Mamy 11 498 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Prawo do decydowania o losie dziecka przez małżonka, który nie interesował się jego losem

Autor: Łukasz Poczyński • Opublikowane: 07.01.2010

Z mężem żyję w separacji – rozstaliśmy się cztery lata temu. On wtedy pracował we Włoszech, a ja przeprowadziłam się wraz z synem do Irlandii. Mąż nie interesował się nami ani nie pomagał mi w utrzymaniu dziecka. Złożyłam niedawno pozew o rozwód wraz z wnioskiem o alimenty. Mąż teraz odgraża się, że nie pozwoli na ponowny wyjazd dziecka za granicę. W Irlandii mam stałą pracę, a syn chodzi do trzeciej klasy. Czy mąż może odebrać mi dziecko lub zabronić wyjazdu z nim z Polski, skoro przez cztery lata nie interesował się naszym losem?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zacznijmy od kwestii wyjazdu za granicę. Oczywiście ani Pani mąż, ani sąd nie może Pani zabronić wyjazdu z Polski. Natomiast problem może się pojawić w sytuacji, gdy chciałaby Pani wyjechać wraz dzieckiem.

 

Otóż, zgodnie z art. 97 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, „jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania. Jednakże o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie; w braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy”.

 

Wprawdzie Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie określa, jakie sprawy są istotne, jednakże orzecznictwo i doktryna zgodnie przyjmują, że należą do nich sprawy dotyczące miejsca pobytu dziecka, wyboru szkoły i przyszłego zawodu, leczenia, sposobu spędzania wakacji.

 

Niewątpliwe wyjazd dziecka za granicę należy do tak zwanych istotnych spraw z zakresu sprawowania władzy rodzicielskiej. Wymagane więc jest, aby obydwoje rodzice podjęli decyzję w tym zakresie, chyba że jedno z rodziców jest pozbawione władzy rodzicielskiej albo ma ograniczoną władzę rodzicielską (a zakres jej wykonywania nie obejmuje podejmowania decyzji w kwestii wyjazdów dziecka za granicę).

 

Bez względu więc, czy rodzice są małżeństwem, czy też nie, jeśli mają pełnię władz rodzicielskich, na wyjazd dziecka za granicę jest konieczna zgoda obojga.

 

Potwierdza to bogate orzecznictwo Sądu Najwyższego w tej kwestii.

 

Na wyjazd za granicę małoletniego wraz z jednym z rodziców, któremu w wyroku orzekającym rozwód powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej, potrzebne jest oświadczenie o zgodzie drugiego z rodziców, który nie został pozbawiony władzy rodzicielskiej, a w razie niemożności uzyskania takiego oświadczenia – zezwolenie władzy opiekuńczej (sądu opiekuńczego) (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 11.10.1963 r., sygn. akt III CO 23/63).

 

W postanowieniu z dnia 06.03.1985 r. (sygn. akt III CRN 19/85) Sąd Najwyższy stwierdził, że wyjazd dziecka za granicę nawet tylko w celu spędzenia tam wakacji, jako należący do istotnych spraw dziecka, wymaga zgody obojga rodziców, wykonujących władzę rodzicielską, a w przypadku braku takiej zgody orzeczenia sądu opiekuńczego. Z kolei w uchwale z dnia 10.11.1971 r. (sygn. akt III CZP 69/71) Sąd Najwyższy uznał, że na wyjazd za granicę na pobyt stały małoletniego wraz z jednym z rodziców, któremu w wyroku rozwodowym powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej, potrzebne jest zezwolenie sądu opiekuńczego, jeżeli drugi z rodziców, któremu powierzono nadzór nad wychowaniem dziecka, nie złożył oświadczenia wyrażającego zgodę na wyjazd dziecka.

 

Z pytania nie wynika, aby ojciec został pozbawiony władzy rodzicielskiej, w związku z tym ma on w chwili obecnej podobny zakres uprawnień jak Pani.

 

Wspomina Pani jednak, że wniosła pozew o rozwód. W wyroku rozwodowym sąd ma obowiązek z urzędu orzec też o władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi. Sąd w wyroku rozwodowym może przyznać pełnię władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że będą oni zgodnie wykonywać opiekę nad dzieckiem, lub powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, jednocześnie ograniczając władzę rodzicielską drugiego.

 

Ograniczenie to polega na ścisłym określeniu praw i obowiązków przysługujących rodzicowi wobec dziecka. Dla przykładu sąd może przyznać pełną władzę nad dziećmi matce, natomiast władzę ojca ograniczyć do konkretnych uprawnień, np. prawa współdecydowania o wyborze szkoły, nauki zawodu i form wypoczynku.

 

Oczywiście, może Pani w postępowaniu rozwodowym wnioskować, żeby sąd przyznał pełnię władzy rodzicielskiej Pani i aby nie potrzebowała Pani zgody ojca na wyjazd z dzieckiem za granicę. Może Pani w tym celu przedstawić sądowi stosowne dokumenty na dowód tego, iż pracuje tam Pani legalnie, a syn pobiera naukę w tamtejszej szkole. Niewątpliwie będzie to miało znaczenie, jeśli chodzi o powierzenie władzy rodzicielskiej. Decyzja w tej kwestii będzie jednak należała do sądu, który podejmie ją po rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy, mając na uwadze przede wszystkim dobro dziecka. „Powierzenie władzy rodzicielskiej nad dziećmi może być dokonane jedynie z punktu widzenia dobra tych dzieci. Sąd rozstrzyga o powierzeniu wykonywania władzy rodzicielskiej zgodnie z interesem dzieci, mając na względzie, miedzy innymi, wiek, i płeć dziecka, fakt dotychczasowego wychowywania dziecka tylko przez jednego z małżonków i możliwość zaburzeń psychicznych u dziecka w razie zmiany dotychczasowych warunków, w jakich było wychowywane” (tak Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dn. 16.06.1958 r., sygn. akt IV CR 383/57).

 

Ponadto, dokonując wyboru rodzica, któremu zostanie powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej, sąd powinien kierować się przepisami określającymi zakres oraz cel obowiązków, które wynikają z wykonywania władzy rodzicielskiej i powierzyć dziecko temu z rodziców, które daje lepsza gwarancję należytego wykonywania spoczywających na nim obowiązków. Przy ocenie, któremu z rodziców ma być powierzone dziecko, należy przede wszystkim wziąć pod uwagę okoliczności natury osobistej, a zatem osobiste właściwości rodziców z punktu widzenia dobra dziecka. Inne okoliczności, w szczególności uzależnione od sytuacji majątkowej każdego z rodziców, należy wziąć pod uwagę tylko o tyle, o ile wynikałaby z nich konieczność decyzji odmiennej od wynikającej z okoliczności natury osobistej.

 

Praktyka pokazuje, że z reguły sądy opiekę nad dzieckiem kilkuletnim powierzają matce dziecka. Przyjmuje się, że zwłaszcza w okresie niemowlęctwa i wczesnego dzieciństwa wskazane jest, aby dziecko pozostawało pod opieką matki ze względu na jej konstrukcję psychiczną, większą uczuciowość i skłonność do jej uzewnętrzniania oraz właściwą matce troskę o zaspokojenie codziennych potrzeb dziecka. Tak uznał Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dn. 21.11.1952 r., sygn. akt C 1814/52.

 

Jeśli jednak w wyroku rozwodowym sąd przyzna pełnię władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom albo jeśli uprawni ojca do decydowania w kwestii wyjazdu dziecka za granicę, wówczas, aby wyjechać z dzieckiem z Polski, będzie Pani musiała uzyskać zgodę ojca dziecka.

 

Natomiast w przypadku braku tej zgody trzeba będzie wystąpić do sądu opiekuńczego o jej wyrażenie. Jeśli wniosek zostanie uwzględniony, orzeczenie zastąpi zgodę ojca. We wniosku trzeba będzie opisać całą sprawę, przedstawić powody, dla których zamierza Pani wyjechać z kraju, i załączyć określone dowody na poparcie swoich słów. Zgoda sądu jest potrzebna, nawet jeśli dziecko ma już odpowiednie dokumenty, ale ojciec nie wyraża zgody na wyjazd.

 

Warto podkreślić, że Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 14 października 1970 r. (sygn. akt III CRN 181/70) stwierdził, że wyjazd i zatrzymanie dziecka wbrew woli drugiego rodzica i bez zgody sądu mogą być uznane za nadużycie władzy rodzicielskiej i mogą skutkować jej pozbawieniem.

 

Proszę też pamiętać, że gdy jedno z rodziców wyjeżdża z dzieckiem za granicę bez zgody drugiego rodzica, możemy mieć do czynienia z uprowadzeniem.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (1):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • dwa - trzy =

25.05.2015

dość stare te wyroki SN

Tomek

»Podobne materiały

Prawo do odbioru dziecka ze szkoły

Jestem rozwiedziona. Sąd przyznał mi pełne prawa rodzicielskie do córki, która mieszka ze mną; jej ojciec ma ograniczoną władzę do wszystkich istotnych spraw majątkowych i osobistych dziecka. Ma prawo kontaktować się z córką w wyznaczonych terminach, w tym odbierać ją ze szkoły. Problem jednak w tym

 

Zarządzanie majątkiem dziecka

Kilka lat temu, po rozwodzie, w ramach podziału majątku notarialnie przepisałem swoją część we wspólnym mieszkaniu na dwójkę małoletnich dzieci. W akcie notarialnym darowizny znalazła się klauzula powierzająca zarząd nad lokalem mnie i byłej żonie. Właśnie się dowiedziałem, że mieszkanie jest zadłuż

 

Kontakty ojca z bardzo małym dzieckiem

Czy są jakieś przepisy, które regulują kontakty ojca z bardzo małym dzieckiem – niemowlęciem. Chodzi o to, że według mnie ojciec 3-miesięcznego dziecka nie może zabierać go poza miejsce stałego pobytu, że spotkania powinny się odbywać wyłącznie w mojej obecności.

 

Zarząd nieruchomością w imieniu dziecka po przekazaniu jej w formie darowizny

Rodzice zamierzają przekazać w formie darowizny swojemu małoletniemu dziecku (12 lat) kamienicę wielomieszkaniową, która nie ma żadnych obciążeń z wyjątkiem umów najmu, jest rentowna. Czy jako zarządcy będą mogli bez zgody sądu rodzinnego administrować nią w imieniu dziecka? Chodzi o zarząd zwykły n

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »