Mamy 11 676 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Prawa rodzeństwa do spadku po ojcu

Autor: Łukasz Obrał • Opublikowane: 26.03.2010

Przed śmiercią ojciec (wdowiec) przepisał swój dom i działkę na jedno z dzieci, nie powiadamiając o tym pozostałych. Syn, który otrzymał te nieruchomości, kilka miesięcy przed śmiercią wprowadził się do ojca i się nim opiekował. Po śmierci ojca wyremontował dom, ale po roku go sprzedał i przeprowadził się w inne miejsce. Czy w takiej sytuacji pozostałej dwójce rodzeństwa należy się zachowek bądź jakaś rekompensata od spadku po ojcu?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Prawa rodzeństwa do spadku po ojcu

Przekazanie za życia całego majątku jednemu z dzieci w drodze darowizny 

Jeżeli w wyniku spadkobrania po ojcu jego dzieci nie nabyły żadnego majątku, ponieważ ojciec cały swój majątek przekazał za życia swojemu synowi (jednemu z rodzeństwa) w drodze darowizny, to pozostałe dzieci mają uprawnienie do żądania zachowku od syna, który otrzymał darowiznę.

 

Prawo do zachowku będzie przysługiwało dzieciom ojca, jeżeli nie otrzymały one należnego im zachowku w wyniku dziedziczenia (wartość spadków po ojcu była równa 0 – ojciec nie pozostawił żadnego majątku) lub w wyniku darowizny uczynionej na ich rzecz za życia ojca (ojciec nie dokonał żadnej darowizny na rzecz pozostałych dzieci).

Czy darowizny poczynione przez spadkodawcę za życia dolicza się do spadku?

Jeżeli ojciec pozostawił w spadku jakiś majątek, to ze względu na to, że darowizny poczynione przez spadkodawcę dolicza się do spadku, może zaistnieć sytuacja, w której dzieci, które nie otrzymały darowizny od ojca, będą mogły ubiegać się o uzupełnienie zachowku – jeśli nabyte w spadku przedmioty majątkowe nie wyczerpują całego należnego dziecku zachowku.

 

Powyższe wynika z art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego (w skrócie K.c.): „zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek)”.

 

Według § 2 art. 991 K.c. „jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

 

W kwestii zachowku należy jednak wziąć pod uwagę, oprócz art. 991 § 2 K.c., także inne przepisy Kodeksu cywilnego, w szczególności art. 994, 1000 i 1001.

Według art. 993 K.c. „przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów i poleceń, natomiast dolicza się do spadku darowizny uczynione przez spadkodawcę”.

 

Zgodnie z art. 994 § 1 K.c. „przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku”.

 

Darowizna uczyniona przez ojca na rzecz syna zaliczana jest do spadku, ponieważ nie jest to drobna darowizna, zwyczajowo w danych stosunkach przyjęta, i została dokonana na rzecz osoby uprawnionej do zachowku.

 

Zgodnie z powyższymi przepisami przy obliczaniu zachowku należnego dzieciom do spadku po ojcu należy doliczyć darowiznę, której dokonał on za życia na rzecz jednego z rodzeństwa.

Dziedziczenie po ojcu

Jeżeli zmarły ojciec nie pozostawił testamentu, to miało miejsce dziedziczenie ustawowe.

 

W wyniku takiego dziedziczenia spadek po ojcu nabyły jego dzieci, każde po 1/3 udziału.

 

Zachowek, jaki należny jest dzieciom, to wartość połowy z tego, co odziedziczyłyby po ojcu.

 

I tak, jeżeli ojciec nie pozostawił w spadku żadnego majątku, to do tego spadku zalicza się darowiznę uczynioną przez niego za życia. Każde z dzieci może żądać od syna, który darowiznę otrzymał, zachowku w wysokości 1/6 wartości darowizny (1/2 z 1/3) lub 2/9 wartości, jeżeli któreś z nich jest trwale niezdolne do pracy (2/3 z 1/3).

 

Jeżeli ojciec pozostawił w spadku jakieś przedmioty majątkowe, a nabyty spadek nie wyczerpuje zachowku należnego dzieciom, będą one mogły żądać od syna, który otrzymał darowiznę, uzupełnienia zachowku.

Obliczanie wysokości zachowku

Posłużę się przykładem. Ojciec pozostawił w spadku majątek o wartości 30. Darowizna, jakiej dokonał na rzecz jednej z synów, wynosi 60.

 

W wyniku spadkobrania każde z rodzeństwa nabyło udział w spadku o wartości 10.

 

Przy wyliczaniu zachowku należy doliczyć darowiznę do spadku. Podstawą obliczenia zachowku będzie więc wartość 90 (30 – majątek pozostawiony w spadku, 60 – wartość darowizny).

 

Każde z dzieci jest uprawnione do zachowku w wysokości 15 (1/2 z 30) lub 20, jeżeli jest ono trwale niezdolne do pracy (2/3 z 30). W takiej sytuacji, jako że nabyty udział w spadku (o wartości 10) nie wyczerpuje w całości należnego dziecku zachowku, może ono żądać od brata, który otrzymał darowiznę, uzupełnienia zachowku o wartości 5 lub 10 (jeżeli jest trwale niezdolne do pracy).

 

Należy pamiętać, iż zgodnie z art. 995 K.c. „wartość przedmiotu darowizny, która jest doliczana do spadku oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku”.

Przy wyliczeniu należnego dzieciom zachowku należy uwzględnić aktualną wartość nieruchomości, biorąc pod uwagę stan, w jakim się ona znajdowała w chwili dokonania darowizny – tak więc nie będzie to wartość nieruchomości z uwzględnieniem nakładów poczynionych przez syna po otrzymaniu darowizny.

Przedawnienie roszczenia z tytułu zachowku

Zgodnie z art. 1007 § 1 K.c. „roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku przedawniają się z upływem lat trzech od ogłoszenia testamentu”. Zgodnie z § 2 powyższego przepisu „roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanej od spadkodawcy darowizny przedawnia się z upływem lat trzech od otwarcia spadku” (od dnia śmierci ojca).

 

Powyższe dotyczy sytuacji, w której syn nabył nieruchomości w drodze darowizny (nieodpłatnej umowy).

 

Jeżeli syn nabył nieruchomości od ojca inaczej niż dzięki darowiźnie lub innej nieodpłatnej umowie, to wówczas takie odpłatne przysporzenie nie będzie zaliczane do spadku.

 

Taka sytuacje będzie mieć miejsce, jeżeli syn otrzymał nieruchomości od ojca na podstawie umowy o dożywocie.

Przeniesienie własności nieruchomości umową dożywocia a zachowek

Zgodnie z art. 908 § 1 K.c. „jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym”.

 

Według § 2 tego artykułu „jeżeli w umowie o dożywocie nabywca nieruchomości zobowiązał się obciążyć ją na rzecz zbywcy użytkowaniem, którego wykonywanie jest ograniczone do części nieruchomości, służebnością mieszkania lub inną służebnością osobistą albo spełniać powtarzające się świadczenia w pieniądzach lub w rzeczach oznaczonych co do gatunku, użytkowanie, służebność osobista oraz uprawnienie do powtarzających się świadczeń należą do treści prawa dożywocia”.

 

Umowa o dożywocie jest odpłatną czynnością prawną i z tego powodu wartości nieruchomości w takim wypadku nie będzie doliczało się do spadku po ojcu.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • zero minus IV =

»Podobne materiały

Alimenty dla dziecka po osiągnięciu pełnoletności

Od kilku lat opiekuję się synem, który niedługo będzie miał 18 lat. Pobieram zasądzone alimenty na niego od matki poprzez wpłatę na moje konto bankowe. Ostatnio matka przysłała pismo, w którym stwierdza, że od momentu pełnoletności syna alimenty będzie przekazywać dziecku na jego konto bankowe. Dzie

 

Ujawnienie prawdy o ojcu biologicznym dziecka

Jestem biologicznym ojcem dziecka, które ukończyło 18 lat życia. Matka odrzuca jakikolwiek kontakt z moją osobą (nie odpowiada na zapytania), ojciec nie jest świadomy sytuacji. Czy to dziecko ma prawną możliwość poznać prawdę? Poczęte zostało z miłości i zdecydowaliśmy z jego matką, by nie rozbijać

 

Sprawa o zwrot pieniędzy

Mam problem z odzyskaniem moich pieniędzy. Pożyczyłem koledze kilkanaście tysięcy złotych. Dawno minął termin ustalonego (ustnie) zwrotu. Poganiam go w SMS-ach i e-mailach, odpowiada na nie, podając coraz to nowe terminy zwrotu pieniędzy, ale nic z tego. Czy mogę założyć sprawę o zwrot tej kwoty? Mi

 

Jak zabezpieczyć majątek przed długami?

Mój mąż jest prezesem i współwłaścicielem sp. z o.o. Od roku ja równie jestem zatrudniona w jego firmie. Obecnie spółka ma zadłużenie i powoli wychodzi na prostą. Mąż przed ślubem nabył nieruchomość na kredyt, który wciąż spłaca. Ja dostałam przed ślubem mieszkanie w formie darowizny. Jak możemy zab

 

Przepisanie majątku po ojcu na córkę i syna

W lipcu zmarł mój ojciec, nie pozostawiając testamentu. Majątek rodziców należał do nich wspólnie (po 50%). Spadkobiercami są: żona, córka (ja) oraz syn. W rodzinie żyjemy w zgodzie i zrozumieniu. Majątek po ojcu chcielibyśmy przepisać na siebie, to znaczy na córkę i syna rodziców, tak by móc g

 

Zerowa kwota opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości

Moje pytanie dotyczy naliczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości. Mianowicie mam mały domek, z którego od czasu do czasu korzystam, przyjeżdżając na weekendy lub na urlop. Do tej pory deklarowałem zerową kwotę opłaty za śmieci i oświadczyłem, że ilość generowanych odpa

 

Kto odpowiada za stan techniczny lokalu mieszkalnego?

Mieszkamy w starej kamienicy, w której nie ma centralnego ogrzewania. Wszystkie mieszkania są ogrzewane indywidualnie, oprócz pustostanu znajdującego się bezpośrednio pod naszym mieszkaniem. Dodatkowo nasze mieszkanie ma zniszczoną stolarkę okienną. To wpływa na wysokość opłat, które ponosimy za ogr

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »