Mamy 11 826 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podział majątku spółki cywilnej

Autor: Hanna Żurowska • Opublikowane: 19.08.2013

Prowadzę z kolegą spółkę cywilną. Wnieśliśmy do niej wkład pieniężny, każdy o tej samej wartości. Kupione zostały za niego meble, reklama, część towaru. Co miesiąc wypłacaliśmy sobie pewną kwotę w postaci wypłaty (równej wysokości). Chciałbym odejść z firmy, ponieważ spółka przynosi niewielki dochód. Wszystkie zobowiązania spółki zostaną spłacone. W jaki sposób dokonać podziału majątku spółki? Ile należy mi się spłaty od wspólnika? Czy powinienem odjąć od tej kwoty pieniądze, które otrzymywałem w ramach wypłaty? Jak obliczyć majątek spółki, czy towar liczyć w cenie netto zakupu, czy netto sprzedaży? Co w takiej sytuacji z VAT, który można odzyskać po rozwiązaniu spółki? Co z komputerem, który kiedyś otrzymaliśmy wspólnie w ramach udziału w pewnym programie? Czy będę mieć jeszcze jakieś zobowiązania związane z odejściem z firmy? O czym jeszcze powinienem wiedzieć?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Przede wszystkim wycofanie się wspólnika z dwuosobowej spółki cywilnej powoduje jej rozwiązanie. Nie ma możliwości uniknięcia likwidacji spółki.

 

Zatem jeżeli chce Pan wycofać się ze spółki, powinien Pan wypowiedzieć swój udział na 3 miesiące przed końcem roku obrachunkowego, jeśli umowa spółki została zawarta na czas nieokreślony. Można wypowiedzieć umowę w spółce zawartej na czas określony lub nieokreślony bez zachowania terminu wypowiedzenia, jednak może to nastąpić tylko z ważnych powodów.

 

Umowa spółki może skrócić lub wydłużyć terminy wypowiedzenia, dlatego też musi Pan sprawdzić, co na ten temat mówi umowa spółki. Jeżeli zapisy w niej są inne, należy się do nich dostosować. Dopuszcza się też rozwiązanie umowy spółki cywilnej na mocy jednomyślnej uchwały wspólników.

 

Nie ma określonej formy wypowiedzenia umowy, jednak wskazane jest zachowanie formy pisemnej.

 

Likwidacja majątku spółki może nastąpić zgodnie z zapisami umowy spółki lub Kodeksu cywilnego (K.c.).

 

I tak z majątku pozostałego po spłaceniu zobowiązań spółki zwraca się wspólnikom ich wkłady, stosując odpowiednio przepisy o zwrocie wkładów w razie wystąpienia wspólnika ze spółki (art. 875 § 2 i 3 K.c.). Oznacza to, że:

 

  • zwraca się wspólnikowi w naturze rzeczy, które wniósł do spółki do używania,

 

  • wypłaca się w pieniądzu wartość jego wkładu oznaczoną w umowie spółki, a w razie braku takiego oznaczenia – wartość, którą wkład ten miał w chwili wniesienia.

 

Nadwyżkę wspólnego majątku dzieli się między wspólników w takim stosunku, w jakim uczestniczyli w zyskach spółki. Oznacza to, że zwrot następuje według udziału w zyskach spółki, a nie w stosunku do wniesionych wkładów.

 

Podatnikiem VAT jest spółka cywilna, a nie jej wspólnicy. Dlatego to na spółce spoczywa obowiązek rozliczenia VAT z tytułu jej rozwiązania i likwidacji. W takim przypadku: „[...] podatnicy są obowiązani sporządzić spis z natury towarów na dzień rozwiązania spółki lub zaprzestania wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu, zwany dalej »spisem z natury«. Podatnicy są obowiązani załączyć informację o dokonanym spisie z natury, o ustalonej na jego podstawie wartości i o kwocie podatku należnego do deklaracji podatkowej składanej za okres obejmujący dzień rozwiązania spółki lub zaprzestania wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu” (art. 14 ust. 5 ustawy o podatku od towarów i usług – dalej ustawa o VAT).

 

W spisie z natury ujmuje się towary nabyte i towary własnej produkcji, w stosunku do których przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, a które nie zostały przez spółkę sprzedane przed jej rozwiązaniem (likwidacją), przy czym pojęcie „towary” oznacza nie tylko towary handlowe, lecz także wszelkie inne składniki majątku, np. środki trwałe, wyposażenie.

 

Obowiązek podatkowy w przypadku likwidacji spółki cywilnej powstaje w dniu rozwiązania spółki, a podstawą opodatkowania jest cena nabycia składnika majątku określona na dzień nabycia (art. 14 ust. 8, art. 29 ust. 10 ustawy o VAT). Informację o spisie z natury, jego wartości i ustalonej kwocie podatku należnego trzeba załączyć do deklaracji.

 

Oto fragment odpowiedzi Ministra Finansów z 3 czerwca 2008 r. na interpelację poselską nr 3080: „Zgodnie z nowym brzmieniem art. 29 ust. 10 ww. ustawy z dnia 11 marca 2004 r. od dnia 1 stycznia 2008 r. podstawą opodatkowania towarów podlegających spisowi z natury jest cena nabycia towarów (bez podatku), a gdy nie ma ceny nabycia, koszty wytworzenia, określone w momencie dostawy tych towarów. Na potrzeby stosowania art. 14 ust. 8 ww. ustawy wprowadzona zmiana oznacza, że przy określeniu podstawy opodatkowania towarów podlegających spisowi z natury uwzględnia się cenę nabycia w momencie dokonywania spisu. Zatem przy likwidacji (zaprzestaniu) działalności nowe brzmienie przepisu art. 29 ust. 10, do którego przepis art. 14 ust. 8 wprost odsyła, pozwala uwzględnić realną wartość towarów podlegających spisowi (np. w przypadku środków trwałych wartość uwzględniającą zużycie tych środków)”.

 

Ponieważ podstawą opodatkowania w spisie z natury jest cena nabycia składników majątku, warto rozważyć ich sprzedaż przed likwidacją spółki. Cena sprzedaży wykorzystywanych wcześniej w spółce składników majątku może być niższa od ich ceny nabycia, zatem obciążenie VAT może być niższe. VAT z remanentu jest nie do odzyskania, a w przypadku zbycia składników majątku przez spółkę VAT będzie dla nabywcy podatkiem naliczonym.

 

Oprócz wspomnianego spisu z natury należy sporządzić wykaz składników majątku na dzień likwidacji spółki.

 

Wykaz składników majątku powinien zawierać:

 

  • liczbę porządkową,

 

  • określenie (nazwę) składnika majątku,

 

  • datę nabycia składnika majątku,

 

  • kwotę wydatków poniesionych na nabycie składnika majątku oraz kwotę wydatków poniesionych na nabycie składnika majątku zaliczoną do kosztów uzyskania przychodów,

 

  • wartość początkową,

 

  • metodę amortyzacji,

 

  • sumę odpisów amortyzacyjnych,

 

  • wysokość wypłaconych środków pieniężnych należnych wspólnikom z tytułu udziału w spółce niebędącej osobą prawną na dzień wystąpienia lub likwidacji.

 

Na spółce cywilnej jako podatniku VAT spoczywa obowiązek zawiadomienia właściwego urzędu skarbowego o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na druku VAT-Z. Spółka cywilna jako podatnik VAT posiada własny NIP, dlatego musi złożyć do właściwego urzędu skarbowego aktualizację informacji na druku NIP-2, w którym podaje datę zakończenia działalności.

 

Na temat majątku wspólników mówi art. 875 K.c.:

 

„§ 1. Od chwili rozwiązania spółki stosuje się odpowiednio do wspólnego majątku wspólników przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych z zachowaniem przepisów poniższych.

 

§ 2. Z majątku pozostałego po zapłaceniu długów spółki zwraca się wspólnikom ich wkłady, stosując odpowiednio przepisy o zwrocie wkładów w razie wystąpienia wspólnika ze spółki.

 

§ 3. Pozostałą nadwyżkę wspólnego majątku dzieli się między wspólników w takim stosunku, w jakim uczestniczyli w zyskach spółki”.

 

Z chwilą rozwiązania spółki należy przede wszystkim spłacić jej długi. Dopiero potem możliwe jest przedsięwzięcie czynności mających na celu wyjście ze wspólności (wyrok Sądu Najwyższego z 9 lutego 2000 r., sygn. akt III CKN 599/98, OSNC 2000/10/179).

 

Byli wspólnicy mogą bowiem umówić się i znieść współwłasność w drodze umownej poprzez:

 

  • podział rzeczy wspólnych,

 

  • przyznanie rzeczy na własność jednemu ze wspólników z obowiązkiem spłaty drugiego,

 

  • sprzedaż rzeczy i podział sumy uzyskanej ze sprzedaży pomiędzy wspólników.

 

Zasadą kodeksową jest, że do zwrotu wkładów należy stosować odpowiednio art. 871 K.c. I tak:

 

  • wspólnikom zwraca się w naturze rzeczy, które wnieśli do spółki do używania,

 

  • wypłaca się w pieniądzu wartość wkładu (każdego ze wspólników) oznaczoną w umowie spółki, a w braku takiego oznaczenia – wartość, którą wkład ten miał w chwili wniesienia,

 

  • nie ulega zwrotowi wartość wkładu polegającego na świadczeniu usług albo na używaniu przez spółkę rzeczy należących do wspólnika.

 

Zatem co do zasady każdy z Panów powinien otrzymać zwrot wkładu oraz połowę z majątku wspólnego, o ile podział w zyskach i stratach był równy.

 

Gdy chcemy zminimalizować koszty podziału majątku, należy dokonać jego podziału w naturze z pominięciem spłat i dopłat. Zniesienie współwłasności, jeżeli dotyczy to spłat czy dopłat, niestety podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych, który przy zniesieniu współwłasności opiera się na dwóch stawkach podatkowych:

 

  • 2% przy dokonywaniu działu prawa własności ruchomości, nieruchomości, prawa wieczystego użytkowania i własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu,

 

  • 1% przy innych prawach majątkowych.

 

Każdy ze wspólników w związku z rozwiązaniem spółki powinien wywiązać się z obowiązków wobec CEIDG. W terminie 7 dni od chwili rozwiązania zobowiązany jest złożyć wniosek o wykreślenie z CEIDG bądź o zmianę danych, gdy mimo rozwiązania spółki będzie prowadził inną działalność gospodarczą. W tym celu należy skorzystać z druku CEIDG-1.

 

Natomiast wyrejestrowanie samej spółki wymaga dodatkowych czynności.

 

Skreślenie z rejestru REGON spółki cywilnej, tj. podmiotu niebędącego przedsiębiorcą, następuje na podstawie wniosku RG-2 podpisanego przez wspólników. Należy go złożyć w urzędzie statystycznym lub jego oddziale w województwie, na którego terenie spółka ma siedzibę, w ciągu 14 dni od dnia ustania bytu spółki cywilnej.

 

Likwidacja spółki wiąże się także z licznymi obowiązkami wobec fiskusa. W szczególności chodzi m.in. o złożenie NIP-2, VAT-Z w związku z zakończeniem działalności. Trzeba także rozliczyć się z podatku dochodowego i VAT.

 

Tak jak pisałam wyżej, w stosunku do niektórych towarów warto zastanowić się nad ich likwidacją jeszcze przed zakończeniem działalności gospodarczej. Jeżeli bowiem w skład majątku podatnika wchodzą towary, które z uwagi na upływ terminu przydatności do spożycia czy stan techniczny mogą zostać zlikwidowane, warto tę procedurę przeprowadzić właśnie przed likwidacją działalności, po to tylko, by wartość podatku VAT wynikająca z remanentu likwidacyjnego była zminimalizowana.

 

Oczywiście likwidacja towarów powinna być wystarczająco udokumentowana (rachunki, faktura ze skupu złomu, protokół komisyjnie przeprowadzonej likwidacji itd.).

 

Odpowiadając w skrócie na Pana pytania, należy stwierdzić, że:

 

  • każdy ze wspólników powinien dostać zwrot wpłaconych wkładów lub ich wartość,

 

  • jeżeli pieniądze były wypłacane po równo, to teraz radziłabym tego nie rozliczać,

 

  • cena nabycia towarów netto, VAT – jak wyżej,

 

  • komputer wchodzi w skład majątku wspólnego spółki; należy uzgodnić, który z Panów weźmie komputer, a który np. meble,

 

  • tak jak wyżej napisałam, każdy z Panów jest odpowiedzialny za długi i za wszelkie zobowiązania solidarnie.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • jeden plus 6 =
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

Poduszki