.
Mamy 12 389 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Nierówny podział majątku po rozwodzie

Autor: Łukasz Obrał • Opublikowane: 27.04.2010

Jestem w trakcie sprawy rozwodowej. Czy mogę domagać się zwrotu kosztów – nakładów, których nie płaciła żona w trakcie trwania małżeństwa? Mam na myśli raty kredytu hipotecznego i nakłady finansowe na wyposażenie zakupionego mieszkania. Chodzi również o koszty użytkowania samochodu, który kupiłem przed ślubem (benzyna, OC, naprawy). Jeśli tak, to czy jest do tego gotowy wniosek, jakie pismo należy złożyć w sądzie? Co może być przesłanką ustalenia nierównego podziału majątku po rozwodzie?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Nierówny podział majątku po rozwodzie

Kiedy powstaje wspólność ustawowa małżeńska i jakie przedmioty nie są objęte tą wspólnością?

Stosownie do art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

 

„§ 2. Do majątku wspólnego należą w szczególności:

 

1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,

2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,

3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków.”

 

Natomiast stosownie do art. 33 K.r.o., do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

 

  1. przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej;
  2. przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił;
  3. prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom;
  4. przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków;
  5. prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie;
  6. przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość;
  7. wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków;
  8. przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków;
  9. prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy;
  10. przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Rozliczenie nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty oraz nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny małżonków

Z Pana pytania wynika, iż mieszkanie, które zostało zakupione za środki pochodzące z kredytu hipotecznego oraz jego wyposażenie wchodziły w skład Państwa majątku wspólnego małżeńskiego.

 

W skład Pana majątku osobistego wchodził natomiast samochód zakupiony przed zawarciem małżeństwa.

 

Rozliczenia nakładów dotyczy art. 45 Kodeksu rodzinnego. Stosownie do § 1 tego artykułu, każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności.

Według art. 45 § 2 K.r.o., zwrotu dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, jednakże sąd może nakazać wcześniejszy zwrot, jeżeli wymaga tego dobro rodziny.

 

Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy dług jednego z małżonków został zaspokojony z majątku wspólnego (art. 45 § 3 K.r.o.).

 

Z Pana listu nie wynika to wprost, ale przyjmuję, że w Pana małżeństwie istniał i istnieje nadal ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej.

Spłata wspólnego kredytu z wynagrodzenia jednego z małżonków

Jeżeli tak jest, to należy wskazać, iż z tytułu spłacania wspólnego kredytu – jeżeli środki na jego spłatę, a także środki na wyposażenie mieszkania pochodziły z Pana wynagrodzenia za pracę – nie może Pan żądać rozliczenia tych nakładów.

 

Pana wynagrodzenie za pracę i inne dochody, z których zapewne spłacał Pan wspólny kredyt i wyposażył mieszkanie, stanowią składnik majątku wspólnego małżeńskiego. Tak więc należy uznać, że wspólny kredyt był spłacany ze wspólnych środków – należących do majątku wspólnego małżeńskiego.

 

Takie nakłady nie podlegają rozliczeniu, ale okoliczność, iż to Pan głównie przyczynił się do powstania majątku wspólnego, może mieć znaczenie przy ustalaniu nierównych udziałów w majątku wspólnym.

Zakup samochodu przed zawarciem małżeństwa a nakłady poczynione na ten samochód po ślubie

Jeżeli chodzi o samochód wchodzący w skład Pana majątku osobistego, to w przypadku nakładów poczynionych na ten samochód mamy do czynienia z nakładami pochodzącymi z majątku wspólnego małżeńskiego na Pana majątek osobisty.

 

Te nakłady, stosownie do art. 45 K.r.o. mogłyby zostać rozliczone w czasie podziału majątku wspólnego małżeńskiego. Z tym że to Pana żona mogłaby żądać tego rozliczenia z tego względu, iż nakłady na samochód pochodziły z majątku wspólnego małżeńskiego.

 

Jednak należy wskazać, że nakłady, o których Pan pisze – koszty ubezpieczenia samochodu i inne koszty związane z normalnym użytkowaniem samochodu – nie będą podlegały rozliczeniu, ponieważ były one nakładami koniecznymi.

Czy wynagrodzenie za pracę stanowi majątek wspólny małżonków?

Jak już wspomniałem powyżej, jeżeli pozostają Państwo we wspólności majątkowej małżeńskiej, a kredyt na wspólne mieszkanie został spłacony wyłącznie z Pana dochodu, to wówczas nie może mieć miejsca rozliczenie tych nakładów na mieszkanie. Pana wynagrodzenie stanowiło składnik majątku wspólnego małżeńskiego, a więc zaistniała sytuacja, w której wspólny kredyt został spłacony z majątku wspólnego (mamy do czynienia z nakładami pochodzącymi z majątku wspólnego na majątek wspólny).

To, że tylko Pan przyczynił się do powstania majątku wspólnego lub przyczynił się Pan w stopniu o wiele większym niż Pana żona, może mieć znaczenie dla ewentualnego ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym małżeńskim.

 

Należy wskazać, iż zgodnie z art. 43 § 1 K.r.o. oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym.

 

Jednakże z ważnych powodów każde z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w jakim każde z nich przyczyniło się do powstania tego majątku. Spadkobiercy małżonka mogą wystąpić z takim żądaniem tylko w wypadku, gdy spadkodawca wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa albo o rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji (art. 43 § 2 K.r.o.).

Czy nakłady osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym są brane pod uwagę przy podziale majątku?

Według § 3 art. 43 K.r.o. przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym.

 

Kodeks rodzinny nie definiuje „ważnych powodów”, które mogą być podstawą ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym małżeńskim. Ogólnie mówiąc, rozumie się przez nie takie okoliczności, które oceniane z punktu widzenia zasad współżycia społecznego przemawiają za nieprzyznaniem jednemu z małżonków korzyści z majątku wspólnego w takim zakresie, w jakim nie przyczynił się on do powstania tego majątku. Przy ocenie istnienia „ważnych powodów” w rozumieniu art. 43 § 2 Kodeksu rodzinnego należy mieć na względzie całokształt postępowania małżonków w czasie trwania wspólności majątkowej w zakresie wykonywania ciążących na nich obowiązków względem rodziny, którą przez swój związek założyli (tak: Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 5 października 1974 r., sygn. akt. III CRN 190/74).

 

W innym postanowieniu Sądu Najwyższego – z dnia 26 listopada 1973 r. (sygn. akt. II CRN 227/73) stwierdzono, iż art. 43 § 2 K.r.o. może mieć zastosowanie nie w każdym wypadku faktycznej nierówności przyczynienia się każdego z małżonków do powstania majątku wspólnego, lecz tylko w tych wypadkach, gdy małżonek, przeciwko któremu skierowane jest żądanie ustalenia nierównego udziału, w sposób rażący lub uporczywy nie przyczynia się do powstania dorobku stosownie do posiadanych sił i możliwości zarobkowych.

Ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym małżeńskim

Jeżeli więc Pana żona nie przyczyniła się do powstania majątku wspólnego, tylko Pan spłacał kredyt na wspólne mieszkanie i tylko z Pana dochodów pochodziły środki na wyposażenie mieszkania, to jeśli Pana żona nieprzyczyniała się do powstania majątku wspólnego dlatego, że nie wykorzystywała swoich możliwości zarobkowych i nie nastąpiło to z przyczyn obiektywnych – w toku postępowania o podział majątku wspólnego może Pan żądać ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym małżeńskim.

 

Ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym będzie możliwe, jeżeli Pana żona nie wywiązywała się z ciążącego na niej obowiązku względem swojej rodziny. Taka sytuacja będzie miała miejsce, jeśli Pana żona mimo posiadanych możliwości zarobkowych nie pracowała lub pracowała, ale dochód z pracy (który stanowił majątek wspólny) przeznaczała wyłącznie na zaspokojenie własnych potrzeb.

Na czym polega przyczynianie się do powstania majątku wspólnego?

Należy też wskazać, iż przyczynienie się do powstania majątku wspólnego może polegać nie tylko na osiąganiu wynagrodzenia i utrzymywaniu rodziny, ale również na prowadzeniu domu, wychowywaniu dzieci itp.

 

Jeżeli w Pana małżeństwie tylko Pan pracował, a żona zajmowała się domem i wychowaniem dzieci, to wówczas sąd może uznać Pana żądanie ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym za bezzasadne.

 

Zaznaczam, że bardzo trudno jest uzyskać orzeczenie o nierównych udziałach w majątku wspólnym. Jeżeli chciałby się Pan starać o takie orzeczenie, musiałby Pan wykazać, że zaistniała sytuacja wyjątkowa, która uzasadnia nierówny podział majątku. Musiałby Pan udowodnić, że Pana żona przyczyniła się do powstania wspólnego majątku w dużo mniejszym stopniu niż Pan. Taka sytuacja zaistnieje wówczas, kiedy małżonek w sposób rażący i uporczywy nie przyczyniał się do powstania majątku wspólnego.

Postępowanie o podział majątku i żądanie jednego z małżonków ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym

Ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym może Pan żądać w toku postępowania o podział majątku wspólnego małżeńskiego.

 

Ten podział może być dokonany wyłącznie po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej. Stosownie bowiem do art. 35 K.r.o. w czasie trwania wspólności ustawowej żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego. Nie może również rozporządzać ani zobowiązywać się do rozporządzania udziałem, który w razie ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku.

 

Jeżeli nie zawierali Państwo umowy małżeńskiej majątkowej wprowadzającej w Państwa małżeństwie ustrój rozdzielności majątkowej, to wspólność ustawowa małżeńska ustanie z chwilą orzeczenia rozwodu. Dopiero wówczas każdy z małżonków będzie mógł wystąpić do sądu z wnioskiem o dokonanie podziału majątku wspólnego małżeńskiego.

 

Inna sytuacja miałaby miejsce, jeżeli zakup mieszkania (i zaciągniecie kredytu) nastąpił w sytuacji, w której w Państwa małżeństwie istniał ustrój rozdzielności majątkowej. W takiej sytuacji, jeżeli mieszkanie zostało zakupione wspólnie (każdy z małżonków nabył udział 1/2 w mieszkaniu), jak również kredyt został zaciągnięty wspólnie, to jeśliby tylko Pan spłacał kredyt, mógłby Pan ubiegać się o zwrot połowy spłaconego kredytu.

 

W takiej sytuacji mamy do czynienia z tym, iż wspólne zobowiązanie solidarnie obciążające Pana i żonę zostało spłacone wyłącznie przez Pana. Z solidarności zobowiązania wynika roszczenie regresowe, jakie ten dłużnik, który wyłącznie spłacał wspólny dług, ma w stosunku do tego z dłużników, który nie uczestniczył w spłacie, zobowiązania.

Spłata wspólnego kredytu przez jednego z byłych małżonków i roszczenie regresowe

Również jeżeli po rozwodzie i ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej tylko Pan będzie spłacał wspólny kredyt na wspólne mieszkanie, będzie Pan mógł żądać od żony zwrotu połowy środków (chyba że sąd ustali nierówne udziały w majątku wspólnym), jakie Pan przeznaczył na spłatę wspólnego kredytu.

 

Zgodnie z art. 376 § 1 Kodeksu cywilnego, jeżeli jeden z dłużników solidarnych spełnił świadczenie, treść istniejącego między współdłużnikami stosunku prawnego rozstrzyga o tym, czy i w jakich częściach może on żądać zwrotu od współdłużników. Jeżeli z treści tego stosunku nie wynika nic innego, dłużnik, który świadczenie spełnił, może żądać zwrotu w częściach równych.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 0 - V =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »