.
Mamy 12 225 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Pogorszenie sytuacji życiowej seniora po przekazaniu mieszkania za dożywocie

Autor: Marek Gola • Opublikowane: 05.06.2021 • Zaktualizowane: 05.06.2021

Problem dotyczy mojej 94-letniej mamy. Niedawno okazało się, że swoje mieszkanie przepisała na dwóch wnuków z dożywociem dla siebie. Umowa została spisana u notariusza. Te osoby mieszkają z mamą i pozostała rodzina została przez nich pozbawiona możliwości odwiedzania mamy. Otrzymaliśmy SMS-y, że odwiedzin grupowych nie będzie, a każdy z nas powinien pytać, czy może przyjść. Jeden wnuk pobiera zasiłki socjalne, drugi ma rentę socjalną, nigdy nie pracowali i nigdy nie dokładali się do utrzymania. Mama siedzi sama w pokoju, nie rozmawiają z nią, przestała chodzi do lekarza. Sama wyjść nie może, ponieważ ma trudności z chodzeniem. Tak więc mama jako seniorka nie polepszyła sobie życia, lecz pogorszyła swoją sytuację finansową, bo utrzymuje wnuki, nie otrzymując nic w zamian. Czy jest możliwość cofnięcia tej umowy lub zmiany w opiece nad nią? Zaznaczam, że nikt z rodziny nie wiedział o darowiźnie, aż do wystąpienia problemów z odwiedzinami i odbieraniem telefonów. Co w tej sytuacji można zrobić?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Pogorszenie sytuacji życiowej seniora po przekazaniu mieszkania za dożywocie

Podważenie w sądzie umowy darowizny

Podstawa prawna: przepisy Kodeksu cywilnego (K.c.)

 

W pierwszej kolejności należy zastanowić się i ustalić, czy Pani mama cierpi na demencję, a jeśli tak, czy jej stan mógł w jakikolwiek sposób wpłynąć na jej działanie. Czy przyjmuje leki? Jeżeli tak, czy te leki mogły wyłączyć jej świadomość lub wpłynąć na wyrażenie przez nią woli. Zgodnie z art. 82 K.c. – nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych.

 

Jeżeli chciałaby Pani podważyć umowę, konieczne byłoby wykazanie przed sądem, że choroba mamy i przyjmowane przez nią leki miały wpływ na jej świadomość i w konsekwencji doprowadziły do jej wyłączenia w momencie podpisywania umowy.

 

Podaje Pani, że umowa została zawarta w siedzibie kancelarii notarialnej. Zachodzi zatem pytanie, jak Pani mama znalazła się w kancelarii, kto ją przyprowadził, czy miała świadomość podejmowanej przez siebie czynności? Wskazuje Pani na sprawowanie opieki przez wnuki, ale proszę zważyć, że notariusz, w razie gdyby powziął wątpliwość co do swobody działania Pani mamy, powinien odmówić podpisania dokumentu.

 

Wykazanie zaburzeń psychicznych w celu podważenia umowy darowizny

Podważając umowę darowizny, musiałaby Pan za pomocą biegłego wykazać, że demencja lub inne zaburzenie występowało w chwili podpisywania umowy, a nadto, że wyłączyło świadomość matki. W toku sprawy konieczne byłoby dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego na okoliczność ustalenia, czy w dniu podpisywania umowy darowizny Pani mama miała świadomość, czy świadomość była pełna, czy też ograniczona. Opinia zostałaby sporządzona na podstawie dokumentacji medycznej Pani mamy oraz, być może, badań mamy na dzień dzisiejszy, by ustalić, w jaki sposób choroba się rozwija.

 

Jak podkreśla się w literaturze przedmiotu: „»Stan wyłączający świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli« nie może być pojmowany w znaczeniu całkowitego braku świadomości. Całkowity brak świadomości, jeżeli wystąpi, charakteryzuje się zupełną niemożnością działania, a zatem problem oświadczenia czegokolwiek w ogóle nie może wchodzić w rachubę. »Stan wyłączający świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli« nie może być rozumiany dosłownie, wobec czego nie musi oznaczać całkowitego zniesienia świadomości i ustania czynności mózgu. Wystarczy istnienie takiego stanu, który oznacza brak rozeznania, niemożność rozumienia posunięć własnych i posunięć innych osób oraz niezdawanie sobie sprawy ze znaczenia i skutków własnego postępowania” (wyrok SN z dnia 7 lutego 2006 r., IV CSK 7/05, LEX nr 180191; por. też wyrok SN z dnia 27 lipca 2010 r. II CSK 147/10, LEX nr 621139; tak samo w uzasadnieniu postanowienia z dnia 30 kwietnia 1976 r., III CRN 25/76, OSP 1977, z. 4, poz. 78”*

 

Opinia biegłego

Mając na uwadze powyższe, należy wyraźnie podkreślić, iż zanim zdecyduje się Pani wskazywać, że umowa jest nieważna, konieczne jest zasięgnięcie opinii lekarza prowadzącego matką lub innego lekarza, u którego Pani mama się leczyła i leczy, celem ustalenia, czy choroby, na które cierpi, mogły choć w niewielki sposób wpłynąć na wyłączenie świadomości Pani mamy w dniu podpisywania umów.

 

Postępowanie będzie nie tylko długotrwałe, ale także kosztowne, albowiem Pani, jako osoba, która próbuje podważyć stan prawny wynikający z umowy, będzie obciążona kosztami opinii biegłego. Nie powinno budzić wątpliwości, że sprawa wcale nie musi zakończyć się na Pani korzyść.

 

Roszczenie o ustalenie stwierdzenia nieważności umowy darowizny nie przedawnia się, jednak dobrze byłoby, gdyby takie działanie zostało podjęte za życia matki, by w razie potrzeby lekarze sądowi mogli ją przebadać i ustalić, jak u niej rozwija się choroba, a zatem jaki mogła mieć stan w momencie podpisywania umowy (o ile to w ogóle będzie możliwe do ustalenia).

 

Na koniec dodam, że odwiedziny powinny się odbywać w sposób zwyczajowo przyjęty. O ile Pani mama zechce się z Panią spotkać, nikt nie powinien temu się sprzeciwiać. Jeżeli mimo woli matki do spotkania nie dojdzie, proszę wezwać policję.

 

 

 

* Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska, Komentarz do art.82 Kodeksu cywilnego, 2014.04.18, Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • dziewięć - 1 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

porady spadkowe

porady budowlane

porady prawnika odpowiedziprawne.pl

ozdobne poduszki Hampton