Mamy 11 050 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Pokrycie strat w spółce

Autor: Bogusław Nowakowski • Opublikowane: 22.10.2012

Mam dwóch braci, wszyscy mieszkamy we Wrocławiu. Na początku tego roku postanowiliśmy założyć wspólną firmę. Powstała więc spółka cywilna. Każdy z nas wniósł wkład pieniężny (po 20 tys. zł). Niestety jeden z braci postanowił odejść ze spółki. Na początku sierpnia dostaliśmy pismo. Z dokumentu wynika, iż brat wraz z dniem 31 lipca wypowiada swój udział w spółce. Do chwili obecnej spółka przynosi straty. W umowie jest napisane, że wspólnicy będą uczestniczyli w podziale zysku i pokrywaniu strat. Oto moje pytania:

  1. Jak powinno wyglądać rozliczenie odchodzącego wspólnika?
  2. Czy musimy w całości spłacić odchodzącego, chociaż mamy straty i bardzo chcielibyśmy utrzymać się na rynku? Czy musimy spłacić go natychmiast? Czy odchodzący może domagać się jednorazowej spłaty?
  3. Czy usilne starania utrzymania się na rynku mogą pozytywnie wpłynąć na możliwość spłaty odchodzącego wspólnika w ratach? Zaznaczam, że odchodzący przez cały czas wiedział o kiepskiej kondycji firmy.
  4. Co zrobić, jeśli odchodzący wspólnik skieruje sprawę do sądu?
  5. Na jakiej zasadzie odchodzący wspólnik będzie uczestniczył w pokrywaniu strat spółki?

W załączniku przesyłam dokumenty.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Jak stanowi umowa: „Każdy wspólnik może wystąpić ze spółki”.

 

Ustawowy termin wypowiedzenia wynosi więc trzy miesiące i powinien upłynąć z końcem roku obrachunkowego, który nie musi pokrywać się z rokiem kalendarzowym. Wspólnicy mogą w umowie określić inny termin wypowiedzenia – krótszy lub dłuższy niż przewidziany w ustawie. Mogą go również odnieść do innego niż rok obrachunkowy okresu.

 

Według Kodeksu cywilnego (K.c.):

 

„Art. 869. § 1. Jeżeli spółka została zawarta na czas nieoznaczony, każdy wspólnik może z niej wystąpić, wypowiadając swój udział na trzy miesiące naprzód na koniec roku obrachunkowego.

 

§ 2. Z ważnych powodów wspólnik może wypowiedzieć swój udział bez zachowania terminów wypowiedzenia, chociażby spółka była zawarta na czas oznaczony. Zastrzeżenie przeciwne jest nieważne”.

 

Działanie wspólnika oraz jego pismo należy potraktować jako wypowiedzenie umowy spółki. Odniesie ono skutek na koniec roku obrachunkowego, nie wcześniej. Do końca roku obrachunkowego wspólnik wypowiadający jest nadal wspólnikiem ze wszystkimi tego konsekwencjami.

 

Domniemanym rokiem obrachunkowym jest rok kalendarzowy.

 

Do 31.12.2012 r. spółka będzie miała 3 wspólników.

 

„Jak powinno wyglądać rozliczenie odchodzącego wspólnika?”.

Stosownie do Kodeksu cywilnego:

 

„Art. 871. § 1. Wspólnikowi występującemu ze spółki zwraca się w naturze rzeczy, które wniósł do spółki do używania, oraz wypłaca się w pieniądzu wartość jego wkładu oznaczoną w umowie spółki, a w braku takiego oznaczenia – wartość, którą wkład ten miał w chwili wniesienia. Nie ulega zwrotowi wartość wkładu polegającego na świadczeniu usług albo na używaniu przez spółkę rzeczy należących do wspólnika.

 

§ 2. Ponadto wypłaca się występującemu wspólnikowi w pieniądzu taką część wartości wspólnego majątku pozostałego po odliczeniu wartości wkładów wszystkich wspólników, jaka odpowiada stosunkowi, w którym występujący wspólnik uczestniczył w zyskach spółki”.

 

Według tego przepisu wspólnikowi występującemu ze spółki:

 

  • zwraca się w naturze rzeczy, które wniósł do spółki do używania;
  • wypłaca się w pieniądzu wartość jego wkładu oznaczoną w umowie spółki, a w braku takiego oznaczenia – wartość, którą wkład ten miał w chwili wniesienia;
  • wypłaca się w pieniądzu taką część wartości wspólnego majątku pozostałego po odliczeniu wartości wkładów wszystkich wspólników, jaka odpowiada stosunkowi, w którym występujący wspólnik uczestniczył w zyskach spółki.

 

„Czy musimy w całości spłacić odchodzącego, chociaż mamy straty i bardzo chcielibyśmy utrzymać się na rynku? Czy musimy spłacić go natychmiast? Czy odchodzący może domagać się jednorazowej spłaty?”.

 

Spłata winna nastąpić niezwłocznie, co powoduje, że jest to okres 14-dniowy.

 

Zasadniczo jednak ustala się to w porozumieniu ze wspólnikiem występującym. Spółka musi się do tego odpowiednio przygotować, dokonać obliczeń.

 

Wspólnik występujący ma prawo żądać spłaty jednorazowej.

 

„Czy usilne starania utrzymania się na rynku mogą pozytywnie wpłynąć na możliwość spłaty odchodzącego wspólnika w ratach? Zaznaczam, że odchodzący przez cały czas wiedział o kiepskiej kondycji firmy”.

 

Takie działania nie powodują po stronie wspólnika odchodzącego powstania obowiązku wyrażenia zgody na rozłożenie spłaty na raty.

 

To zależne jest tylko od jego dobrej woli. O ile się nie zgodzi – spłata musi być jednorazowa.

 

Oczywiście nic nie stoi na przeszkodzie, by spłata dokonywana była w ratach. Jednak należy liczyć się z ewentualnym procesem o zapłatę wraz z odsetkami.

 

Świadomość po stronie wspólnika kiepskiej kondycji firmy nie stanowi przeszkody dla wypowiedzenia umowy spółki. Wspólnik nie ma obowiązku trwania w spółce za wszelką cenę. Jest to tylko jedna z form działalności i w każdej chwili wspólnik ma prawo zmienić zdanie co do niej.

 

Przy sprawie sądowej argumentacja zależy od czasu, w jakim złożony zostanie pozew, oraz od sytuacji ekonomicznej w spółce.

 

Przy złożeniu w roku bieżącym żądania zapłaty kwoty X z odsetkami od jakiejś daty w tym roku – konieczny będzie wniosek o oddalenie powództwa z uwagi na jego przedwczesność. Nie upłynął jeszcze okres wypowiedzenia i po stronie wspólnika nie powstało roszczenie o rozliczenie i zapłatę.

 

Przy pozwie w roku 2013 – uznanie powództwa celem uniknięcia kosztów sądowych lub wykazanie, że spółka ma straty i wspólnikowi nic się nie należy.

 

„Na jakiej zasadzie odchodzący wspólnik będzie uczestniczył w pokrywaniu strat spółki?”.

 

Co do strat spółki cywilnej przepisy Kodeksu cywilnego nie zawierają reguł odnoszących się wprost do rozliczenia.

 

Jeśli na dzień rozliczenia w spółce są straty, nie ma mowy o tym, by wspólnik otrzymał wypłatę udziałów w zysku stosownie do umowy. Nie ma mowy także o wypłacie udziałów.

 

Gdy w dniu rozliczenia majątek spółki jest mniejszy niż suma wkładów do spółki, wspólnikowi należy się odpowiednio procentowo mniejsza kwota wkładu. Jeżeli występują straty (suma zobowiązań spółki jest większa niż suma należności, majątku i wkładów), występujący wspólnik zobowiązany jest uczestniczyć w tych stratach i pokryć przypadającą na niego część niedoboru.

 

Wyrok SA w Katowicach z dnia 23 czerwca 2005 r. (sygn. akt I ACa 121/05):

 

  1. W świetle niebudzącej wątpliwości wykładni art. 871 K.c. wspólnikowi występującemu ze spółki przysługuje prawo do udziału w majątku wkładowym (art. 871 § 1 K.c.) oraz do udziału w zyskach (art. 871 § 2 K.c.).
  2. Udział występującego wspólnika w zysku odpowiada wartości majątku wspólnego po odliczeniu wartości wkładów wszystkich wspólników przy uwzględnieniu proporcji, w jakiej ustępujący wspólnik uczestniczył w zyskach spółki.
  3. Wartość majątku spółki stanowiąca punkt wyjścia do wyliczeń powinna uwzględniać również pasywa.
  4. W wypadku wystąpienia straty na dzień wystąpienia wspólnik występujący ze spółki będzie zmuszony pokryć przypadającą na niego część niedoboru.

 

Uchwała składu siedmiu sędziów (III CZP 135/10) z dnia 10 czerwca 2011 r.:

 

„Zasadnicze znaczenie (…) ma treść art. 871 K.c., w którym uregulowano wyjście wspólnika ze spółki. Ustawodawca nazwał je „wystąpieniem” i określił skutki tego wystąpienia, rezygnując z użycia wieloznacznego słowa „udział”. Z unormowania zawartego w § 1 wynika, że występującemu wspólnikowi zwraca się w naturze tylko te rzeczy, które wniósł do spółki do używania. Inne wniesione przez niego tytułem wkładu rzeczy i prawa majątkowe nie podlegają zwrotowi, a wspólnikowi występującemu wypłaca się ich ekwiwalent, ustalany stosownie do zasad określonych w tym przepisie. Ekwiwalent ten oblicza się według wartości wkładu tego wspólnika, oznaczonej w umowie, a w braku takiego oznaczenia – wartości, którą ten wkład miał w chwili wniesienia. Ponadto, stosownie do § 2, wypłaca się mu taką część wartości wspólnego majątku pozostałego po odliczeniu wartości wkładów wszystkich wspólników, jaka odpowiada stosunkowi, w którym występujący wspólnik uczestniczył w zyskach spółki. W art. 871 K.c. nie rozstrzyga się wprost, co się dzieje z uprawnieniami majątkowymi występującego wspólnika przysługującymi mu do wspólnego majątku, jednakże z faktu, że otrzymuje on tylko ich substrat pieniężny, należy przyjąć, że – tak jak cały majątek należący do dotychczasowych wspólników – stają się one majątkiem wspólnym tych wspólników, którzy w spółce pozostali. Można więc uznać – na zasadzie pewnego podobieństwa – że wypłacany mu ekwiwalent pieniężny stanowi odpowiednik spłaty współwłaściciela z udziału w majątku stanowiącym przedmiot współwłasności ułamkowej.

 

Z art. 871 K.c. wynika, że na skutek jednostronnej czynności prawnej, jaką jest decyzja wspólnika o wystąpieniu ze spółki, traci on zarówno członkostwo, jak i status współwłaściciela majątku wspólników, niezależnie od tego, co jest przedmiotem wspólności, gdyż przepis nie wprowadza w tym zakresie żadnych zróżnicowań. Skutek w postaci utraty uprawnień rzeczowych do wspólnego majątku następuje przy tym z mocy prawa, w odróżnieniu bowiem od rozwiązania spółki, którego konsekwencją jest, zgodnie z art. 875 K.c., przekształcenie dotychczasowej współwłasności łącznej (bezudziałowej) we współwłasność ułamkową, występujący ze spółki wspólnik nie nabywa uprawnienia do oznaczonego udziału w majątku wspólnym, a jedynie możliwość żądania wypłaty ekwiwalentu za pozostawione prawa majątkowe”.

 

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2009 r. (sygn. akt IV CSK 14/09):

 

„Jeżeli na dzień wystąpienia wspólnika ze spółki cywilnej działalność spółki wykazuje straty, które wywierają wpływ na wartość majątku wspólnego wspólników spółki i wynika to z jej wyliczeń bilansowych, to należy te straty uwzględnić, dokonując rozliczenia ze wspólnikiem”.

 

Możliwa jest rezygnacja z rozliczenia.

 

„W związku z tym, że art. 871 K.c. ma charakter względnie obowiązujący, wspólnicy w ramach realizacji zasady swobody umów mogą ułożyć kwestię rozliczenia się w związku z wystąpieniem jednego z nich tak, jak to uznają za stosowne, byleby tylko nie sprzeciwiało się to właściwości stosunku prawnego, ustawie ani zasadom współżycia społecznego (por. wyrok SN z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt I CKN 879/97)”.

 

Reasumując, jeżeli spółka na dzień 31.12.2012 r. będzie wykazywać straty większe niż 60 000 zł, to wspólnik będzie musiał jeszcze dołożyć się do pokrycia tych strat stosownie do umowy spółki.

 

Gdyby straty były mniejsze niż 60 000 zł – otrzyma tylko część swego wkładu. Reszta musi być przeznaczona na pokrycie strat i może być potrącona z wkładu wspólnika, jaki teoretycznie powinien mu zostać wypłacony w pieniądzu.

 

 

 

*Stan prawny z dnia 4.09.2012 r.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

wersja do druku drukuj

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 6 minus III =

»Podobne materiały

Wypowiedzenie udziału w spółce cywilnej

Prowadzę spółkę cywilną wraz z moim kolegą. Wczoraj ten kolega oświadczył, że chce rozwiązać spółkę w trybie natychmiastowym, bo postanowił otworzyć własną działalność. Wspólnik chce podziału majątku spółki i zwrotu wkładu własnego. Czy może on wypowiedzieć udział w spółce cywilnej i w związku

 

Odejście wspólnika spółki cywilnej a odpowiedzialność za długi spółki

Odeszłam ze spółki cywilnej, moje miejsce zajęła żona wspólnika. Rok temu wzięliśmy kredyt z banku. Po moim odejściu bank zgodził się na nowe raty, które zobowiązał się spłacić mój były wspólnik. Spisaliśmy oświadczanie, że zobowiązania spółki przejmują nowi wspólnicy. Czy w tej sytuacji bank m

 

Rozliczenie wspólnika spółki cywilnej występującego ze spółki

Jesteśmy 4-osobową spółką cywilną zawartą na czas nieoznaczony. Jeden ze wspólników złożył wypowiedzenie ze skutkiem na koniec tego roku. Nasze wątpliwości budzi rozliczenie ustępującego wspólnika. Firma nie posiada nieruchomości, większą część majątku stanowią towary, zamortyzowane komputery oraz z

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »