Mamy 11 676 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Co z zakazem konkurencji dla księgowej która chce otworzyć swoje biuro?

Autor: Łukasz Obrał • Opublikowane: 21.10.2009

Jestem zatrudniona na czas nieokreślony na stanowisku księgowej w biurze rachunkowym. W treści umowy o pracę, w części dotyczącej postanowień szczegółowych mam wpisane: samokształcenie, zachowanie tajemnicy służbowej i zakaz konkurencji. Nie zawierałam żadnej dodatkowej umowy o zakazie konkurencji, w której byłoby cokolwiek na temat ewentualnych kar i odszkodowań za czas, którego miałaby ona dotyczyć. Czy zatem w trakcie trwania stosunku pracy mogę sobie otworzyć biuro rachunkowe w innej miejscowości i czy pociągnie to za sobą jakieś konsekwencje prawne, jeśli szef się o tym dowie?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Co z zakazem konkurencji dla księgowej która chce otworzyć swoje biuro?

Regulacje dotyczące umów o zakazie konkurencji

Regulacje dotyczące umów o zakazie konkurencji zawarte są w art. 1011-1014 Kodeksu pracy.

 

Zgodnie z art. 1011 § 1 Kodeksu pracy: w zakresie określonym w odrębnej umowie, pracownik nie może prowadzić działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy ani też świadczyć pracy w ramach stosunku pracy lub na innej podstawie na rzecz podmiotu prowadzącego taką działalność.

 

Natomiast stosownie do art. 1012 § 1, przepis art. 1011 § 1 stosuje się odpowiednio, gdy pracodawca i pracownik mający dostęp do szczególnie ważnych informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę, zawierają umowę o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy.

 

Jak z powyższego wynika, umowa o zakazie konkurencji może dotyczyć zakazu prowadzenia działalności konkurencyjnej w okresie zatrudnienia, jak i po jego ustaniu.

Umowa zakazująca prowadzenia działalności konkurencyjnej przez pracownika

W umowie zakazującej prowadzenia działalności konkurencyjnej pracownik zobowiązuje się do powstrzymania od prowadzenia działalności, która pokrywałaby się z zakresem działalności pracodawcy (podstawowej i ubocznej) i naruszałaby lub zagrażała jego interesom.

 

Działalność konkurencyjna może być wykonywana w różnych formach. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2002 r. (sygn. akt. I PKN 221/01) wskazano, co może być działalnością konkurencyjną. Sąd Najwyższy stwierdził, iż „może to być świadczenie na rzecz innego podmiotu pracy na podstawie stosunku pracy, umowy-zlecenia lub umowy o świadczenie usług, prowadzenie interesów konkurencyjnych na własny lub cudzy rachunek (powiernictwo, pełnomocnictwo, pośrednictwo, zarząd), uczestniczenie w przedsięwzięciach konkurencyjnych lub wykonywanie w nich funkcji doradczych, posiadanie udziałów (akcji) w spółkach konkurencyjnych itp.”

Podjęcie pracy u innego pracodawcy w czasie trwania umowy o zakazie konkurencji

W przypadku umowy o zakazie konkurencji w czasie trwania stosunku pracy, jeżeli pracownik podejmie pracę u innego pracodawcy lub inną działalność, a dotychczasowy pracodawca uzna, iż jest to działalność konkurencyjna, będzie mógł domagać się od tego pracownika odszkodowania na zasadach odpowiedzialności pracownika za szkodę wyrządzoną pracodawcy (art. 114-123 K.p.).

 

Odszkodowanie to w razie winy nieumyślnej nie może przekroczyć trzykrotności wynagrodzenia za pracę, a w razie winy umyślnej może obejmować całą szkodę, jakiej doznał pracodawca wraz z utraconymi korzyściami.

 

W przypadku umowy o zakazie konkurencji trudno sobie wyobrazić, iż po zawarciu umowy pracownik może nieumyślnie naruszyć warunki umowy, dlatego w razie podjęcia przez pracownika działalności konkurencyjnej dotychczasowy pracodawca będzie mógł domagać się odszkodowania w wysokości rzeczywiście poniesionej szkody oraz utraconych korzyści.

 

Chociaż przepis wskazuje, iż zakaz konkurencji powinien być zawarty w odrębnej umowie, nie ulega wątpliwości, że postanowienia tego rodzaju mogą stanowić część umowy o pracę.

 

W Pani przypadku kwestią istotną jest to, czy sformułowanie zawarte w umowie o pracę, w jej postanowieniach szczegółowych – samokształcenie, zachowanie tajemnicy służbowej i zakaz konkurencji, można uznać za umowę o zakazie konkurencji zawartą na czas obowiązywania umowy o pracę.

 

Sprawa nie jest jednoznaczna i w tym przypadku można spotkać się z różnymi interpretacjami.

Czy pracodawca może ogólnikowo zakazać pracownikowi działalności konkurencyjnej po rozstaniu z firmą?

Z jednej strony, jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 grudnia 2008 r. (sygn. akt. I PK 97/2008), pracodawca nie może ogólnikowo zakazać pracownikowi działalności konkurencyjnej po rozstaniu z firmą. Musi się liczyć z tym, że tak sformułowana klauzula stanie się nieważna, a podwładny nie zapłaci kary za naruszenie umowy.

 

Z powyższego orzeczenia Sądu Najwyższego wynika, iż ogólnikowe stwierdzenie w umowie o pracę, że pracownik ma powstrzymywać się od prowadzenia działalności konkurencyjnej, bez skonkretyzowania zakresu tego zakazu, może powodować nieważność takiej klauzuli.

 

Z drugiej jednak strony umowa o zakazie konkurencji, jak każda inna umowa, podlega ocenie według reguł określonych w art. 3531 Kodeksu cywilnego i powinna być interpretowana z przyjęciem za podstawę jej wykładni przede wszystkim tekstu dokumentu, a gdyby jego treść nie była dostatecznie jasna – z uwzględnieniem dyrektyw interpretacyjnych określonych w art. 65 § 1 i 2 K.c. (tak: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2002 r., sygn. akt. I PKN 221/2001).

 

Stosownie do art. 65 § 1 K.c., oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają – ze względu na okoliczności, w których złożone zostało – zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje. Natomiast według § 2 art. 65 K.c., w umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu.

 

Z umowy, jaką zawarła Pani z pracodawcą, wynika, iż zobowiązała się Pani do nieprowadzenia działalności konkurencyjnej, taki bowiem był cel zapisu, jaki znalazł się w tej umowie o pracę.

Czy otworzenie biura rachunkowego w innym mieście przez pracownika będzie złamaniem zakazu konkurencji?

Z uwagi na powyższe trudno jednoznacznie stwierdzić, czy otworzenie przez Panią biura rachunkowego w innej miejscowości będzie naruszeniem zakazu konkurencji. Umowa, jaką zawarła Pani z pracodawcą, nie konkretyzuje zakresu tego zakazu, ale z drugiej strony z art. 1011 § 1 K.p. wynika, iż zakaz konkurencji polega na tym, że pracownik nie może świadczyć pracy w ramach stosunku pracy lub na innej podstawie na rzecz podmiotu prowadzącego działalność konkurencyjną, a więc mieszczącą się w zakresie działalności Pani pracodawcy.

 

Myślę, iż ze względu na to, że w orzecznictwie i doktrynie przeważa pogląd, że zakres zakazanych działań konkurencyjnych powinien być skonkretyzowany w umowie, klauzula zawarta w Pani umowie jest nieważna. Jednak ze względu na różne interpretacje przepisów może się okazać, iż sąd w ewentualnym postępowaniu uzna, że jednak zawarto umowę o zakazie konkurencji i otworzenie biura spowodowało złamanie takiego zakazu.

 

Niezależnie od powyższego, okoliczność, iż otworzy Pani biuro rachunkowe, może stanowić podstawę do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika, nawet jeżeli uznamy, że nie zawarła Pani umowy o zakazie konkurencji.

 

W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1998 r. (sygn. akt. I PKN 265/98), stwierdzono, iż po ujawnieniu dodatkowego zatrudnienia pracownika u innego pracodawcy, gdy nie zawarto umowy o zakazie konkurencji w czasie trwania stosunku pracy (art. 1011 K.p.), nie ma z reguły podstaw do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia (art. 52 § 1 K.p.), jeżeli nie zostało wykazane, iż pracownik nie wywiązywał się z tego powodu ze swoich obowiązków pracowniczych, a kwestia jego dodatkowego zatrudnienia nie miała niekorzystnego wpływu dla interesów pracodawcy.

Podjęcie działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy uzasadnia wypowiedzenie umowy o pracę na czas nieokreślony

W innym wyroku Sądu Najwyższego z dnia 1 lipca 1998 r. (sygn. akt. I PKN 218/98) możemy przeczytać, iż podjęcie działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy uzasadnia wypowiedzenie umowy o pracę na czas nieokreślony (art. 30 § 4, art. 45 K.p.) zarówno wtedy, gdy pracownik prowadzi ją wbrew umowie o zakazie konkurencji (art. 1011 § 1 K.p.), jak również wtedy, gdy takiej umowy strony stosunku pracy nie zawarły.

 

Kończąc, wskażę jeszcze jeden wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2007 r. (sygn. akt. II PK 338/2006), gdzie stwierdzono, iż naruszenie przez pracownika umowy o zakazie konkurencji w czasie trwania stosunku pracy (art. 1011 § 1 K.p.) przez podjęcie działalności konkurencyjnej stanowi wystarczającą przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie umowy o pracę (art. 45 § 1 K.p.). Jeżeli takiej umowy nie zawarto, to w aspekcie naruszenia pracowniczego obowiązku dbałości o dobro zakładu pracy (art. 100 § 2 pkt 4 K.p.), jako przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie, należy ocenić, czy podjęcie przez pracownika działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy stanowi naruszenie jego interesów, godzi w dobro zakładu pracy lub wyrządza (może wyrządzić) szkodę.

 

W Pani sytuacji wydaje się być oczywistym, iż otworzenie konkurencyjnego biura rachunkowego stanowić będzie naruszenie interesów Pani pracodawcy, może wyrządzić mu szkodę (odpływ klientów korzystających z usług pracodawcy do Pani biura) i dlatego pracodawca będzie mógł rozwiązać z Panią umowę o pracę bez wypowiedzenia, z Pani winy w przypadku, kiedy otworzy Pani własne biuro rachunkowe.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • siedem - 4 =

»Podobne materiały

Działalność gospodarcza pracownika w okresie wypowiedzenia umowy o pracę

Czy mogę założyć działalność gospodarczą, jeżeli jestem na 3-miesięcznym wypowiedzeniu umowy o pracę w tej samej branży? Czy muszę ten fakt zgłosić pracodawcy? Czy pracodawca może mi cofnąć premię uznaniową i 3-miesięczną odprawę?

 

Odpowiedzialność byłego pracownika za popełnione błędy

Przez kilka lat pracowałam jako księgowa. Trzy miesiące temu odeszłam z pracy za wypowiedzeniem. Obecnie otrzymałam informację od byłego przełożonego, że wykryto błędy w bilansach (księgach rachunkowych) z lat 2006 i 2007. Czy mogę być obciążona kosztami sporządzenia korekt? Jakie mogę pon

 

Mandat zapłacony przez pracodawcę za wykroczenia pracownika

Pracownik (kierowca ciężarówki na trasach międzynarodowych) w trakcie pracy z własnej inicjatywy łamał przepisy o czasie pracy – wydłużał czas prowadzenia pojazdu; skracał czas na odpoczynek itp. Podczas kontroli w siedzibie pracodawcy stwierdzono te wykroczenia i na pracodawcę nałożono mandat

 

Zażalenie na decyzję umorzenia śledztwa

Jedna ze stron złożyła zażalenie na decyzję umorzenia śledztwa. Zażalenie rozpatruje nadrzędny prokurator. Ile ma czasu na rozpatrzenie zasadności zażalenia? Czy jak uzna zażalenie za bezzasadne, to przekazuje sprawę do sądu? Wiem też, że jak nadrzędny prokurator uzna zażalenie za niezasadne, to str

 

Zwolnienie się i założenie konkurencyjnej firmy

Pracowałem dwa lata w firmie X sprzedającej i serwisującej przyczepy samochodowe. Postanowiłem się zwolnic i założyć konkurencyjną firmę o takim samym właściwie profilu działalności. Były pracodawca grozi mi, że naruszam tym przepisy. Czy ma rację? Czy mogę obsługiwać klientów, których znam ze stare

 

Lokal gastronomiczny - przejęcie go a koncesje na sprzedaż alkoholu

Przejmuję działający lokal gastronomiczny posiadający wszystkie koncesje na sprzedaż alkoholu. Jaka jest procedura wydania koncesji i ramy czasowe w przypadku zmiany przedsiębiorcy prowadzącego działalność pod tym samym adresem? Czy jest możliwe wystąpienie o koncesje bez zawieszania działalności lo

 

Prowadzenie firmy a ciąża i urlop macierzyński

Prowadzę działalność gospodarczą, zatrudniam jedną osobę. Planuję zajść w ciążę. Czy jeśli będę mieć ewentualne zwolnienie lekarskie, a potem przejdę na urlop macierzyński, to moja firma będzie mogła funkcjonować? Czy na pewno dostanę zasiłek macierzyński?

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »