Mamy 11 498 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Pozew o zachowek przed potwierdzeniem wiarygodności testamentu?

Autor: Wioletta Dyl • Opublikowane: 21.12.2016

Czy proces o zachowek może się rozpocząć przed wydaniem prawomocnego postanowienia o ważności testamentu? O zachowek wystąpiły wnuki wydziedziczonej córki, która zmarła kilka dni przed ogłoszeniem postanowienia, które potwierdzało ważność testamentu.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Jednym z etapów postępowania spadkowego jest ogłoszenie testamentu sporządzonego przez spadkodawcę. Ten etap postępowania spadkowego regulowany jest art. 646-653 Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.). Ogłoszenie testamentu następuje w trybie postępowania nieprocesowego. Sąd albo notariusz otwiera i ogłasza testament, gdy ma dowód śmierci spadkodawcy. Po dokonaniu ogłoszenia testamentu sąd spadku albo notariusz zawiadamia o tym fakcie – w miarę możności – osoby, których rozrządzenia testamentu dotyczą, oraz wykonawcę testamentu. Testament wraz z protokołem otwarcia i ogłoszenia przechowuje się w sądzie spadku, chyba że został złożony u notariusza. Jednakże na żądanie sądu spadku notariusz przesyła złożony testament temu sądowi.

 

Zgodnie z art. 1007 § 1 Kodeksu cywilnego (K.c.), roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku przedawniają się z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu. Przedawnienie roszczenia o zachowek rozpoczyna bieg dopiero, gdy zostanie wyjaśnione, czy pozostawiony testament jest ważny i skuteczny. Zasadniczo nastąpi to, gdy sąd wyda postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Trzeba pamiętać, że uprawniony do zachowku ma legitymację do wystąpienia o wszczęcie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, możliwa jest bowiem sytuacja, w której uprawniony do zachowku wie wobec kogo zgłosić ma swe roszczenie, lecz nie wie, w jakiej wysokości mu ono przysługuje. Trzeba bowiem również pamiętać, że roszczenie o zachowek ma charakter pieniężny, a jego wysokość zależy od składu i wartości spadku.

 

Zgodnie z art. 991 § 2 K.c., jeżeli uprawniony do zachowku (tutaj: dzieci osoby wydziedziczonej) nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.

 

Można ogólnie stwierdzić, iż prawo do zachowku przysługuje najbliższym krewnym spadkodawcy, którzy zostali pominięci w testamencie lub przy dokonywaniu darowizny. I tak „zstępni wydziedziczonego zstępnego są uprawnieni do zachowku, chociażby przeżył on spadkodawcę” (art. 1011 K.c.). Wówczas udział spadkowy, który przypadłby wydziedziczonemu przez spadkodawcę dziecku, przypada jego zstępnym (tak: orzeczenie Sądu Najwyższego z 28 maja 1971 r., III CZP 5/71, LexPolonica nr 1067795, RPEiS 1972, nr 1, s. 350) i z tego udziału mogą oni żądać zachowku. Tak właśnie pominiętym osobom, które dziedziczyłyby na podstawie ustawy, należy się od faktycznego spadkobiercy suma pieniężna potrzebna do pokrycia zachowku lub do uzupełnienia go do pełnej wysokości.

 

Postępowanie o zachowek jest postępowaniem procesowym. Uprawniony do zachowku winien przed złożeniem pozwu w sądzie pisemnie wezwać do jego zapłaty osobę zobowiązaną. W takim wezwaniu powinno się wyznaczyć termin do zapłaty zachowku (np. 14 dni, miesiąc itp.) i zastrzec, że nieuiszczenie żądanej kwoty spowoduje skierowanie sprawy na drogę postępowania sądowego. W sprawach o zachowek sąd rozpatruje również kwestie związane z wydziedziczeniem zawartym w testamencie spadkodawcy – czy było ono skuteczne, a więc czy były spełnione warunki wydziedziczenia. Sąd ustala również czy i jakich darowizn doliczanych do spadku dokonał spadkodawca. Darowizny dokonane przez spadkodawcę mają duży wpływ na uprawnienie do żądania zachowku. Często okazuje się, że uprawniony otrzymał należny mu zachowek właśnie w formie darowizny od spadkodawcy.

 

A zatem teoretycznie córki osoby wydziedziczonej mogły wystąpić z pozwem o zachowek, żądając zbadania przesłanek wydziedziczenia, przed ogłoszeniem testamentu przez sąd (lub notariusza). Wniosek taki należy wywieść z przepisu art. 1027 K.c., według którego względem osoby trzeciej, która nie rości sobie praw do spadku z tytułu dziedziczenia, spadkobierca może udowodnić swoje prawa wynikające z dziedziczenia tylko stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia. Z powyższego przepisu wynika, że nie w każdym postępowaniu przymiot spadkobiercy musi być wykazany postanowieniem sądu stwierdzającym nabycie spadku lub wydanym przez notariusza, zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia. W sytuacji gdy prawa do spadku nie zostały stwierdzone, na potrzeby rozstrzygnięcia sporu między spadkobiercą a osobą uprawnioną do zachowku o zapłatę należnej z tytułu zachowku kwoty sąd ustali przymiot spadkobierców jako przesłankę rozstrzygnięcia na zasadach ogólnych. Niemniej jednak, biorąc pod uwagę, iż pogląd powyższy może spotkać się z odmienną ich oceną przez sąd orzekający w konkretnej sprawie należy liczyć się z potrzebą uzyskania rzeczonego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia. Wprawdzie sam brak wykazania przymiotu spadkobiercy w sposób określony w art. 1027 K.c. nie może spowodować odrzucenia pozwu o zachowek, jednakże może pojawić się potrzeba przeprowadzenia odrębnego postępowania o stwierdzenie nabycia spadku (względnie uzyskania u notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia), z czym wiązać się może zawieszenie postępowania o zachowek.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • cztery plus 5 =

»Podobne materiały

Zachowek po zmarłym bracie

Nasz brat zmarł dwa tygodnie temu. Był żonaty, nie miał dzieci i nie pozostawił testamentu. Czy mi i siostrze przysługuje zachowek po bracie? Jak ma się do naszej sytuacji art. 932 Kodeksu cywilnego?

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »