.
Mamy 12 842 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem prawny i szukasz pomocy?
Kliknij TUTAJ i opisz nam swój problem w formularzu.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Prawo do odprawy pośmiertnej

Autor: Anna Sochaj-Majewska • Opublikowane: 20.01.2014

Jesteśmy emerytami, mamy po 70 lat. Niedawno zmarła nasza córka (która była panną). Ze względu na wysoki kredyt odrzuciliśmy spadek po niej. Pracodawca córki twierdzi, że nie przysługuje nam prawo do odprawy pośmiertnej ani zaległego wynagrodzenia. Czy ma rację?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zgodnie z treścią przepisu art. 922 § 2 Kodeksu cywilnego (w skrócie: K.c.) do spadku po danej osobie nie wchodzą prawa i obowiązki zmarłego, ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby, niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami. Wedle art. 631 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (j.t.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.; w skrócie: K.p.) prawa majątkowe ze stosunku pracy (np. wierzytelność o wypłatę wynagrodzenia) przechodzą po śmierci pracownika w równych częściach na małżonka oraz inne osoby, spełniające warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej w myśl przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W razie braku takich osób prawa te wchodzą do spadku.

 

Skoro Państwa zmarła córka była panną i zapewne nie miała dzieci, to odpowiedź na pytanie o to, czy mają Państwo prawo domagać się od pracodawcy wypłaty zaległego wynagrodzenia oraz odprawy pośmiertnej, zależy uprzednio od pozytywnego ustalenia uprawnienia do renty rodzinnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, co w przypadku rodziców obarczone jest wieloma warunkami, o czym w dalszej części odpowiedzi. Jeśli ZUS nie potwierdzi tego prawa, roszczenie o zapłatę zaległej pensji wejdzie w skład spadku, a odprawa pośmiertna w ogóle nie będzie się należała, może być bowiem wypłacona jedynie tym członkom rodziny, których wyraźnie wskazuje ustawa. Jak wskazał Sąd Najwyższy – Izba Pracy w postanowieniu z dnia 13 grudnia 2004 r. (sygn. akt II PK 243/04), „odprawa pośmiertna nie należy do praw majątkowych ze stosunku pracy w rozumieniu art. 631 § 2 K.p. i nie może wchodzić w skład masy spadkowej, gdyż nie przysługuje zmarłemu pracownikowi, ale jego rodzinie i jej członkom wymienionym w art. 93 § 4 K.p.”.

 

Odrzucenie spadku skutkuje nie tylko odrzuceniem długów, jakie pozostawił spadkodawca (pasywów), lecz także całego majątku (aktywów). Nie można więc rościć sobie jakichkolwiek praw do majątku spadowego, gdy spadek został odrzucony, nie istnieje bowiem możliwość przyjęcia aktywów i odrzucenia pasywów. W skład aktywów spadku wchodzą np. pozostawione przez córkę ruchomości, nieruchomości, środki na rachunkach bankowych, a także wszelkie prawa majątkowe, w tym wierzytelność o zapłatę wynagrodzenia z tytułu świadczonej pracy, gdy nie ma osób uprawnionych do renty rodzinnej po zmarłym ubezpieczonym pracowniku.

 

W myśl przepisu art. 932 § 3 K.c. w braku zstępnych (dzieci) i małżonka spadkodawcy, cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych. Skoro Państwa córka była panną, a zatem nie dziedziczy po niej z ustawy małżonek ani też nie miała zapewne dzieci, to odrzucenie spadku przez rodziców prowadzi do dojścia do spadku rodzeństwa spadkodawcy, następnie zstępnych (dzieci) rodzeństwa. Jeśli i oni odrzucili spadek, w dalszej kolejności do spadku z ustawy powołani są dziadkowie spadkodawcy oraz ich zstępni (wujowie, ciotki spadkodawcy, ich dzieci, wnuki etc.). Dopiero gdy nie ma żadnych krewnych lub wszyscy będą traktowani jakby nie dożyli dnia otwarcia spadku (dnia śmierci spadkodawcy) wobec odrzucenia spadku, spadek ten przypadnie tzw. spadkobiercy koniecznemu, czyli gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy (art. 931-935 K.c.). Gmina nie może odrzucić spadku, przyjmuje go zawsze z dobrodziejstwem inwentarza, czyli z ograniczeniem odpowiedzialności za długi spadkowe do wysokości ujętego w spisie inwentarza stanu czynnego spadku (wartości majątku). Może się zatem ostatecznie okazać, że w okolicznościach przedstawionej sprawy to gminie przypadnie zaległe wynagrodzenie Państwa córki, gdyż to ona w świetle prawa stanie się jej następcą prawnym.

 

Jak stanowi przepis art. 93 § 1 K.p. w razie śmierci pracownika w czasie trwania stosunku pracy lub w czasie pobierania po jego rozwiązaniu zasiłku z tytułu niezdolności do pracy wskutek choroby, rodzinie przysługuje od pracodawcy odprawa pośmiertna. Odprawa pośmiertna przysługuje następującym członkom rodziny pracownika:

 

  1. małżonkowi;
  2. innym członkom rodziny spełniającym warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej w myśl przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 93 § 4 K.p.).

 

Odprawę pośmiertną dzieli się w częściach równych pomiędzy wszystkich uprawnionych członków rodziny (art. 93 § 5 K.p.). Jeżeli po zmarłym pracowniku pozostał tylko jeden członek rodziny uprawniony do odprawy pośmiertnej, przysługuje mu odprawa w wysokości połowy odpowiedniej kwoty (art. 93 § 6 K.p.). Wysokość odprawy pośmiertnej zależy od długości zatrudnienia u danego pracodawcy i wynosi odpowiednio jednomiesięczne wynagrodzenie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 10 lat, trzymiesięczne wynagrodzenie, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 10 lat lub sześciomiesięczne wynagrodzenie, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 15 lat (art. 93 § 2 K.p.).

 

Zakładając, że Państwa córka nie była ubezpieczona przez pracodawcę na życie, co wyłącza lub ogranicza w ogóle prawo do odprawy pośmiertnej z uwagi na kwotę odszkodowania wypłaconego przez instytucję ubezpieczeniową, należy ustalić, czy mają Państwo prawo do renty rodzinnej po zmarłej córce. Zgodnie z treścią przepisu art. 71 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (j.t.: Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) rodzice mają prawo do renty rodzinnej, jeżeli:

 

  1. ubezpieczony bezpośrednio przed śmiercią przyczyniał się do ich utrzymania;
  2. spełniają odpowiednio warunki określone dla wdowy i wdowca w art. 70 ust. 1 i 2 oraz, co do wieku, również w art. 70 ust. 5. Wdowa ma prawo do renty rodzinnej, jeżeli w chwili śmierci męża osiągnęła wiek 50 lat lub była niezdolna do pracy albo wychowuje co najmniej jedno z dzieci, wnuków lub rodzeństwa uprawnione do renty rodzinnej po zmarłym mężu, które nie osiągnęło 16 lat, a jeżeli kształci się w szkole – 18 lat życia, lub jeżeli sprawuje pieczę nad dzieckiem całkowicie niezdolnym do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolnym do pracy, uprawnionym do renty rodzinnej. Prawo do renty rodzinnej nabywa również wdowa, która osiągnęła wiek 50 lat lub stała się niezdolna do pracy po śmierci męża, nie później jednak niż w ciągu 5 lat od jego śmierci lub od zaprzestania wychowywania osób wymienionych w ust. 1 pkt 2.

 

Obydwa te warunki, wskazane w punktach 1 i 2, muszą zostać spełnione łącznie. Warunek wieku jest spełniony, ale ponadto musieliby Państwo wykazać m. in., że córka bezpośrednio przed śmiercią przyczyniała się faktycznie do Państwa utrzymania, ponieważ sami nie byli Państwo w stanie tego dokonać. Wystarczające jest w świetle orzecznictwa sądowego pozostawanie choćby na częściowym utrzymaniu dziecka (pobieranie stałego świadczenia emerytalnego bardzo utrudni udowodnienie tej okoliczności). Reasumując: definitywna odmowa wypłaty zaległej pensji oraz odprawy pośmiertnej przez pracodawcę córki jest na obecnym etapie przedwczesna, jeśli nie były prowadzone ustalenia w kierunku uprawnienia do renty rodzinnej. Gdy ZUS potwierdzi, że mają Państwo takie prawo, pracodawca powinien wypłacić kwoty z obydwu tytułów.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Indywidualne porady prawne

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 6 plus 2 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl