.
Mamy 12 389 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Poręczenie kredytu a separacja małżeńska

Autor: Janusz Polanowski • Opublikowane: 24.04.2016

Poręczyłam mężowi, z którym mam rozdzielność majątkową, kredyt hipoteczny. Teraz z powodu separacji chcę wycofać się z tego poręczenia. Jak to można zrobić?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Są dwa alternatywne sposoby doprowadzenia do rozwiązania umowy poręczenia: zwolnienie Pani z poręczenia przez wierzyciela albo prawomocne orzeczenie sądu (o ile występują przesłanki wystąpienia na drogę sądową).

 

Umowa poręczenia – art. 876 i następne Kodeksu cywilnego (K.c.) – zawierana jest między wierzycielem dłużnika (głównego) a osobą przyjmującą na siebie obowiązki dłużnika; często są to obowiązki właściwe solidarnej odpowiedzialności za dług (art. 881 w związku z art. 366 i następnymi K.c.). Umowa poręczenia jest niezależna od relacji łączących dłużnika z poręczycielem – np. relacji rodzinnych lub innych osobistych. Ustawodawca w przepisach o poręczeniu dał wyraz możliwości występowania takich relacji (w artykule 883 § K.c.) – „kierunek” regulacji jest w tym przypadku oczywisty: wykluczenie możliwości powoływania się przez poręczyciela na ograniczenia odpowiedzialności z uwagi na przepisy prawa spadkowego (np. odrzucenie spadku lub przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza).

 

Prawnie rzecz ujmując, umowa poręczenia jest czymś niezależnym od tego, jak kształtują się ewentualne relacje prywatne lub osobiste między dłużnikiem (głównym) a poręczycielem. Celem tej umowy jest bowiem zwiększenie tak zwanej pewności obrotu prawnego (w praktyce: rozszerzenie uprawnień wierzyciela w zakresie realizacji jego uprawnień) i tworzenie dodatkowych więzi prawnych między dłużnikiem (głównym i poręczycielem). Jakieś więzi „wyjściowe” najczęściej są; mogą mieć one charakter prywatny lub osobisty, ale również gospodarczy (część podmiotów gospodarczych odpłatnie świadczy usługi w zakresie „umacniania zobowiązań”. Zazwyczaj trudno jest namówić zupełnie obcego i jednocześnie racjonalnie zachowującego się człowieka do przyjęcia na siebie ryzyka w związku ze zobowiązaniem między innymi osobami.

 

W szczególności umowa poręczenia nie jest – w ramach konstrukcji prawnych – sposobem umocnienia relacji małżeńskich. Każdy wolny człowiek (niezależnie od swego stanu cywilnego) jest uprawniony podjąć decyzję w zakresie udzielenia przez siebie poręczenia za cudzy dług (niekiedy dług przyszły); to jest oczywiste, zwłaszcza z uwagi na zasadę swobody umów (wysłowioną w artykule 3531 K.c.).

 

Pani podjęła już taką decyzję oraz ją zrealizowała. Jeżeli złożyła Pani w formie pisemnej (art. 876 § 2 K.c.) oświadczenie woli o udzieleniu przez siebie poręczenia, to najprawdopodobniej doszło do prawnie skutecznego umocnienia zobowiązania między dłużnikiem (czyli Pani mężem) a wierzycielem kredytowym; forma pisemna zobowiązania (się) poręczyciela jest wymagana pod rygorem nieważności. Najprawdopodobniej, ponieważ w grę mogły wchodzić określone przyczyny nieważności (art. 58 K.c.) złożonego przez Panią oświadczenia woli.

 

Zdarza się w praktyce – zwłaszcza współczesnej – że często łatwiej jest doprowadzić do rozwodu (art. 56 i następne K.r.o.), niż przestać być współdłużnikiem (jakże często solidarnym) ze współmałżonkiem (po rozwodzie: byłym małżonkiem). Wspólny kredyt (często hipoteczny) może ludzi łączyć dłużej niż stosunek prawny małżeństwa (zwłaszcza w ujęciu prawa świeckiego). Zdarza się, że ktoś zawrze i zakończy kolejne małżeństwo, a z jeszcze wcześniejszym małżonkiem dalej wspólnie odpowiada za jakieś zobowiązanie (faktyczne spełnianie zobowiązania to odrębne zagadnienie). Orzeczona przez sąd separacja (art. 611 i następne K.r.o.) jest słabszą ingerencją w relacje małżeńskie od orzeczenia rozwodu.

 

Przyjmuję, że ma Pani pełną zdolność do czynności prawnych. Bardzo wiele wskazuje, że tak było również w czasie złożenia przez Panią oświadczenia o udzieleniu poręczenia za cudzy dług. Właściwie wykluczyć więc należy nieważność udzielenie poręczenia z powodu Pani wcześniejszego ubezwłasnowolnienia, np. częściowego (art. 16 K.c.).

 

Jeżeli Pani oświadczenie woli (o udzieleniu pełnomocnictwa) było obarczone wadą oświadczenia woli, to mogło ono być nieważne – z powodu wady oświadczenia woli (od art. 82 do art. 88 K.c.). Przykładowe wady oświadczenia woli to: brak świadomości (np. wywołany działaniem określonych substancji, w tym niekiedy leczniczych), błąd (w tym wywołany podstępnie), przymus. Jeżeli tamto Pani oświadczenie było obciążone wadą oświadczenia woli, należałoby odpowiednio szybko (art. 88 K.c.) złożyć pisemne oświadczenie woli – wierzycielowi oraz dłużnikowi (głównemu) – o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli. Oczywiście wierzyciel zapewne ma dokument z treścią Pani oświadczenia woli, więc trzeba się liczyć z potrzebą wytoczenia powództwa, by sąd cywilny – prowadzący postępowanie według Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.) – wydał wyrok w sprawie złożenia przez Panią oświadczenia woli w sposób nieważny. Wydaje się mało prawdopodobne, by wierzyciel (mający w takim przypadku szczególnie duże „pole manewru”) zgodził się z treścią uchylenia się od skutków czynności prawnej.

 

Poręczenie jest jednym ze sposobów umacniania zobowiązań. Wierzyciel (nie tylko hipoteczny) w ten sposób dostaje dodatkowe zabezpieczenie. Sama hipoteka – dość dokładnie uregulowana w ustawie o księgach wieczystych i hipotece – często jest wystarczającym rozwiązaniem; hipoteka jest często stosowanym (obok zastawu) rzeczowym sposobem zabezpieczania zobowiązań. Pani być może zna przyczyny, dla których w przeszłości wierzyciel hipoteczny domagał się dodatkowego (poza hipoteką) zabezpieczenia – przez dodanie kolejnej osoby odpowiedzialnej za dany dług, poza odpowiedzialnością osobistą dłużnika (głównego).

 

Jeżeli wierzyciel zwolni Panią z poręczenia, to sprawa będzie załatwiona w sposób Panią satysfakcjonujący. Skoro ustawodawca wymaga (i to pod rygorem nieważności) udzielenia poręczenia na piśmie, to również forma pisemna byłaby niezbędna dla zwolnienia Pani z poręczenia – trzeba pamiętać o treści artykułu 77 § 2 K.c.: „Jeżeli umowa została zawarta w formie pisemnej, jej rozwiązanie za zgodą obu stron, jak również odstąpienie od niej albo jej wypowiedzenie powinno być stwierdzone pismem”. Byłoby dobrze zawrzeć umowę (przynajmniej w tak zwanej formie pisemnej!), na mocy której doszłoby do rozwiązania dotychczasowego stosunku prawnego poręczenia (z Panią jako poręczycielką); sam charakter poręczenia sprawia, że o zakończeniu Pani statusu poręczyciela należałoby powiadomić dłużnika (głównego) – powiadomić w sposób dający się udowodnić (np. listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru).

 

Proszę brać pod uwagę ekonomiczny aspekt poręczenia. Wierzyciele (w tym instytucje finansowe) zazwyczaj rzadko zgadzają się na ograniczenie zabezpieczeń przysługujących im wierzytelności. Jeżeli już dochodzi do modyfikacji w tym zakresie, to bardzo często w ramach swoistej zamiany (nie chodzi o umowę zamiany): w miejsce jednego poręczyciela ktoś inny udziela poręczenia lub ustanawiana jest hipoteka na nieruchomości jako „punkt wyjścia” do rozwiązania stosunku poręczenia lub zgody wierzyciela na wykreślenie hipoteki (niekiedy na ustanie zastawu).

 

Kodeks cywilny nie zna rozwiązania o nazwie „wycofanie się”, co można łatwo sprawdzić.

 

Mam nadzieję, że moje wyjaśnienia pomogą w opracowaniu planu działania w celu zwolnienia Pani z roli poręczyciela cudzego zobowiązania. Może to być trudne, ale sporo może zależeć od Pani argumentów oraz sposobu ich przedstawiania – w tym od zainteresowania Pani męża tym, by zostało ustanowione inne (swoiście zamienne) zabezpieczenie jego długu.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 6 - zero =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »