.
Mamy 12 503 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Jakie znaczenie testamentu - polecenie czy zapis?

Autor: Jakub Bonowicz • Opublikowane: 08.07.2009

Jakie jest znaczenie (polecenie czy zapis) własnoręcznie spisanego testamentu mojej matki o następującej treści: „Testament. Ja, niżej podpisana, (...), oświadczam: z chwilą mojej śmierci przekazuję w tym testamencie moje mieszkanie (...) mojemu (...) synowi (...), zamieszkałemu (...) [podpis i data]. Jednocześnie zobowiązuję syna (...), aby sumą z ewentualnej sprzedaży mieszkania podzielił się ze swoją siostrą a moją córką (...), zamieszkałą (...) [podpis i data]”?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Skutki zależą przede wszystkim od tego, czy w skład spadku wchodzi tylko mieszkanie, czy coś jeszcze. Należy bowiem odróżnić dwie rzeczy, które może zrobić spadkodawca w testamencie:

  1. ustanowienie spadkobiercy – polega na tym, że dana osoba otrzymuje określoną część lub całość spadku z mocy prawa z chwilą śmierci spadkodawcy;
  2. zapis – polega na tym, że dana osoba z chwilą śmierci spadkodawcy ma jedynie żądanie o wydanie jej określonego przedmiotu wchodzącego w skład spadku.

 

Wytłumaczę to Panu na przykładzie.

 

Niech w skład spadku wchodzi prawo własności mieszkania. Spadkodawca S ma syna A i córkę B. Jeśli spadkodawca w testamencie ustanowi spadkobiercą wyłącznie A, to wówczas A z mocy prawa z chwilą śmierci S staje się właścicielem mieszkania. Natomiast B nie ma do tego mieszkania żadnych praw (odrębna kwestia to roszczenie o zachowek, ale to pomijamy).

 

Inaczej przedstawiać się będzie sytuacja, kiedy spadkodawca napisze w testamencie: „Zapisuję (przekazuję, przeznaczam) swojemu synowi A mieszkanie”. Wówczas należy to interpretować jako zapis. W takim wypadku – jeśli tylko A i B dziedziczą – z mocy prawa z chwilą śmierci S mieszkanie staje się ich współwłasnością po 1/2. Czyli A ma udział w prawie własności (1/2) i B ma udział w prawie własności (1/2) tego mieszkania, przy czym A może jedynie żądać od siostry B, by przeniosła na niego nieodpłatnie (jeśli oczywiście nic innego nie wynika z testamentu) ten udział we własności.

 

Teraz skutki zależą od tego, czy w skład spadku wchodzi coś jeszcze.

 

Otóż zasadą jest to, że jeśli spadkodawca przeznacza spadkobiercy w testamencie określone przedmioty, to jest to zapis. Czyli jeśli A otrzymał mieszkanie, to A nie staje się z mocy prawa w chwili śmierci spadkodawcy wyłącznym właścicielem mieszkania. Jeśli jest drugi spadkobierca, to mieszkanie jest przedmiotem współwłasności – A może jedynie żądać od tegoż spadkobiercy (B) przeniesienia na siebie jego udziału, tak by w efekcie A stał się właścicielem całego mieszkania.

 

Natomiast od tej zasady jest wyjątek. Otóż zgodnie z art. 961 Kodeksu cywilnego: „Jeżeli spadkodawca przeznaczył oznaczonej osobie w testamencie poszczególne przedmioty majątkowe, które wyczerpują prawie cały spadek, osobę tę poczytuje się w razie wątpliwości nie za zapisobiorcę, lecz za spadkobiercę powołanego do całego spadku”.

 

Oznacza to, że jeśli spadkodawca nie pozostawił po sobie nic poza tym mieszkaniem i przeznaczył (przekazał) je w testamencie osobie A, to wówczas:

  • A jest wyłącznym dziedzicem i z chwilą śmierci spadkodawcy staje się z mocy prawa wyłącznym jego właścicielem.
  • B nie jest dziedzicem.Osoba B będzie miała jednak do A roszczenie o zachowek (proszę nie mylić tego z roszczeniem z tytułu zapisu, o którym mowa wyżej), tj. o zapłatę, co do zasady, 1/2 tego, co by dziedziczył, gdyby nie było testamentu. Jeśli spadkobierców ustawowych było dwóch (czyli spadkodawca miał tylko dwoje dzieci), to będzie to 1/4 wartości mieszkania.

 

Pyta Pan też, jakie jest znaczenie zwrotu: „Jednocześnie zobowiązuję syna (...), aby sumą z ewentualnej sprzedaży mieszkania podzielił się ze swoją siostrą a moją córką (...), zamieszkałą (...)”. Otóż takie postanowienie należy traktować jako zapis. Zgodnie bowiem z art. 968 § 1 Kodeksu cywilnego spadkodawca może przez rozrządzenie testamentowe zobowiązać spadkobiercę ustawowego lub testamentowego do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz oznaczonej osoby (zapis). Zgodnie z art. 975 K.c.: „Zapis może być uczyniony pod warunkiem”.

 

Znaczenie tego postanowienia jest więc następujące: jeśli spełniony zostanie warunek (tj. syn sprzeda mieszkanie), to będzie zobowiązany zapłacić siostrze 1/2 sumy uzyskanej ze sprzedaży tego mieszkania, a siostra będzie mogła żądać od brata tej zapłaty.

 

Moim zdaniem (bo może to być przedmiotem sporu) od sumy, którą syn musiałby zapłacić siostrze, należałoby odjąć to, co siostra uzyskałaby tytułem zachowku, jeśli nie byłoby innych spadkobierców. Ale tu musiałbym szczegółowo wiedzieć, ilu było spadkobierców, co wchodzi w skład spadku itd.

 

Dodam, że takie postanowienie należy traktować jako zapis niezależnie od tego, czy w skład spadku wchodzi jedynie mieszkanie, czy też jeszcze inne wartościowe przedmioty.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • cztery plus trzy =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »