Mamy 11 279 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Pomoc dziecka w prowadzeniu działalności gospodarczej a konieczność zawarcia z nim umowy

Autor: Jakub Bonowicz • Opublikowane: 23.04.2010

Prowadzę działalność gospodarczą (sklep) i ze względu na stan zdrowia czasami proszę o pomoc córkę. Zdarza się to 2-3 razy w tygodniu; córka wtedy wystawia i sprzedaje towar. Córka samotnie wychowuje niepełnosprawne dziecko, na które pobiera świadczenie pielęgnacyjne. Czy powinnam ją zgłosić jako pracownika lub zawierać z nią umowę?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Sprawa niestety nie jest taka prosta. Odpowiedzi należy szukać w ustawie z 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992).

 

Zgodnie z art. 17 ust. 1 tej ustawy „świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności”.

 

W omawianym przez Panią stanie faktycznym istotne są dwa elementy:

 

  1. pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej;
  2. niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

 

Samo pojęcie „niepodejmowania lub rezygnacji” można rozumieć jednoznacznie. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest uwarunkowane wcześniejszym wykonywaniem pracy lub jej poszukiwaniem (wyrok WSA w Gdańsku z 10.01.2007 r., sygn. akt II SA/Gd 278./06). Chodzi tutaj o to, że osoba, która świadczenie pielęgnacyjne pobiera, jest niejako „bezrobotnym z wyboru”, a nie bezrobotnym wbrew własnej woli, jeśli nie jest w stanie poradzić sobie z niekorzystną sytuacją na rynku pracy (wyrok WSA w Kielcach z 16.08.2007 r., sygn. akt II SA/Ke 276/07). Osoba zarejestrowana w urzędzie pracy jako bezrobotna może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, a dopiero sam fakt pobierania takiego świadczenia pozbawia ją statusu bezrobotnego (wyrok NSA w Warszawie z 24.10.2008 r., sygn. akt I SOK 1758/07). Tutaj więc wątpliwości nie ma.

 

Natomiast sporne jest znaczenie drugiego pojęcia, tj. „zatrudnienie lub inna praca zarobkowa”. Fakt podjęcia przez osobę opiekującą się niepełnosprawnym dzieckiem „zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej” pozbawia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

 

Pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej definiuje art. 3 pkt 22 ustawy 22): „oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej”.

 

Przepis ten wyróżnia:

 

  1. zatrudnienie – jest to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą, a także, choć nie jest to wymienione, umowy o zatrudnienie młodocianego, spółdzielczego stosunku pracy, wykonywania pracy przez osoby zatrudnienie w spółdzielni pracy socjalnej;
  2. inną pracę zarobkową – świadczenie usług na podstawie tzw. niepracowniczych stosunków wykonywania pracy, tj.
    • umowy agencyjnej (art. 758 § 1 Kodeksu cywilnego, w skrócie „K.c.”),
    • umowy-zlecenia (art. 734 § 1 i 2 K.c.);
    • umowy o dzieło (art. 627 K.c.);
    • usług rolniczych – tj. w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych, spółdzielni usług rolniczych;
    • prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej (tj. własnej działalności gospodarczej);

 

Tu pojawiają się dwie wątpliwości:

 

  1. czy inne umowy podobne, a niewymienione wprost w tym przepisie, mogą powodować utratę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,
  2. czy wykonywanie pracy na podstawie takich umów, jeżeli ma charakter nieodpłatny, powoduje utratę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

 

W związku z pierwszą kwestią – to, co robiłaby córka (pomoc przy prowadzeniu sklepu), nie jest zleceniem w ścisłym tego słowa znaczeniu. Zgodnie bowiem z definicją umowy-zlecenia (art. 734 § 1 K.c.) „przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie” (np. zawieranie umów, załatwienie spraw sądowej czy administracyjnej). W powyższym wypadku nie chodzi o dokonywanie czynności prawnych, a czynności faktycznych. Umowa taka nie byłaby zatem umową zlecenia, ale umową o świadczenie usług (art. 750 K.c.), do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu (co oznacza, iż nie jest ona umową zlecenia, ale traktujemy ją tak jak umowę zlecenia).

 

Można spotkać się z poglądem, że inny niż wymieniony w przepisie art. 3 pkt 22 stosunek cywilnoprawny nie może być dodany do takiego wyliczenia. Umowa o świadczenie usług zatem nie będą zleceniem, nie stanowi „innej pracy zarobkowej”, ponieważ nie jest wprost wymieniona w tym przepisie (tak Aneta Korcz-Maciejko, Wojciech Maciejko, Świadczenia rodzinne. Komentarz, 2008, komentarz do art. 3 pkt 22). Oznaczałoby to, że podjęcie pracy zarobkowej na podstawie umowy o świadczenie usług nie powodowałoby utraty prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

 

Z tym poglądem trudno mi się jednak zgodzić. Po pierwsze dlatego, iż do umowy o świadczeniu usług stosujemy odpowiednio przepisy o zleceniu (art. 750 K.c.), zatem uznać należy, iż również ona jest objęta przepisem art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponadto twierdzenie, że umowa-zlecenie powoduje utratę prawa do świadczenia, a praca na podstawie innej umowy, która de facto jest źródłem zarobkowania, a nie jest wprost wymieniona w tym przepisie, jest nieracjonalny. Z tego też powodu nie przychylam się do tezy wyrażonej w komentarzu.

 

Natomiast co do drugiej kwestii, to w art. 3 pkt 22 mówi się tutaj o „innej pracy zarobkowej”. Czynności wykonywane bez wynagrodzenia (o ile rzeczywiście są wykonywane bez wynagrodzenia, pomijamy tu fikcyjne nieodpłatne umowy, gdzie w rzeczywistości zleceniobiorca przyjmuje pieniądze „pod stołem”) nie są z definicji źródłem zarobku. Zlecenie może być wykonywane bez wynagrodzenia, z tym że należy to wyraźnie zastrzec w umowie, ponieważ jeżeli ani z umowy, ani z okoliczności nie wynika, że przyjmujący zlecenie zobowiązał się wykonać je bez wynagrodzenia, za wykonanie zlecenia należy się wynagrodzenie (art. 735 § 1). Również tutaj dobrze byłoby odpowiednio sformułować umowę jako nieodpłatną pomoc rodzinną, z podkreśleniem, że pomoc ma charakter nie tyle gospodarczy, co raczej osobisty. W innym przypadku narazi się Pani na zarzut, że umowa w rzeczywistości ma to charakter umowy o pracę w niepełnym wymiarze, co spowoduje ukaranie Pani grzywną, konieczność odprowadzenia składek ZUS i oczywiście utratę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego córki. Trzeba być więc tutaj bardzo ostrożnym.

 

Istnieje jeszcze trzecia możliwość – potraktować to jako drobną pomoc w rodzinie, gdyż obowiązek wzajemnej pomocy wynika z przepisów prawa rodzinnego oraz z zasad współżycia społecznego. Jeśli jednak praca córki ma charakter regularny i przede wszystkim związana jest z prowadzoną przez Panią działalnością gospodarczą, to raczej trudno to zakwalifikować jako drobną pomoc (dziecko nie ma co do zasady obowiązku pomagać rodzicom w prowadzonej przez nich działalności gospodarczej).

 

Pojawia się jeszcze problem opodatkowania takiej umowy o nieodpłatne świadczenie usług:

 

  1. jeśli chodzi o VAT, to nieodpłatne świadczenie usług przez podatnika, który nie jest vatowcem (czyli przez Pani córkę), oczywiście nie podlega opodatkowaniu VAT (usługi świadczy córka, a nie Pani);
  2. natomiast skoro korzysta Pani z nieodpłatnej pracy córki, to po Pani stronie powstaje przychód.

 

Od 1 stycznia 2007 r. zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za przychód z działalności gospodarczej uważa się „wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń, obliczonych zgodnie z art. 11 ust. 2 -2b, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 1 pkt 125”. Art. 21 ust. 1 pkt 125 zwalnia od podatku dochodowego wartość świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń otrzymanych od osób zaliczonych do I i II grupy podatkowej w rozumieniu przepisów o podatku od spadków i darowizn. Zgodnie z art. 14 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z 28.07.1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2004 r. Nr 142, poz. 1514) do I grupy podatkowej zalicza się m.in. zstępnych (córkę).

 

Zwolnienie, o którym mowa wyżej, nie ma jednak zastosowania do świadczeń otrzymywanych na podstawie stosunku pracy, pracy nakładczej lub na podstawie umów będących podstawą uzyskiwania przychodów, zaliczonych do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 (tj. działalność wykonywana osobiście). Oznacza to, iż jeśli istnieje umowa nieodpłatnego świadczenia usług pomiędzy mamą a córką, to choć córka należy do I grupy podatkowej, po stronie mamy i tak powstaje przychód, który po odliczeniu kosztów podlega opodatkowaniu na ogólnych zasadach, ponieważ nieodpłatne świadczenie usług kwalifikuje się jako działalność wykonywana osobiście.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • I + 8 =

»Podobne materiały

Jaki jest termin na wniesienie sprzeciwu od kary porządkowej?

Kiedy upływa termin na wniesienie sprzeciwu od kary porządkowej? Czy jest to dzień dostarczenia do pracodawcy sprzeciwu, czy wysłania Pocztą Polską?

 

Odmowa sprostowania świadectwa pracy

Po 2 dniach od otrzymania świadectwa pracy zwróciłam się z wnioskiem o jego sprostowanie w zakresie zawarcia informacji o uzyskanych kwalifikacjach. Były pracodawca odmówił, uzasadniając, że ma obowiązek zamieścić takie informacje na żądanie pracownika, a takiego wniosku nie złożyłam przed wydaniem

 

Obniżony wymiar czasu pracy pracownicy po macierzyńskim

Moje pytanie dotyczy obniżenia wymiaru czasu pracy pracownicy na podstawie art. 186 K.p. Do końca tego miesiąca pracownica przebywa na urlopie macierzyńskim. Złożyła już wniosek o zaległy urlop wypoczynkowy i jednocześnie o obniżenie wymiaru czasu pracy do 7/8 etatu od dnia powrotu z urlopu wypoczyn

 

Możliwość anulowania udzielonej opieki nad dzieckiem

Pracownicy została udzielona opieka nad dzieckiem (z art. 188 Kodeksu pracy). Następnie pracownica zwróciła się z prośbą o anulowanie tej opieki w jednym dniu. Czy pracodawca może to zrobić? Na jakiej podstawie prawnej?

 

Ciąża na umowie o zastępstwo

Jestem w ciąży. Od niespełna 2 lat jestem zatrudniona na umowę na zastępstwo. Jest to umowa o pracę na pełen etat. Obecnie koleżanka, którą zastępuję, przedłużyła urlop rodzicielski na kolejny rok – do września. Termin mojego porodu przypada na koniec maja, co, jak mi się wydaje, praktycznie o

 

Zmiana wydziału i możliwość przywrócenia na poprzednie stanowisko pracy

Przez ostatnie osiem lat pracowałem w wydziale zajmującym się współpracą zagraniczną i prowadzeniem pewnych projektów unijnych. Kilka miesięcy temu do innego wydziału przyjęto nowego pracownika, któremu przydzielono odebrane mi zadania. Wraz z tym pracownikiem projekty realizuje mój przełożony,

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »