Mamy 11 498 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Prawa i obowiązki małżonków

Autor: Łukasz Drzewiecki • Opublikowane: 03.12.2013

Zawarcie związku małżeńskiego skutkuje uzyskaniem przez małżonków względem siebie oraz osób trzecich i państwa pewnych praw i obowiązków. Określają je w szczególności przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, Kodeksu postępowania cywilnego i postępowania karnego oraz ustaw podatkowych.



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego1 małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Natomiast zgodnie z art. 24 K.r.o. małżonkowie rozstrzygają wspólnie o istotnych sprawach rodziny. Te ogólne zasady doprecyzowane są przez następne przepisy K.r.o. Prawa i obowiązki małżonków mogą dotyczyć również stosunków z osobami trzecimi oraz organami państwa. Określają je przepisy K.r.o., ale także Kodeksu postępowania cywilnego2 i postępowania karnego3 oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych4.

 

Zaspokajanie potrzeb rodziny

 

Oboje małżonkowie zobowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb założonej przez siebie rodziny. Spełnianie tego obowiązku nie musi przybierać postaci pracy zarobkowej i uzyskiwania wynagrodzenia z tego tytułu. Może ono polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym.

 

Jeżeli jeden z małżonków pozostających we wspólnym pożyciu nie spełnia ciążącego na nim obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, sąd może nakazać, żeby wynagrodzenie za pracę albo inne należności przypadające temu małżonkowi były w całości lub w części wypłacane do rąk drugiego małżonka. Nakaz ten może zachować moc nawet po ustaniu wspólnego pożycia małżonków (małżonkowie mogą jednak wnioskować o jego uchylenie lub zmianę).

 

Korzystanie z mieszkania

 

Każdy z małżonków ma prawo korzystać z mieszkania należącego do drugiego z nich, jak również z przedmiotów urządzenia domowego (np. sprzętu AGD czy mebli).

 

Obowiązek alimentacyjny po ustaniu małżeństwa

 

Obowiązki i prawa małżonków względem siebie, w postaci obowiązku alimentacyjnego, mogą również istnieć po rozwodzie. Małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym drugiego z małżonków. Ponadto, jeżeli jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd na żądanie małżonka niewinnego może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku.

 

Obowiązek dostarczania środków utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu wygasa w razie zawarcia przez tego małżonka nowego małżeństwa. Jednakże gdy zobowiązanym jest małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, obowiązek ten wygasa także z upływem pięciu lat od orzeczenia rozwodu, chyba że ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd, na żądanie uprawnionego, przedłuży ten okres.

 

Solidarna odpowiedzialność za zobowiązania

 

Oboje małżonkowie są odpowiedzialni solidarnie za zobowiązania zaciągnięte przez jednego z nich w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny. Wyłączenie tej odpowiedzialności może zarządzić z ważnych powodów wyłącznie sąd (wobec osób trzecich wyłączenie odpowiedzialności solidarnej jest skuteczne, jeżeli było im wiadome).

 

Wspólne rozliczenia podatkowe

 

Małżonkowie mogą wspólnie rozliczać się z podatku dochodowego, pod warunkiem że istniała między nimi przez cały rok podatkowy wspólność majątkowa.

 

Rozliczenie takie może nastąpić na wniosek jednego z małżonków wyrażony w zeznaniu podatkowym. W przypadku jego złożenia małżonkowie są opodatkowani łącznie od sumy swoich dochodów, po dokonaniu przysługujących odliczeń. Podatek oblicza się w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy łącznych dochodów małżonków.

 

Reprezentowanie małżonka

 

W razie przemijającej przeszkody, która dotyczy jednego z małżonków pozostających we wspólnym pożyciu, drugi małżonek może za niego działać w sprawach zwykłego zarządu, w szczególności może bez pełnomocnictwa pobierać przypadające należności, chyba że sprzeciwia się temu małżonek, którego przeszkoda dotyczy. Względem osób trzecich sprzeciw jest skuteczny, jeżeli był im wiadomy.

 

Małżonkowie mogą również występować jako swoi pełnomocnicy w sprawach cywilnych, przy czym nie jest wymagane, aby byli oni radcami prawnymi czy adwokatami.

 

Prawo do odmowy składania zeznań

 

Zgodnie z Kodeksem postępowania karnego małżonkowie mogą odmówić składania w postępowaniu karnym zeznań, które obciążałyby drugiego z nich. Prawo do odmowy składania zeznań trwa pomimo ustania małżeństwa, więc mogą z niego korzystać również rozwiedzieni małżonkowie.

 

 

 

 

___________________________________

1 Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788, z poźn. zm.)

2 Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.)

3 Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, z późna. zm.)

4 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.)


Stan prawny obowiązujący na dzień 03.12.2013


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • dwa + pięć =

 

»Podobne materiały

Skutki orzeczenia separacji

Artykuł ten opisuje skutki w zakresie praw i obowiązków małżonków, wobec których sąd orzekł separację.

 

Odpowiedzialność małżonków za zobowiązania

Artykuł porusza zagadnienia odpowiedzialności małżonków za zobowiązania, a w szczególności konsekwencje upadłości przedsiębiorcy pozostającego w związku małżeńskim, zawiera też praktyczne wyjaśnienia dla wierzyciela.

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »