to sygnalizuję, że istnieje w ustawie o ochronie praw lokatorów przepis (art. 13) mówiący, że współlokator (rodzice w oparciu o tę ustawę mają status lokatorów) może wytoczyć powództwo o nakazanie przez sąd eksmisji małżonka, rozwiedzionego małżonka lub innego współlokatora tego samego lokalu, jeżeli ten swoim rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie. Dlatego też w przypadku nagannych zachowań ojca możliwe jest nawet jego eksmitowanie z zajmowanego lokalu.

 

W przypadku orzekania eksmisji na podstawie przywołanego art. 13 brane jest pod uwagę naganne zachowanie osoby mającej być eksmitowaną. Nie są brane pod uwagę wiek czy poczytalność (szczególnie gdy osoba nie jest ubezwłasnowolniona i może kierować swoim postępowaniem).

 

W przypadku orzeczenia eksmisji dokonuje jej komornik sądowy który – często w asyście policji – doprowadza do usunięcia rzeczy i lokatora z dotychczas zajmowanego mieszkania.

 

Świadkami zajść może być Pani i Pani rodzina, natomiast sąd będzie oceniał wiarygodność spójnych i logicznych zeznań świadków.

 

Oczywiście ze względów dowodowych na okoliczność pobicia korzystne byłoby uzyskanie obdukcji lekarskiej.

 

Natomiast gdyby ojciec został eksmitowany, to miałby on skuteczne roszczenie o zamienienie dożywocia na rentę, jako że nie pozostawaliby już Państwo w osobistej styczności.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • II + jeden =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

porady spadkowe

porady budowlane

porady prawnika odpowiedziprawne.pl

ozdobne poduszki Hampton