.
Mamy 11 988 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Prawo rodzeństwa do mieszkania darowanego synowi przez ojca

Autor: Łukasz Poczyński • Opublikowane: 08.02.2010

Ojciec notarialnie przepisał mi mieszkanie własnościowe (darowizna). Niedawno zmarł, a moja siostra żąda ode mnie połowy mieszkania – czy ma do tego prawo?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zgodnie z art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego (K.c.) „zstępnym (np. dzieciom, wnukom), małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – 2/3 wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek)”.

 

Zgodnie z § 2 tego przepisu „jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, to przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

 

W zdecydowanej większości przypadków z zachowkiem mamy do czynienia przy dziedziczeniu testamentowym, tzn. wówczas gdy spadkodawca sporządził testament i powołał do dziedziczenia osoby spoza kręgu bliskich krewnych, odsuwając tych ostatnich od dziedziczenia w ogóle.

 

Nie jest jednak wykluczone, że kwestia zachowku pojawi się przy spadkobraniu ustawowym – dotyczy to sytuacji, gdy udział spadkowy członka najbliższej rodziny nie pokrywa należnego mu z ustawy zachowku. Jeżeli darowana nieruchomość wyczerpuje cały lub prawie cały majątek, który spadkodawca pozostawił w spadku, to wówczas nie jest wykluczone, ze uprawnionemu należał się będzie zachowek. Trzeba bowiem pamiętać, że bardzo istotne podczas ustalania zachowku jest określenie wartości schedy, od której będzie on wyliczony. Od tego zależy, jaki komu przysługuje zachowek, kto i ile ma komu dopłacić. Na tę wartość składa się nie tylko to, co spadkodawca pozostawił w chwili śmierci. Uwzględnia się co do zasady także wartość darowizn, i to nawet poczynionych na rzecz osób obcych.

 

Jak stwierdził Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 07.07.1964 r. (sygn. akt I CR 691/62), wartość aktywów spadkowych równa zeru nie musi wyłączać możliwości dochodzenia zachowku przez uprawnionego. Podstawę obliczenia zachowku bowiem może wówczas stanowić wartość darowizn dokonanych przez spadkodawcę, jeżeli zachodzą podstawy doliczenia określone w art. 993-995 K.c. Zgodnie z art. 993 K.c. „przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów i poleceń, natomiast dolicza się do spadku darowizny uczynione przez spadkodawcę”.

 

Zawsze dolicza się do wartości spadku wszystkie darowizny uczynione na rzecz spadkobierców i osób uprawnionych do zachowku bez względu na to, kiedy ich dokonano.

 

Mając na uwadze powyższe informacje, należy stwierdzić, że jeśli darowana Panu nieruchomość wyczerpuje cały lub prawie cały majątek, który spadkodawca pozostawił w spadku, to wówczas Pana siostrze może należeć się zachowek.

 

Zgodnie jednak z art. 999 K.c. „jeżeli spadkobierca obowiązany do zapłaty zachowku jest sam uprawniony do zachowku, jego odpowiedzialność ogranicza się tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek”. Jak wynika z tego przepisu, Pana ewentualna odpowiedzialność ograniczy się więc tylko do kwoty mieszczącej się w granicy pomiędzy wartością darowanego majątku (mieszkania) a kwotą, jaka przysługuje Panu samemu z tytułu zachowku.

 

Dochodzenie roszczeń z tytułu zachowku następuje w drodze sądowej w trybie postępowania procesowego. Jeśli więc Pana siostra domaga się od Pana zachowku, to powinien w tym celu wnieść pozew do sądu, przy czym roszczenie o zachowek to roszczenie o zapłatę określonej sumy pieniężnej, dlatego siostra nie może się domagać od Pana przekazania połowy nieruchomości.

 

Proszę pamiętać, że nie można żądać zachowku w sytuacji, gdy uprawniony otrzymał z majątku zmarłego korzyść majątkową, tzn. został ustanowiony spadkobiercą lub zapisobiercą albo otrzymał darowiznę za życia spadkodawcy. Jeżeli uprawniony otrzymał w ten sposób pewną korzyść i jest ona równa lub wyższa niż należny mu zachowek, to wówczas nie przysługuje mu roszczenie o zachowek.

 

Proszę również pamiętać, że jeżeli uprawnionym do zachowku jest zstępny spadkodawcy, zalicza się do należnego mu zachowku poniesione przez spadkodawcę koszty wychowania oraz wykształcenia ogólnego i zawodowego, o ile koszty te przekraczają przeciętną miarę przyjętą w danym środowisku.

 

Jeśli więc przykładowo Pana ojciec poniósł takie koszty na rzecz Pana siostry, wówczas powinny być one wzięte pod uwagę przy obliczaniu zachowku.

 

Ponadto nie ma prawa żądać zachowku osoba, która odrzuciła spadek (czyli nie chciała dziedziczyć i dostać spadku), osoba, która została uznana za niegodną dziedziczenia oraz osoba, która została wydziedziczona w testamencie.

 

Roszczenie o zapłatę zachowku ulega przedawnieniu z upływem 3 lat od śmierci spadkodawcy (w przypadku gdy spadkodawca nie pozostawił testamentu).

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • IV plus V =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

porady spadkowe spadek.info

porady budowlane prawo-budowlane.info

porady prawnika odpowiedziprawne.pl

ozdobne poduszki Hampton