Mamy 11 498 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podstawowe informacje o źródłach prawa Republiki Czeskiej

Autor: Janusz Polanowski • Opublikowane: 12.01.2011

Prawo Republiki Czeskiej ma specyficzne cechy. Wiele z tej specyfiki wiąże się z okresem istnienia państwa czechosłowackiego. Autor przedstawia najważniejsze akty prawne obowiązujace u naszych południowych sąsiadów, podając orginalne nazewnictwo oraz objaśniając sposób ich oznaczania.



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Ústava České republiky – tak brzmi oryginalna nazwa Konstytucji Republiki Czeskiej, która została wydana 16 grudnia 1992 r. i weszła w życie 1 stycznia 1993 r. – czyli w pierwszym dniu suwerennego bytu państwowego Republiki Czeskiej. Konstytucję Republiki Czeskiej oznacza się numerem 1/1993 Sb. Na tym przykładzie widoczny jest sposób oznaczania aktów prawnych (zwłaszcza normatywnych) w Republice Czeskiej. Numer jest odpowiednikiem „pozycji” w polskim sposobie oznaczania aktów normatywnych. Odpowiednikiem „numerów” według polskich oznaczeń jest částka sbírky, czyli część zbioru (odcinek zbioru).

 

W Republice Czeskiej aktualnie akty prawne publikowane są w dwóch organach publikacyjnych: Sbírka zákonů (Zbiór ustaw) oraz Sbírka mezinárodních smluv (Zbiór umów międzynarodowych); z tym wiążą się skrótowe oznaczenia: „Sb.” oraz „S.b.m.s”.

 

Zakładka Ustawy (Zákony) w „Portalu Administracji Publicznej Republiki Czeskiej” (http://portal.gov.cz) umożliwia dostęp do wielu źródeł prawa (opublikowanych w Zbiorze ustaw). Korzystanie z tej bazy danych jest dość proste. Należy skorzystać z opcji Číslo předpisu – to numer předpisu (np. 1/1993 Sb.). Částka sbírky to „część zbioru”. Název předpisu to tytuł przepisu (np. Ústava České republiky). Opcja V tekstu (fulltext) umożliwia wynajdywanie określonych fraz w tekstach aktów prawnych.

 

Ta baza danych pozwala na dostęp do zaktualizowanych wersji aktów prawnych; ich teksty można pobrać na dysk komputera w plikach tekstowych (TXT). W podobnej bazie danych, prowadzonej przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Republiki Czeskiej, mamy dostęp do poszczególnych „cząstek zbioru” (w plikach PDF), w których opublikowano określone akty prawne. Tak udostępnia się dzienniki urzędowe wydawane od 1945 roku. Możliwość wynajdywania w treści aktów prawnych jest aktualnie w fazie testowej. „Przepis prawny” w bieżącym kontekście znaczy tyle, co akt prawny (w tym opublikowane w Zbiorze ustaw orzeczenia Sądu Konstytucyjnego Republiki Czeskiej). Wyżej celowo użyłem słowa „wynajdywanie”, gdyż słowo „szukać” we współczesnej czeszczyźnie kojarzyć się może z wyrazem o znaczeniu wulgarnym – należy więc go unikać w kontaktach z naszymi południowymi sąsiadami.

 

Na szczycie hierarchii źródeł prawa znajduje się porządek konstytucyjny – przede wszystkim Konstytucja i ustawy konstytucyjne (poświęcony temu jest art. 112 Konstytucji). Niższej rangi aktami normatywnymi jest ustawa (zákon); jeszcze niższą rangę mają rozporządzenia (nařízení) – czyli akty wykonawcze do ustaw. Niektóre organy władzy publicznej (w tym organy samorządowe) wydają vyhlášky (ich odpowiedniki w Polsce to zarządzenia, ewentualnie uchwały).

 

Warto dokonać swoistego przeglądu wybranego ustawodawstwa Republiki Czeskiej. Trzeba zauważyć, że niektóre ustawy mają w nazwie słowo zákoník, które może być tłumaczone jako kodeks. Proceduralny charakter danej ustawy jest sygnalizowany użyciem słowa řád w jej nazwie.

 

W prawie prywatnym szczególne znaczenie mają dwie ustawy: nr 40/1964 Sb. – Kodeks cywilny (Občanský zákoník) oraz nr 513/1991 Sb. – Kodeks handlowy (Obchodní zákoník). W każdym z tych kodeksów są zawarte uregulowania poświęcone określonym typom umów; zwłaszcza w tym zakresie oba te kodeksy się uzupełniają. Aktualnie zaawansowane są prace legislacyjne nad projektem nowego Kodeksu cywilnego oraz nad ustawami z zakresu prawa handlowego. Občanský soudní řád (nr 99/1962 Sb.), czyli Sądowa procedura cywilna, to ustawa procesowa, będąca odpowiednikiem Kodeksu postępowania cywilnego w Polsce.

 

Numerem 94/1963 Sb. oznaczono Ustawę o rodzinie (Zákon o rodině), będącą odpowiednikiem Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w Polsce. Znacznie nowszy – chociaż i tak wielokrotnie nowelizowany – jest Kodeks pracy (Zákoník práce), oznaczony numerem 262/2006 Sb.

 

W prawie karnym najważniejsze znaczenie mają dwie ustawy: Kodeks karny (Trestní zákoník, nr 40/2009 Sb.) oraz Zákon o trestním řízení soudním (Trestní řád), czyli Ustawa o sądowym postępowaniu karnym (procedura karna), czyli nr 141/1961 Sb. Numer 200/1990 Sb. to oznaczenie Ustawy o wykroczeniach (Zákon o přestupcích); tam uregulowano (tak zwane kodeksowe) materialne prawo wykroczeń. Przepisy o wykroczeniach znajdują się także w innych ustawach. Warto zapamiętać słowo pokuta, które oznacza karę, z reguły karę finansową (odpowiednik grzywny albo mandatu w Polsce).

 

Procedura administracyjna (Správní řád), nr 500/2004 Sb. to ustawa, która jest stosowana także w sprawach o wykroczenia, co odróżnia sytuację w Republice Czeskiej od uregulowań w Polsce. W postępowaniach z zakresu prawa daninowego duże znaczenie ma Ustawa o administracji podatków i opłat (Zákon o správě daní a poplatků), nr 337/1992 Sb.

 

Przez wiele lat akty administracyjne zaskarżano w Republice Czeskiej do sądów w oparciu o przepisy Sądowej procedury cywilnej. Dopiero w 2002 r. uchwalono Sądową procedurę administracyjną (Soudní řád správní), nr 150/2002.

 

Trudno jest wymienić, chociażby i skrótowo, wszystkie najważniejsze ustawy, obowiązujące w Republice Czeskiej. Samemu syntetycznemu przedstawieniu ustaw podatkowych wypada poświęcić odrębny tekst.


Stan prawny obowiązujący na dzień 12.01.2011


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • osiem - 9 =

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »