Mamy 11 195 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Prawna ochrona konsumenta – praktyka i regulacje prawne

Autor: Eliza Rumowska • Opublikowane: 16.11.2007

Na czym polega szczególna ochrona prawna konsumenta w grze rynkowej – praktyczne omówienie podstawowych regulacji ustawowych.



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Kiedy zdamy sobie sprawę, że każda sytuacja kupna stawia nas w roli konsumenta – czyli podmiotu prawnego, który ma swoje prawa, warto nie poprzestawać na tej konkluzji i zapoznać się choćby w zarysie z mechanizmami szczególnej ochrony prawnej, jaką zapewnił nam ustawodawca. Sprowadza się ona do zdefiniowania podstawowych praw konsumenta zarówno w aktach prawa krajowego jak i w umowach międzynarodowych. W konsekwencji powstały instytucje prawne, które automatycznie (bez woli i wiedzy konsumenta) działają na jego korzyść. Jest to cała sieć w postaci urzędów administracji centralnych i lokalnych oraz instytucji pozarządowych, a także międzynarodowych (w tym wspólnotowych) – mających wspomagać i chronić konsumenta tak, aby jego gwarantowane prawa były realizowane.

 

Podstawowe prawa konsumenta. Informacje ogólne

 

Katalog podstawowych praw konsumenta jest wyrazem generalnych postulatów kształtowanych i głoszonych na forum organizacji międzynarodowych, zawartych i zgromadzonych w aktach prawa międzynarodowego w ramach realizacji ochrony praw człowieka i obywatela, co w następstwie zobowiązuje poszczególne państwa do ich uwzględniania i przestrzegania w ramach własnych systemów prawnych. Do jednych z najstarszych dokumentów, a zarazem podstawowych ze względu na zasadnicze ustalenia co do praw konsumenckich należą m.in. Wytyczne Zgromadzenia Ogólnego Organizacji Narodów Zjednoczonych z dnia 9 kwietnia 1985 r. w sprawie ochrony konsumentów oraz Rezolucja Rady Wspólnot Europejskich dotycząca wstępnego programu polityki ochrony i informowania konsumentów z 1975 r.

 

Katalog podstawowych praw obejmuje:

 

  • prawo do bezpieczeństwa i ochrony zdrowia,
  • prawo do ochrony interesów ekonomicznych,
  • prawo do informacji i edukacji,
  • prawo dostępu do efektywnego systemu dochodzenia roszczeń,
  • prawo do zrzeszania się i reprezentacji.

 

Jakie odzwierciedlenie powinien mieć ten katalog w praktyce i prawie, aby z jego postulatów wyłoniła się lepsza rzeczywistość dla każdego konsumenta?

 

Ustawodawca musi zadbać o stworzenie przepisów, które swym materialnym zasięgiem zagwarantują realizację punktów 1. i 2. przedstawionej listy, to jest obejmą wszelkie sfery w życiu gospodarczym, gdzie relacja konsument – handlowiec występuje, ciągle podążając za żywo zmieniającą się rzeczywistością ekonomiczną. Natomiast realizacja punktów 4. i 5. nakłada na ustawodawcę konieczność stworzenia takich rozwiązań proceduralnych i instytucjonalnych, które otworzą konsumentowi drogę praktycznej realizacji prawa materialnego.

 

Jednak nawet najdoskonalsza materia prawna nie pomoże, jeżeli zabraknie faktycznej realizacji punktu 3. Niestety do jego wdrożenia nie wystarczy samo prawo, potrzebna jest skuteczna zmiana świadomości konsumenckiej oraz rzetelna informacja o cechach oferowanych towarów i usług, warunkach bezpiecznego ich używania (korzystania), a także procedurach reklamacyjnych w przypadku złej jakości. Dlatego mimo całej doniosłości tworzonych regulacji prawnych – prawo do informacji i edukacji jest najważniejsze.

 

Nie istnieje faktyczna ochrona konsumenta bez wiedzy o szczególnej ochronie prawnej zagwarantowanej w przepisach! Kowalski czy Nowak nigdy faktycznie nie staną się konsumentami, jeżeli nie będą świadomi swoich przywilejów i korzyści płynących z bycia konsumentem. Dlatego nie tak ważne jest materialne omówienie zakresu podstawowych praw konsumenta, co praktyczne ukazanie ich konsekwencji w sferze obowiązywania i stosowania prawa.

 

Niewątpliwą konsekwencją wagi praw konsumenta na arenie międzynarodowej jest nadanie odpowiedniej rangi jego ochronie w prawie polskim. Najlepszym tego przejawem jest zagwarantowanie konsumentom ochrony prawnej w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78 z 1997 r., poz. 483), w art. 76: „Władze publiczne chronią konsumentów, użytkowników i najemców przed działaniami zagrażającymi ich zdrowiu, prywatności i bezpieczeństwu oraz przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi. Zakres tej ochrony określa ustawa.”

 

Mimo wszelkich niezręczności językowych w aktualnej wykładni przepisu (jak chociażby niejako „wyjęcie” najemców czy użytkowników z grona konsumentów), regulacja ta ma doniosłe znaczenie z uwagi na rangę aktu prawnego. Niesie ona jeden podstawowy komunikat – tak dla ustawodawcy jak i dla stosujących prawo – wszelka materia regulująca prawa konsumenta ma być tworzona z myślą o jego jak najszerszej i najszczelniejszej ochronie prawnej.

   

Konsumenci jednak w praktyce powinni poszukiwać szczegółowych regulacji ustawowych, powołując się na swoje uprawnienia, gdyż samo wskazanie Konstytucji nie pozwala na stwierdzenie, czy konkretny przypadek znajduje unormowanie w obowiązującej materii prawnej. Ustawodawca jednak ciągle czuwa nad tym, aby akty prawne jak najadekwatniej regulowały stosunki przedsiębiorców z konsumentami – istnieje w tym względzie kilkadziesiąt aktów prawnych.

 

Zarówno własne doświadczenia kilku lat pracy na stanowisku rzecznika konsumentów jak i statystyki ogólnopolskie (sprawozdanie z obsługi infolinii konsumenckiej w Stowarzyszeniu Konsumentów Polskich) wskazują, że największą ilość spraw konsumenckich stanowi sprzedaż konsumencka (szacunkowo ok. 75%). Do pozostałych 25% zaliczyć należy usługi kredytowe i następnie umowy zawierane na odległość i poza lokalem przedsiębiorcy oraz sfera usług realizowanych w ramach umowy o dzieło.

 

 

Wymienione poniżej artykuły zawierają szczegółowe omówienia (także od strony praktycznej) sygnalizowanych w artykule istotnych zagadnień:

 

Sprzedaż konsumencka,

Kredyt konsumencki,

Sprzedaż poza lokalem przedsiębiorstwa,

Sprzedaż na odległość.


Stan prawny obowiązujący na dzień 16.11.2007


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 7 minus III =

 

»Podobne materiały

Będzie więcej praw dla konsumentów

Trwają prace nad nowelizacją prawa konsumenckiego, która może bardzo poważnie zmienić zakres praw i obowiązków konsumentów oraz sprzedawców, również w odniesieniu do sprzedaży dokonywanej poza lokalem przedsiębiorstwa oraz na odległość.

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »