Mamy 11 498 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Praca na roli a staż pracy nauczyciela

Autor: Krystyna Ewa Nizioł • Opublikowane: 06.04.2012

Jestem nauczycielem. Czy można zaliczyć pracę w gospodarstwie rodziców po 16. roku życia (między 1975 a 1978 r.) do stażu pracy? Czy warunkiem ewentualnego zaliczenia jest przejęcie gospodarstwa? Czy jego wielkość ma wpływ?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zgodnie z art. 86 ustawy Karta Nauczyciela nauczyciel oraz członek jego rodziny mają prawo do zaopatrzenia emerytalnego określonego w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z uwzględnieniem przepisów ustawy, z tym że nauczyciel zaliczany jest do pracowników wykonujących pracę w szczególnym charakterze.

 

Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z którym „przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również następujące okresy, traktując je, z zastrzeżeniem art. 56, jak okresy składkowe:

 

  1. okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono przewidziane w odrębnych przepisach składki,
  2. przypadające przed dniem 1 lipca 1977 r. okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukończeniu 16 roku życia,
  3. przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia,
  4. jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art. 5-7, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu”.

 

Okresów, o których mowa w art. 10 ust. 1, nie uwzględnia się, „jeżeli zostały one zaliczone do okresów, od których zależy prawo do emerytury lub renty, na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników”.

 

Ponieważ miał Pan przed dniem 1 stycznia 1983 r. ukończone 16 lat, więc do Pana sytuacji można zastosować art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy.

 

W piśmiennictwie wskazuje się bowiem, że „okresy pracy rolniczej traktuje się jako okresy składkowe, o ile w czasie podlegania zaopatrzeniu emerytalnemu rolników, tj. od dnia 1 stycznia 1978 r. (por. wyrok SN z dnia 22 stycznia 2003 r., II UK 51/02, OSNPUSiSP 2004, nr 7, poz. 127), a potem ubezpieczeniu społecznemu rolników (tj. od dnia 1 stycznia 1983 r.) ubezpieczony opłacał składki na to ubezpieczenie; ewentualnie mając ukończone 16 lat prowadził (tj. był rolnikiem przed dniem 1 lipca 1977 r.) lub pracował (tj. miał inny status niż rolnik przed dniem 1 stycznia 1983 r., bo od tej daty rolnicy mieli obowiązek opłacania składek również za domowników) w gospodarstwie rolnym” (K. Antonów, M. Bartnicki, B. Suchacki, Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Komentarz, 2009, ABC).

 

W orzecznictwie oraz doktrynie (źródło jw.) wskazuje się na następujące dwie okoliczności, które decydują o uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do świadczeń emerytalno-rentowych okresów pracy w gospodarstwie rolnym sprzed objęcia rolników obowiązkiem opłacania składki na rolnicze ubezpieczenie społeczne domowników (tj. przed dniem 1 stycznia 1983 r.).

 

Należą do nich:

 

Po pierwsze, wykonywanie czynności rolniczych powinno odbywać się zgodnie z warunkami określonymi w definicji legalnej „domownika” z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, tj. osobę bliską rolnikowi, która:

 

  1. „ukończyła 16 lat,
  2. pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie,
  3. stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy”.

 

Po drugie, czynności te muszą być wykonywane w wymiarze nie niższym niż połowa ustawowego czasu pracy, tj. minimum 4 godziny dziennie.

 

Jeżeli spełnia Pan obie powyższe przesłanki, to można próbować wykazać, że pracował Pan w gospodarstwie rolnym.

 

W orzecznictwie wskazuje się, że „wnioskodawca może udowodnić wszelkimi dostępnymi środkami dowodowymi fakt i czasokres wykonania pracy w gospodarstwie rolnym rodziców po ukończeniu przez niego 16-tego roku życia, a do sądu orzekającego należy ocena, czy okres tej pracy może być uwzględniony i potraktowany jako okres, o jakim mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.)” (wyrok SA w Warszawie z 15.09.2004 r., sygn. akt III AUa 1326/03).

 

W związku z tym może Pan w celu udowodnienia pracy w gospodarstwie rolnym wykorzystywać wszelkie środki dowodowe, z tym zastrzeżeniem, że powyższe orzeczenie dotyczy – co do zasady – już etapu postępowania sądowego, a nie przed organem rentowym.

 

Należy również wskazać, w orzecznictwie istnieje rozbieżności co do możliwości uzupełnienia sobie stażu niezbędnego do otrzymania prawa do emerytury w niektórych przypadkach określonych w ustawie.

 

Według aktualnego poglądu, zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 5 września 2008 r., sygn. akt II UK 364/07:

 

„Przepis art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.; obecnie jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227) pozwala uzupełnić okresy składkowe i nieskładkowe, które mają decydujące znaczenie przy ocenie uprawnień emerytalnych ustalanych na podstawie przepisów tej ustawy (art. 5-7), okresami składkowymi rolniczego ubezpieczenia społecznego oraz prowadzenia lub pracy w gospodarstwie rolnym, do rozmiaru najbliższego (kolejnego) stażu okresów składkowych i nieskładkowych w zakresie wymaganym i koniecznym do nabycia określonych uprawnień emerytalnych. Oznacza to, że jeżeli okresy składkowe lub nieskładkowe nie przekraczają 15 lat, to możliwe jest ich uzupełnienie okresami wskazanymi w art. 10 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach jedynie w celu nabycia prawa do tzw. niepełnej emerytury na podstawie art. 28 tej ustawy. Natomiast, jeżeli okresy składkowe lub nieskładkowe przekraczają 15 lat, to możliwe jest ich uzupełnienie okresami, o jakich mowa w art. 10 ust. 1 ustawy, dla nabycia pełnych uprawnień emerytalnych (np. na podstawie art. 27 lub art. 29 ustawy)”.

 

Natomiast wcześniejsze orzecznictwo nie dopuszczało wyżej wymienione możliwości uzupełnienia stażu pracy o pracę w gospodarstwie rolnym.

 

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2006 r., sygn. akt I UK 166/05: „Niedopuszczalna jest rozszerzająca interpretacja dyspozycji art. 10 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zmierzająca do zaliczania w każdym wypadku okresów pracy w gospodarstwie rolnym zamiast wymaganych okresów składkowych i nieskładkowych w ramach ubezpieczenia innego, niż ubezpieczenie rolnicze”.

 

Jeżeli jest Pan więc w stanie wykazać, że spełnia Pan opisanej wcześniej przesłanki dotyczące pracy w gospodarstwie rolnym, proszę spróbować doliczyć ten okres do Pana stażu pracy. Niemniej trudno jednoznacznie udzielić odpowiedzi na pytanie, czy organ rentowy uwzględni Panu ten okres, jeżeli ma Pan już (bez okresu pracy w gospodarstwie rolnym) staż pracy konieczny do nabycia prawa do emerytury.

 

Należy również wspomnieć, że powinna to być praca w gospodarstwie rolnym. W okresie, w którym Pan pracował, nie obowiązywała definicja gospodarstwa rolnego, w której określono minimalny obszar użytków rolnych. W związku z tym raczej nie powinno być problemu z kwestionowaniem przez organ rentowy statusu gospodarstwa rolnego.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 0 + V =
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »