.
Mamy 12 389 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Powołani do dziedziczenia

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 10.04.2014

Zadzwoniła do nas matka kuzyna męża, prosząc o dane osobowe do zrzeczenia sią spadku (powód: dużo długów) po jej zmarłym synu. Wydaje nam się, że powołani do dziedziczenia w tej sytuacji są członkowie bliższej rodziny kuzyna męża, nie mąż czy jego ojciec. Czy mam rację?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zacznijmy do tego, że zgodnie z art. 931 Kodeksu cywilnego „w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych”.

Artykuł 932 Kodeksu cywilnego zakłada:

„W braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice. Udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą całości spadku. Jeżeli ojcostwo rodzica nie zostało ustalone, udział spadkowy matki spadkodawcy, dziedziczącej w zbiegu z jego małżonkiem, wynosi połowę spadku.

W braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych.

Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych.

Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy.

Jeżeli jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku i brak jest rodzeństwa spadkodawcy lub ich zstępnych, udział spadkowy rodzica dziedziczącego w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy wynosi połowę spadku”.

„Następnie udział spadkowy małżonka, który dziedziczy w zbiegu z rodzicami, rodzeństwem i zstępnymi rodzeństwa spadkodawcy, wynosi połowę spadku. W braku zstępnych spadkodawcy, jego rodziców, rodzeństwa i ich zstępnych, cały spadek przypada małżonkowi spadkodawcy” (art. 933).

Stosownie do art. 934 K.c.:

„§ 1. W braku zstępnych, małżonka, rodziców, rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa spadkodawcy cały spadek przypada dziadkom spadkodawcy; dziedziczą oni w częściach równych.

§ 2. Jeżeli któreś z dziadków spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału spadku między zstępnych spadkodawcy.

§ 3. W braku zstępnych tego z dziadków, który nie dożył otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada pozostałym dziadkom w częściach równych”.

„W braku małżonka spadkodawcy i krewnych, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada w częściach równych tym dzieciom małżonka spadkodawcy, których żadne z rodziców nie dożyło chwili otwarcia spadku” (art. 9341).

Wreszcie zgodnie z art. 935 „w braku małżonka spadkodawcy, jego krewnych i dzieci małżonka spadkodawcy, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy jako spadkobiercy ustawowemu. Jeżeli ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy w Rzeczypospolitej Polskiej nie da się ustalić albo ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy znajdowało się za granicą, spadek przypada Skarbowi Państwa jako spadkobiercy ustawowemu”.

Na podstawie art. 1012 „spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić”.

Według art. 1020 „spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku”.

Biorąc pod uwagę brzmienie powyższych przepisów, Pani mąż zostanie powołany do spadku po spadkodawcy, jeżeli zstępni i małżonek nie zostaną powołani do dziedziczenia i zostaną spełnione dalsze przesłanki.

Tylko jeżeli się zdarzy, że bezdzietny zmarły nie zostawił rodzeństwa, rodziców ani małżonka (albo odrzucą oni spadek), to dziedziczą po nim cały majątek dziadkowie. Dziadkowie dziedziczą po wnuku (spadkodawcy) w częściach równych. Jeśli któreś z nich nie przeżyło wnuka, to jego udział w schedzie przypada – w równych częściach – jego dzieciom i wnukom, a więc wujom, stryjom lub ciotkom spadkodawcy (m.in. ojcu Pani męża). Z kolei jeśli któreś z nich nie dożyło otwarcia spadku – to spadek przypada jego dzieciom, czyli rodzeństwu stryjecznemu (Pani mężowi) bądź ciotecznemu spadkodawcy, a w razie ich śmierci – odpowiednio ich dzieciom lub wnukom (dzieciom Pani i Pani męża).

Jak wynika z powyższego, Pani mąż może dziedziczyć po swoim bracie stryjecznym, jeżeli powołani do dziedziczenia przed nim zmarli lub odrzucili spadek.

Zgodnie z art. 1015 Kodeksu cywilnego oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku po bracie stryjecznym Pani męża (potocznie nazywanym kuzynem) może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania.

W omawianym przypadku podstawową kwestią jest rozważenie, od kiedy liczy się dla Pani męża sześciomiesięczny termin na złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku.

Bieg terminu do złożenia oświadczenia rozpoczyna się od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania do dziedziczenia po danym spadkodawcy.

Taka konstrukcja oznacza, że początek biegu terminu dla każdego spadkobiercy ustalany powinien być indywidualnie i może zakończyć swój bieg w różnym czasie.

Początek biegu terminu wskazanego w komentowanym przepisie ustalany jest według daty dowiedzenia się o tytule powołania do spadku.

Stąd też dla spadkobiercy ustawowego będzie to z zasady data, w której dowiedział się o śmierci spadkodawcy, o ile w tej dacie wiedział o łączącym go ze zmarłym pokrewieństwie uzasadniającym powołanie do dziedziczenia w pierwszej kolejności.

Jeżeli zaś chodzi o spadkobiercę ustawowego powołanego w dalszej kolejności (jak w przypadku Pani męża), to bieg terminu rozpocznie się od dnia, w którym dowiedział się on, iż wyprzedzający go spadkobierca utracił tytuł powołania do dziedziczenia, tj. został wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył chwili otwarcia spadku lub np. spadek odrzucił.

Biorąc pod uwagę powyższe, należy stwierdzić, że dla Pani męża nie minął sześciomiesięczny termin do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku. Jest tak dlatego, że dla Pani męża termin ten nie rozpoczął się w dniu, w którym dowiedział się o śmierci spadkodawcy, ponieważ wiedząc, że posiadał on żonę i dwoje żyjących dzieci oraz krewnych bliższych stopniem, nie mógł Pani mąż domniemywać, że jest ustawowym spadkobiercą linii dalszej.

Termin rozpocznie swój bieg od chwili, kiedy Pani mąż poweźmie wiadomość o odrzuceniu spadku po spadkodawcy przez jego spadkobierców ustawowych dziedziczących po kuzynie w pierwszej kolejności. Ponieważ Pani mąż nie ma wiadomości o odrzuceniu spadku przez bliższych krewnych, sześciomiesięczny termin przewidziany w art. 1015 Kodeksu jeszcze się nie rozpoczął.

Ponadto, stosownie do art. 643 Kodeksu postępowania cywilnego, „o przyjęciu lub odrzuceniu spadku zawiadamia się wszystkie osoby, które według oświadczenia i przedstawionych dokumentów są powołane do dziedziczenia, choćby w dalszej kolejności”.

Jak z powyższego wynika, oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku powinno obejmować dane personalne osób należących do kręgu spadkobierców ustawowych i testamentowych. Dane te umożliwiają dokonanie zawiadomień, jeżeli jednak nie zostaną one sądowi przekazane (np. z powodu braku wiedzy o spadkobiercach lub z innych przyczyn), zawiadomienie nie następuje.

Organem właściwym do dokonania zawiadomień o przyjęciu lub odrzuceniu spadku przez spadkobiercę jest sąd spadku, który dokonuje zawiadomień bezpośrednio po przesłaniu mu oświadczeń o odrzuceniu spadku.

Biorąc pod uwagę brzmienie powyższego przepisu, należy przyjąć, że termin do złożenia przez Pani męża oświadczenia o odrzuceniu spadku po bracie stryjecznym rozpocznie swój bieg od dnia, w którym otrzyma on zawiadomienie, że bliższy krewny odrzucił spadek.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Pani mąż ma jeszcze czas i pełne prawo do złożenia u notariusza oświadczenia o odrzuceniu spadku po bracie stryjecznym.

Według art. 640 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego „zawiadomienie osób powołanych (według oświadczenia) do dziedziczenia nie jest wymagane w przypadku, gdy oświadczenie złożono w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku. Jeśli osoby wymienione w oświadczeniu nie są uczestnikami postępowania, sąd wzywa je, na podstawie art. 510 § 2 K.p.c. w związku z art. 670 § 1 K.p.c., do udziału w sprawie”.

Należy więc przyjąć, że sąd spadku ma obowiązek zawiadomić Pani męża o złożeniu oświadczenia o odrzuceniu spadku przez bliższych krewnych spadkodawcy, jeśli został on wskazany jako spadkobierca po bracie stryjecznym. Proszę też o badanie stanu sprawy spadkowej przez Pani męża już teraz, poprzez kontakt z matką i żoną spadkodawcy. Analogicznie sytuacja ma się do rodzeństwa Pani męża. Najpierw jednak powinien zostać powiadomiony ojciec Pani męża jako wuj spadkodawcy.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • osiem plus VIII =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »