Mamy 11 279 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podważenie testamentu

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 18.07.2013

Mój ojciec przed śmiercią sporządził testament notarialny, w którym uczynił mnie spadkobiercą domu. Zastrzeżono w nim ponadto prawo zamieszkiwania w nim żony ojca po jego śmierci. Jest ona w posiadaniu tego testamentu i nie chce go ujawnić, a wręcz chce go podważyć. Co zrobić w tej sytuacji? Czy uda jej się podważyć testament?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Odnosząc się do stanu faktycznego opisanego w treści pytania, uprzejmie wyjaśniam: pierwszym krokiem, który powinni zawsze wykonać spadkobiercy zmarłego, jest ustalenie, czy spadkodawca pozostawił testament, czy też nie, ponieważ od tego zależy dalszy tryb postępowania spadkowego, a szczególnie treść wniosku, który należy skierować do sądu, oraz to, kto będzie po zmarłym dziedziczył.

 

Zgodnie z treścią art. 628 Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.) wniosek taki należy skierować do sądu spadku, tj. wydziału cywilnego sądu rejonowego, w którego okręgu zmarły spadkodawca (Pana ojciec) miał ostatnio miejsce zamieszkania. Miejsce zamieszkania zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego (K.c.) to miejscowość, w której zmarły ostatnio przebywał z zamiarem stałego pobytu. Brak wskazania we wniosku o stwierdzenie nabycia spadku miejsca zamieszkania zmarłego wydłuży sprawę – sąd będzie musiał wezwać osobę składającą wniosek o uzupełnienie braków w terminie 7 dni pod rygorem zwrotu wniosku.

 

Jeżeli spadkodawca pozostawił testament pisemny, wówczas przed stwierdzeniem nabycia spadku musi on zostać otwarty i ogłoszony. W przypadku sporządzenia testamentu ustnego ogłasza się napisane przez świadka pismo stwierdzające treść tego testamentu.

 

Zgodnie z treścią art. 649 K.p.c. otwarcia i ogłoszenia dokonuje sąd spadku, którym jest sąd rejonowy ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy.

 

Według przepisów art. 646 K.p.c. do złożenia testamentu lub pisma stwierdzającego treść testamentu ustnego w sądzie spadku zobowiązany jest każdy, u kogo te dokumenty się znajdują.

 

Sąd na posiedzeniu niejawnym sporządza protokół z otwarcia i ogłoszenia testamentu, po czym zawiadamia o tym fakcie osoby wskazane w treści testamentu, czyli spadkobierców (art. 651-652 K.p.c.).

 

Sąd ogłasza tyle testamentów, ile sporządził zmarły spadkodawca. Celem otwarcia i ogłoszenia jest poznanie treści ostatniej woli zmarłego. Sąd nie bada na tym etapie postępowania, czy testament jest ważny (czy nie nosi np. śladów podrobienia). Czyni to dopiero później, tj. po złożeniu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym na podstawie testamentu czy darowizny.

 

Po śmierci ojca jego żona jest zobligowana do złożenia testamentu w sądzie spadku w celu jego otwarcia i ogłoszenia przez sąd – wówczas sąd spadku zawiadomiłby pozostałych spadkobierców i w ten sposób dowiedzieliby się oni o istnieniu testamentu (jeśli o tym nie wiedzieli wcześniej) i mogliby złożyć wniosek o stwierdzenie nabycia spadku.

 

Ponieważ żona zmarłego będąca w posiadaniu testamentu nie chce go ujawnić i zwleka z jego złożeniem do sądu spadku, a obecnie Pan się dowiedział o istnieniu tego testamentu, to może Pan złożyć w sądzie wniosek o zobowiązanie żony zmarłego na podstawie art. 647 i 648 K.p.c. do złożenia testamentu w sądzie spadku.

 

Sąd spadku wezwie wówczas żonę zmarłego do stawienia się w sądzie pod rygorem grzywny w celu przesłuchania jej co do faktu posiadania testamentu. Jeśli okaże się, że testament jest w jej posiadaniu, sąd zobowiąże ją do jego wydania. Dopóki testament nie zostanie otwarty i ogłoszony, nie może zostać wydane na jego podstawie postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku.

 

Pragnę zauważyć, że sąd spadku może zgodnie z art. 646 § 2 K.p.c. nałożyć karę grzywny na każdą osobę, która ma testament i nie wyda go w terminie określonym przez ten sąd. Osoba taka może odpowiadać wobec spadkobiercy za szkodę wynikłą z bezzasadnego uchylania się od obowiązku wydania testamentu, który powstaje w momencie, gdy posiadacz testamentu dowiedział się o śmierci spadkodawcy.

 

Może Pan również zwrócić się do notariusza, który sporządził testament Pana taty, w celu ogłoszenia testamentu.

 

Co się tyczy kwestii podważenia testamentu to stwierdzić należy, co następuje:

 

Zasadniczo istnieje możliwość podważenia ważności testamentu, jeżeli zachodzi jedna z przesłanek z art. 945 § 1 K.c. Mianowicie testament nie jest ważny, jeżeli został sporządzony:

 

  1. w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli,
  2. pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści,
  3. pod wpływem groźby.

 

Zgodnie z art. 945 § 2 K.c.: „na nieważność testamentu z powyższych przyczyn nie można się powołać po upływie lat trzech od dnia, w którym osoba mająca w tym interes dowiedziała się o przyczynie nieważności, a w każdym razie po upływie lat dziesięciu od otwarcia spadku”.

 

Z pytania wynika, że testament został sporządzony w formie aktu notarialnego. W tym miejscu trzeba zauważyć, że akt notarialny ma moc dokumentu urzędowego – art. 2 § 2 Prawa o notariacie stanowi, że czynności notarialne dokonane przez notariusza zgodnie z prawem mają charakter dokumentu urzędowego. Dokument ten, sporządzony w przepisanej formie, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone (art. 244 § 1 K.p.c.). Zaprzeczenie może nastąpić tylko w razie zaistnienia przesłanek przewidzianych w art. 252 K.p.c., tzn. strona, która zaprzecza prawdziwości dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte w nim oświadczenia organu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z prawdą, powinna okoliczności te udowodnić.

 

Należy też dodać, że forma aktu notarialnego daje podmiotowi dokonującemu danej czynności prawnej wysoki stopień pewności wywołania skutków prawnych zamierzonych przez niego. Sporządzenie dokumentu przez notariusza, który działa jako osoba zaufania publicznego (art. 2 § 1 Prawa o notariacie), powinno stanowić gwarancję zachowania wszystkich wymagań dotyczących dokonywanej czynności, zarówno odnoszących się do treści, jak i formy.

 

Ponadto z ustawy Prawo o notariacie wynika obowiązek notariusza czuwania nad należytym zabezpieczeniem praw i słusznych interesów stron oraz innych osób, dla których czynność ta może powodować skutki prawne (art. 80 § 2).

 

Podsumowując, należy stwierdzić, że testament notarialny, podobnie jak każdy inny testament, może zostać podważony w przypadkach, gdy jest nieważny z mocy prawa. Takie sytuacje wymienia wspomniany wcześniej art. 945 § 1 K.c. Mając jednak na uwadze powyższe informacje, trzeba podkreślić, że żeby unieważnić testament notarialny, muszą zajść naprawdę szczególne okoliczności. Oczywiście nie jest to niemożliwe, ale w praktyce okazuje się bardzo trudne i rzadkie. Na osobie, która chce podważyć taki testament, ciąży bowiem (zgodnie z art. 6 K.c.) ciężar udowodnienia faktu, z którego osoba ta wywodzi skutki prawne.

 

Żona spadkodawcy będzie więc musiała udowodnić przez sądem, że Pana tata sporządził testament np. w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji. Będzie musiała powołać się przed sądem na naprawdę przekonujące dowody, jak np. zeznania świadków, lekarzy, orzeczenia lekarskie. Same jej twierdzenia, niepoparte żadnymi dowodami, są absolutnie niewystarczające.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 5 + trzy =

»Podobne materiały

Czy można obalić testament?

W 2000 r. został sporządzony testament, w którym mąż przepisał wszystko na swoją żonę. W tej chwili trwa postępowanie spadkowe i jeden z synów twierdzi, że ojciec w chwili sporządzenia testamentu nie był w stanie się podpisywać. Problemy ze zdrowiem ojca zaczęły się jednak długo po 2000 r. Czy jeśli

 

Ważność testamentu sporządzonego za granicą

Jestem obywatelką Polski, ale mieszkam na stałe w Kanadzie. W obu krajach mam majątki. Chciałabym sporządzić testament w Kanadzie. Adwokat zasugerował, by sprawdzić, czy dokument będzie ważny w Polsce. Czy muszę sporządzić dwa testamenty (jeden dotyczący nieruchomości w Kanadzie, a drugi &ndash

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »