Mamy 11 794 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Pozbawienie władzy rodzicielskiej byłego męża, który nie interesuje się dzieckiem

Autor: Kamilla Stefaniuk-Borówka • Opublikowane: 21.07.2010

Jestem rozwiedziona od siedmiu lat. Zasądzono alimenty od byłego męża na rzecz naszego syna; mąż jednak płacił je tylko przez dwa miesiące. Nie udało się ustalić jego miejsca pobytu, najprawdopodobniej mieszka obecnie w Irlandii. Ja przeprowadziłam się z dzieckiem do Anglii. Chcąc załatwić sprawy administracyjne związane z dzieckiem (np. zgoda na wydanie paszportu), zawsze muszę przechodzić długą drogę sądową. Chciałabym to zmienić – czy mogę starać się o pozbawienie władzy rodzicielskiej byłego męża, który od lat nie interesuje się synem i nie łoży na jego utrzymanie mimo decyzji sądu w tej sprawie? Jakie mam szanse, jak to zrobić i ile może trwać taka sprawa?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Z treści Pani listu wynika, że ojciec syna, Pani były mąż, ma pełną władzę rodzicielską, a także że nie interesuje się dzieckiem, a kontaktów praktycznie nie ma.

 

Odpowiedź na Pani pytanie zacznę od przywołania definicji władzy rodzicielskiej. Otóż, zgodnie z art. 95 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (w skrócie K.r.io.), „władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw”.

 

Jak ustalono wyżej, ojciec dziecka ma pełnię władzy rodzicielskiej, a stosownie do brzmienia art. 97 § 1 K.r.io. „jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania”.

 

„Jednakże o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie; w braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy” (art. 97. § 2. K.r.io.).

 

Jak więc wynika z powyższego przepisu, jeżeli Pani i były mąż macie pełnię władzy rodzicielskiej, to każdorazowo, w przypadku braku porozumienia między Państwem, decyzje związane z istotnymi sprawami dziecka rozstrzygał będzie sąd rodzinny.

 

Przepisy mówią o istotnych sprawach, czyli np. o decyzjach dotyczących leczenia, wyboru szkoły, zmiany imienia, wyjazdu za granicę itp. Nie dotyczy ten przepis zwykłych codziennych czynności, a właśnie tych istotnych z punktu widzenia wychowania i opieki nad dzieckiem.

 

Sposób wykonywania władzy rodzicielskiej określa art. 95 § 3 K.r.io.: „władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny". Są to podstawowe kryteria sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej. Dobro dziecka uzasadnia wniosek, że władza rodzicielska powinna być sprawowana z zachowaniem maksymalnego stopnia staranności.

 

Z tego, co Pani pisze, wynika, że były mąż, jako że nie utrzymuje kontaktu z synem, zaniedbuje przez to obowiązki związane z władzą rodzicielską, czyli wychowanie dziecka, troskę o jego rozwój fizyczny i duchowy, sprawowanie zarządu majątkiem dziecka, a także obowiązek alimentacyjny. W praktyce w ogóle nie wykonuje władzy rodzicielskiej.

 

Sąd ma bowiem obowiązek orzec pozbawienie władzy rodzicielskiej w następujących sytuacjach (art. 111 § 1 K.r.io.):

 

  1. jeżeli władza rodzicielska nie może być wykonywana przez rodzica z powodu trwałej przeszkody; np. skazanie rodzica na długoletnie więzienie, wyjazd na stałe za granicę i brak zainteresowania dzieckiem; umieszczenie w zakładzie leczniczym z powodu ciężkiej i przewlekłej choroby;
  2. jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej; np. znęcanie się fizyczne i psychiczne nad dzieckiem, porzucenie dziecka, molestowanie seksualne dziecka, zmuszanie dziecka do nadmiernej pracy ponad siły, nakłanianie dziecka do popełniania przestępstw;
  3. jeżeli doszło do rażących zaniedbań obowiązków rodziców względem dziecka.

 

Jak z powyższego wynika, Pani były mąż spełnia przesłanki wymienione w pkt 1 i 3. Z całą pewnością występują powody, dla których powinno nastąpić pozbawienie władzy rodzicielskiej. I tak się z pewnością stanie, musi Pani tylko złożyć odpowiedni wniosek o pozbawienie władzy rodzicielskiej do Wydziału Rodzinnego i Nieletnich Sądu Rejonowego.

 

We wniosku o pozbawienie władzy rodzicielskiej należy określić wnioskodawcę, czyli musi Pani podać swoje dane i adres, a także powinna Pani wskazać uczestników postępowania: dane Pani byłego męża, ojca dziecka oraz dane Pani syna.

 

Wniosek należy odpowiednio uzasadnić, chociażby opisać to, co napisała Pani w pytaniu do nas. Powinna Pani też dodatkowo wnioskować o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków na udowodnienie okoliczności, że ojciec nie utrzymuje kontaktów z dzieckiem i nie interesuje się nim. Do wniosku o pozbawienie władzy rodzicielskiej należy też dołączyć odpis zupełny aktu urodzenia dziecka, wyrok rozwodowy, wyrok w sprawie alimentów, dokumenty dotyczące egzekucji komorniczej. Wniosek należy złożyć w dwóch egzemplarzach.

 

Ponadto:

 

Postępowanie o pozbawienie władzy rodzicielskiej może być wszczęte na wniosek każdego z rodziców, uczestnikiem postępowania może być również prokurator.

 

Jeżeli nie jest znane miejsce pobytu rodzica, którego ma dotyczyć pozbawienie władzy rodzicielskiej, należy do wniosku o pozbawienie władzy rodzicielskiej dołączyć wniosek o ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu; wpis od wniosku o ustanowienie kuratora wynosi 40 zł.

 

Sądem właściwym miejscowo jest sąd rejonowy miejsca zamieszkania osoby, której postępowanie dotyczy(dziecka), a w braku miejsca zamieszkania dziecka – sąd miejsca pobytu dziecka; jeżeli nie wiadomo gdzie dziecko przebywa, właściwy jest sąd rejonowy dla m.st. Warszawy – art. 569 Kodeksu postępowania cywilnego (w skrócie K.p.c.).

 

Postanowienie o pozbawieniu władzy rodzicielskiej może zapaść tylko po przeprowadzeniu rozprawy.

 

Od wniosku nie pobiera się wpisu.

 

„Sprawy o przysposobienie, o pozbawienie lub ograniczenie władzy rodzicielskiej w pierwszej instancji sąd rozpoznaje w składzie jednego sędziego i dwóch ławników” (art. 509 Kodeksu postępowania cywilnego).

 

Poza tym, zgodnie z art. 573 § 2 K.p.c., „sąd może ograniczyć lub wyłączyć osobisty udział małoletniego w postępowaniu, jeżeli przemawiają za tym względy wychowawcze”.

 

Ponadto na podstawie art. 576 § 2 K.p.c. „sąd w sprawach dotyczących osoby lub majątku dziecka wysłucha je, jeżeli jego rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości na to pozwala, uwzględniając w miarę możliwości jego rozsądne życzenia. Wysłuchanie odbywa się poza salą posiedzeń sądowych”.

 

Stosownie natomiast do art. 574 § 1 K.p.c. „sąd opiekuńczy może nakazać osobiste stawiennictwo osoby pozostającej pod władzą rodzicielską lub opieką, jak również zarządzić przymusowe sprowadzenie takiej osoby”.

 

Sady z reguły nie wymagają, aby w rozprawie o pozbawienie władzy rodzicielskiej uczestniczyły małoletnie dzieci. Jednak dodatkowo, dla pewności, może Pani zawrzeć we wniosku, ze wnosi Pani o wyłączenie osobistego udziału małoletniego syna w postępowaniu.

 

Powinna Pani też wnioskować o przeprowadzenie rozprawy również w razie nieobecności uczestnika – Pani byłego męża.

 

Jeżeli strona wezwana do osobistego stawiennictwa nie stawi się bez usprawiedliwionych powodów na posiedzenie, sąd może skazać ją na grzywnę według przepisów o karach za niestawiennictwo świadka, nie może jednak nakazać przymusowego sprowadzenia jej do sądu. Zasadą jest, że postępowanie toczy się bez względu na stawiennictwo uczestników.

 

„Przed wydaniem orzeczenia co do istoty sprawy sąd opiekuńczy wysłucha przedstawiciela ustawowego osoby, której postępowanie dotyczy. W wypadkach ważniejszych powinien ponadto w miarę możności wysłuchać osoby bliskie tej osoby” (art. 576 § 1 K.p.c.)

 

Z powyższych przepisów wynika, że pozbawienie władzy rodzicielskiej jest najbardziej rygorystycznym środkiem, jaki może zastosować sąd opiekuńczy wobec rodzica, który zaniedbuje swoje obowiązki względem dziecka. Ze względu na tak daleko idące skutki pozbawienia władzy rodzicielskiej sąd może orzec o pozbawieniu tych praw tylko wówczas, kiedy mniej restrykcyjne środki (np. ograniczenie władzy rodzicielskiej) nie spowodowały zmiany postępowania rodzica.

 

Pani, jak zakładam, nie występowała z wnioskiem o ograniczenie władzy rodzicielskiej, jednak sąd może uznać, że zaniedbywanie syna przez ojca jest tak oczywiste i nie rokuje nadziei na zmianę, że celowe będzie postanowienie o natychmiastowym pozbawieniu go władzy rodzicielskiej.

 

Pozbawienie władzy rodzicielskiej jest najostrzejszą prawną formą ingerencji sądu opiekuńczego w wykonywanie władzy rodzicielskiej. Jego istota polega na tym, że rodzic traci wszelkie atrybuty, jakie wchodzą w zakres władzy rodzicielskiej.

 

W moim przekonaniu w przypadku przez Panią opisanym doszło do spełnienia wszystkich przesłanek, aby władza rodzicielska została ojcu synaodebrana (były mąż mieszka za granicą i trwale się dzieckiem nie interesuje). Sądzę, że postępowanie powinno zakończyć się na jednej sprawie, aczkolwiek ostatecznie zależy to od oceny sądu.

 

Rodzicowi pozbawionemu władzy rodzicielskiej może ona zostać przywrócona – po ustaniu przyczyn jej pozbawienia.

 

Proszę pamiętać, że pozbawienie ojca władzy rodzicielskiej nie ma wpływu na zakres praw i obowiązków niewchodzących w zakres tej władzy. Dziecko nadal pochodzi od ojca, w związku z tym ciąży na nim obowiązek alimentacyjny względem dziecka, może ono po nim dziedziczyć oraz zachowuje prawo do osobistej z nim styczności.

 

Dodam, że istnieje jeszcze możliwość zawieszenia władzy rodzicielskiej. Zawieszenie władzy rodzicielskiej może nastąpić wskutek przemijającej przeszkody w wykonywaniu władzy rodzicielskiej, na przykład w przypadku osadzenia rodzica w zakładzie karnym lub jego dłuższego wyjazdu za granicę. Gdy taka przeszkoda w wykonywaniu władzy rodzicielskiej przestanie istnieć, władzę rodzicielską będzie można przywrócić.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • pięć minus sześć =
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

Poduszki