Mamy 11 498 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zamieszczenie zdjęcia na portalu gejowskim bez zgody a prawo do wizerunku

Autor: Jakub Bonowicz • Opublikowane: 11.10.2012

Ktoś zamieścił moje zdjęcia na portalu gejowskim bez mojej zgody. Ta osoba podszywa się pode mnie. Mam przez to problemy z żoną i rodzicami. Jak uzyskać dane osoby, która zamieściła zdjęcia? Co mogę zrobić? Jak wygląda ochrona prawa do wizerunku?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Sprawa dotyczy ochrony prawa do wizerunku. Regulowana jest ona w art. 81 i 83 ustawy z 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Prawo do wizerunku jest dobrem osobistym podlegającym ochronie. Przykładowo, zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego z 26 stycznia 1982 r. (I CR 411/81), jednym z dóbr osobistych podlegających ochronie z art. 23 Kodeksu cywilnego (K.c.) jest wizerunek. Opublikowanie zdjęcia w prasie może stanowić naruszenie prawa do wizerunku. Publikacja fotografii określonej osoby jest dopuszczalna tylko za jej zgodą. W tej sprawie dekorator urządził jesienną wystawę Centralnego Domu Towarowego ze zdjęciami mężczyzny w kapeluszu, wziętymi z pewnego filmu dokumentalnego – efektem był proces sądowy wytoczony przez osobę z fotosów. Kontrakt z producentem filmu nie dawał mu prawa do takiego wykorzystania podobizny aktora i taki pogląd podzielił również sąd.

 

Wizerunek to wytwór niematerialny, który za pomocą środków plastycznych przedstawia rozpoznawalną podobiznę danej osoby (lub danych osób), jest możliwa identyfikacja osoby na nim przedstawionej. Przykładami są np. portrety malarskie, fotografie, karykatury, maska artystyczna. Należy odróżnić wizerunek w myśl prawa autorskiego (wizerunek plastyczny) od wizerunku piśmienniczego (np. ktoś opisuje daną osobę w powieści) oraz bezpośredniej sfery wyobrażeń o człowieku i jego wyglądzie. Ochrona wizerunku w myśl prawa autorskiego dotyczy tylko i wyłącznie rozpowszechniania wizerunku. Nie jest konieczne jego zwielokrotnianie, wystarczy, że wizerunek został udostępniony publicznie w jakikolwiek sposób (w prasie, radiu, telewizji, muzeum, galerii i oczywiście także w Internecie). Nie jest rozpowszechnieniem wizerunku sprzedaż fotografii osobie trzeciej, natomiast jest już opublikowanie w Internecie takiej fotografii przez tę osobę trzecią.

 

Zasadą jest, że rozpowszechnienie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. Jednakże w braku wyraźnego zastrzeżenia zezwolenie nie jest wymagane, jeżeli osoba ta otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie (art. 81 ust. 1). Zezwolenia nie wymaga rozpowszechnianie wizerunku (art. 81 ust. 2):

 

  • osoby powszechnie znanej, jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, w szczególności politycznych, społecznych, zawodowych,
  • osoby stanowiącej jedynie szczegół całości, takiej jak zgromadzenie, krajobraz, publiczna impreza.

 

Bezspornie zatem Pana zdjęcie znalazło się na portalu gejowskim niezgodnie z prawem.

 

Ponadto w tej sytuacji doszło do naruszenia Pana:

 

I. Dóbr osobistych w postaci czci, dobrego imienia i godności. Zamieszczenie Pana zdjęcia na portalu gejowskim stanowi przedstawienie Pana w oczach odwiedzających w negatywnym świetle.

 

II. Danych osobowych. Zdjęcie osoby jest daną osobową (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 marca 2009 r., II SA/Wa 1495/08). Sprawa dotyczyła następującego stanu faktycznego: w serwisie internetowym nasza-klasa.pl pojawiło się jedno z kolejnych zdjęć klasowych, pod nim tradycyjnie widniały imiona i nazwiska, które pozwalały na zidentyfikowanie uczniów pozujących do zdjęcia. Wśród nich znajdował się Tomasz W., który dowiedziawszy się o tym fakcie, nie był zadowolony z zamieszczenia danych pozwalających bez problemu ustalić jego tożsamość. Wystąpił więc do NK z żądaniem usunięcia jego nazwiska pod zdjęciem. Jak stwierdził, dane zamieszczono bez jego zgody. W odpowiedzi na jego wniosek Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych (GIODO) stwierdził, iż przedmiotowe dane nie mieszczą się w definicji danych osobowych. WSA uznał, że stare zdjęcie jest daną osobową. Naczelny Sąd Administracyjny podtrzymał ten wyrok (I OSK 667/09) – nawet jeśli nie można rozpoznać osoby ze zdjęcia umieszczonego w portalu internetowym, jej wizerunek podlega ochronie danych osobowych. Ten wyrok jest ważny dla praktyki, gdyż wskazuje, iż nawet jeśli nie jesteśmy w stanie natychmiast rozpoznać danej osoby, ale jej identyfikacja jest możliwa, to zdjęcie jest chronione jako dana osobowa. Zasada ta może dotyczyć zresztą nie tylko zdjęcia, ale także wszelkich innych informacji, takich jak rysunek danej osoby, pisemna informacja o niej, film czy inne nagranie z jej udziałem.

 

Co należy zrobić?

 

Po pierwsze, należy wystąpić do serwisu o jak najszybsze usunięcie zdjęcia. Serwis ten niestety nie podaje danych kontaktowych (co jest naruszeniem wielu przepisów prawa, w tym ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną), ma to jednak w sprawie pomniejsze znaczenie. Zasada jest taka, iż serwis tego typu odpowiada za treści zamieszczone przez użytkowników serwisu dopiero w momencie, kiedy dowie się o naruszeniu. Wynika to z art. 14 ust. 1 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną. Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za zamieszczone lub przechowywane dane (w tym dane na portalu), jeśli nie wie o bezprawnym charakterze danych lub związanej z nimi działalności, a w razie otrzymania urzędowego zawiadomienia lub uzyskania wiarygodnej wiadomości o bezprawnym charakterze danych lub związanej z nimi działalności niezwłocznie uniemożliwi dostęp do tych danych. W związku z tym osoba, która uzna, że dane lub związana z nimi działalność mają charakter bezprawny (np. naruszają prawa autorskie czy prawo do wizerunku), powinna zgłosić ten fakt usługodawcy (zwykle służy do tego formularz „Zgłoś naruszenie” lub ewentualnie zakładka „Kontakt”).

 

Nadto, zgodnie z art. 15 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, usługodawca nie jest obowiązany do sprawdzania przekazywanych, przechowywanych lub udostępnianych przez niego danych. Właściciel portalu nie ma więc obowiązku monitorować ani moderować treści. Wprowadzenie takiej kontroli powoduje uchylenie wyłączenia odpowiedzialności, o której mowa w art. 14 ust. 1 ustawy.

 

Wyraźnie wskazał na to Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z 18 stycznia 2011 r. (I ACa 544/10) – usługodawca nie ma obowiązku monitorowania sieci, co więcej nie ma też obowiązku podejmowania kroków w celu wdrożenia oprogramowania monitorującego. Jedyną sytuacją prowadzącą bez wątpienia do odpowiedzialności usługodawcy jest istnienie po jego stronie stanu wiedzy o fakcie naruszenia czy też bezprawnym charakterze naruszenia. Oznacza to, iż właściciele forów – jeśli niezwłocznie usunęli wpis godzący w dobra osobiste, nie ponoszą zań odpowiedzialności, ale jeśli usunęli go dopiero po kilku miesiącach – odpowiedzialność taką ponoszą.

 

Podobnie Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku o sygnaturze I ACa 1202/09 – administrator portalu nie musi na bieżąco monitorować wypowiedzi internautów i samemu usuwać te z nich, które naruszają prawo. Jednakże już po pierwszym zawiadomieniu o naruszeniu prawa wpis powinien być usuwany.

 

Tak również Sąd Okręgowy w Krakowie w wyroku z 11 marca 2010 r.: administrator strony internetowej nie może odpowiadać za komentarze, których nie jest autorem. Powinien jednak dla zwolnienia z odpowiedzialności niezwłocznie usunąć komentarze naruszające prawo.

 

Uwaga! We wszystkich tych wyrokach podkreślano, że skoro jednak usługodawca moderuje treści, to powinien niezwłocznie wykryć, czy treść jest bezprawna, czy nie. Jeśli usługodawca ich nie moderuje, to nie ma obowiązku ich usuwać bez wcześniejszego urzędowego zawiadomienia lub wiarygodnej wiadomości użytkownika.

 

Ustawa o świadczeniu usług drogą elektroniczną przewiduje niejako dwie formy kontroli przez administratora, czy treści (lub związana z nimi działalność) są bezprawne, czy też nie.

 

I. Kontrola prewencyjna, czyli administrator (usługodawca) sprawdza treści:

 

  1. przed ich zamieszczeniem;
  2. z inicjatywy własnej;
  3. nie ma obowiązku tego robić;
  4. ale jeśli już to robi, to odpowiada za treści od momentu ich opublikowania.

 

II. Kontrola następcza – administrator sprawdza treści:

 

  1. po ich zamieszczeniu;
  2. z inicjatywy zgłaszającego (przy użyciu formularza „Zgłoś naruszenie”);
  3. ma obowiązek to robić i zamieścić formularz (obowiązek zamieszczenia formularza „Zgłoś naruszenie”);
  4. o tym, czy administrator uniemożliwia dostęp do treści objętych zgłoszeniem, decyduje:
    • źródło zawiadomienia – w przypadku gdy zawiadomienie ma charakter urzędowy (np. od policji, prokuratury), ma obowiązek uniemożliwić dostęp do treści; administrator nie ma obowiązku w ogóle weryfikować słuszności zawiadomienia;
    • charakter zawiadomienia – w przypadku gdy zawiadomienie nie ma charakteru urzędowego, zależy to od tego, czy wiadomość jest wiarygodna; ocena wiarygodności pozostawiona jest tutaj administratorowi; jeśli jest wiarygodna – administrator uniemożliwia dostęp do treści, ale za uprzednim zawiadomieniem użytkownika, który treść zamieścił (musi mu dać czas na ustosunkowanie się).

 

Jeśli serwis nie usunie zdjęcia, to staje się współodpowiedzialnym z użytkownikiem, który bezprawnie zamieścił zdjęcie, za naruszenie Pana prawa do wizerunku oraz naruszenie dóbr osobistych i danych osobowych.

 

Po drugie, należy udzielić odpowiedzi na pytanie, czy może Pan uzyskać dane osobowe użytkownika, który zamieścił zdjęcie. Generalnie administrator serwisu nie ma obowiązku udostępnić Panu takich danych. Natomiast ma obowiązek udostępnić wszelkie dane na wezwanie policji czy innego organu ścigania. Dane takie mogą być bardzo szczegółowe, zwykle jest to adres e-mail użytkownika, dokładna data logowania oraz IP komputera, z którego nastąpiło zamieszczenie zdjęcia. Na tej podstawie policja tropi osobę, która dopuściła się nielegalnego zamieszczenia zdjęcia. Oczywiście najpierw musi Pan iść na policję, złożyć zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa i wskazać dokładnie, jakie czynności policja powinna wykonać. Zawiadomienie można złożyć na każdym komisariacie. Zdecydowanie polecam, aby od razu porozmawiać z policjantem i powiedzieć, jak wygląda sprawa i jakich czynności ma dokonać (nie wszyscy niestety znają się na tego typu sprawach).

 

Po trzecie, może Pan wystąpić z wnioskiem do Generalnego Inspektora Danych Osobowych o wszczęcie postępowania dotyczącego nielegalnego przetwarzania Pana danych osobowych (tj. zdjęcia). Inspektor po przyjęciu zgłoszenia przede wszystkim zwróci się do portalu o dokonanie wyjaśnień. W praktyce, jeśli zdjęcie zostanie usunięte, Generalny Inspektor umorzy postępowanie. Jeżeli natomiast zdjęcie nie zostanie usunięte, to mogą być wszczynane jakieś konkretne kroki. Inspektor może też próbować odmawiać wszczęcia postępowania, powołując się na to, że samo zdjęcie nie jest daną osobową, niemniej orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego przesądza, że jest.

 

Podsumowując, zgodnie z zasadą, iż najlepiej wykorzystać wszystkie możliwe i dostępne środki, proponuję:

 

  1. Zgłosić do portalu fakt naruszenia Pana prawa przez bezprawne opublikowanie Pana zdjęcia bez Pana wiedzy i zgody oraz zażądać natychmiastowego usunięcia zdjęcia, a także wskazania danych osobowych zamieszczającego.
  2. Zanim Pan to zgłosi, koniecznie trzeba utrwalić fakt znajdowania się na portalu tego zdjęcia. Jeśli potem zdjęcie zostanie usunięte, zwyczajnie może Pan nie być w stanie udowodnić, że zdjęcie było. Najlepiej w tym celu udać się do notariusza, który sporządzi protokół z oględzin strony internetowej – wydruk ze strony stanowi załącznik do protokołu i na wydruku tym będzie Pana zdjęcie. Taki protokół ma moc dokumentu urzędowego i bardzo trudno go podważyć w sądzie (notariusz jest bowiem zawodem zaufania publicznego). Koszt sporządzenia takiego protokołu wynosi ok. 200 zł.
  3. Udać się na policję i zawiadomić o popełnieniu przestępstwa.
  4. Zwrócić się z wnioskiem do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych o skontrolowanie legalności przetwarzania danych osobowych przez portal, w szczególności skontrolowanie faktu nielegalnego zamieszczenia Pana zdjęcia.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • jeden - 7 =

»Podobne materiały

Karykatura a ochrona wizerunku osoby fizycznej

Przedmiotem mojego pytania są karykatury i ochrona wizerunku. Czy wykorzystanie wizerunku Pana X we własnej pracy typu karykatura, kolaż, a następnie sprzedawanie tej pracy jest naruszeniem prawa do wizerunku? Chodzi o koszulki ze znanymi osobami. Koszulki zaprojektuje artysta grafik, który sprzeda

 

Sprzedaż zdjęć z imprez sportowych

Chciałabym się dowiedzieć, jakie są aspekty prawne robienia zdjęć z wydarzeń sportowych i ich sprzedaży. Mam na myśli zarówno niewielkie wydarzenia, np. rozgrywki międzyszkolne, jak i imprezy krajowe, a nawet międzynarodowe; sprzedaż byłaby komercyjna (do wykorzystania w mediach) albo „na włas

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »