.
Mamy 12 842 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem prawny i szukasz pomocy?
Kliknij TUTAJ i opisz nam swój problem w formularzu.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podrobienie podpisu

Autor: Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 16.04.2013

Przez pewien czas współpracowałem z koleżanką (formalnie ona była właścicielką firmy, ja dostawałem wynagrodzenie, ale nie miałem podpisanej umowy). Postanowiliśmy wziąć kredyt – ponieważ miałem lepszą zdolność kredytową, złożyłem dokumenty na swoje nazwisko. Nie byłem nigdzie oficjalnie zatrudniony, więc wypisałem zaświadczenie o zarobkach na firmę koleżanki (akurat nie było jej w firmie, więc za jej zgodą podpisałem się jej imieniem i nazwiskiem).

 

Teraz jednak otrzymałem wezwanie z prokuratury – zostałem oskarżony o podrobienie podpisu i wyłudzenie kredytu (zaznaczę, że miałem zamiar go spłacać). Koleżanka wyparła się jakichkolwiek związków ze sprawą, twierdzi nawet, że nigdy nie pracowaliśmy razem. Co mogę zrobić w tej sytuacji?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Aby odpowiedzieć na Pańskie pytanie, należy się odwołać do art. 297 Kodeksu karnego (w skrócie: K.k.):

 

„§ 1. Kto, w celu uzyskania dla siebie lub kogo innego, od banku lub jednostki organizacyjnej prowadzącej podobną działalność gospodarczą na podstawie ustawy albo od organu lub instytucji dysponujących środkami publicznymi – kredytu, pożyczki pieniężnej, poręczenia, gwarancji, akredytywy, dotacji, subwencji, potwierdzenia przez bank zobowiązania wynikającego z poręczenia lub z gwarancji lub podobnego świadczenia pieniężnego na określony cel gospodarczy, elektronicznego instrumentu płatniczego lub zamówienia publicznego, przedkłada podrobiony, przerobiony, poświadczający nieprawdę albo nierzetelny dokument albo nierzetelne, pisemne oświadczenie dotyczące okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wymienionego wsparcia finansowego, instrumentu płatniczego lub zamówienia, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

§ 2. Tej samej karze podlega, kto wbrew ciążącemu obowiązkowi, nie powiadamia właściwego podmiotu o powstaniu sytuacji mogącej mieć wpływ na wstrzymanie albo ograniczenie wysokości udzielonego wsparcia finansowego, określonego w § 1, lub zamówienia publicznego albo na możliwość dalszego korzystania z elektronicznego instrumentu płatniczego.

§ 3. Nie podlega karze, kto przed wszczęciem postępowania karnego dobrowolnie zapobiegł wykorzystaniu wsparcia finansowego lub instrumentu płatniczego, określonych w § 1, zrezygnował z dotacji lub zamówienia publicznego albo zaspokoił roszczenia pokrzywdzonego”.

 

Przepis ten chroni takie instrumenty systemu gospodarczego, jak kredyt, pożyczka bankowa, gwarancja kredytowa, dotacja oraz zamówienia publiczne. Z uwagi na podobieństwo do przestępstwa oszustwa z art. 286 § 1 K.k. zachowania opisane w art. 297 § 1 K.k. określa się mianem oszustwa kredytowego, dotacyjnego, subwencyjnego oraz związanego z uzyskaniem zamówienia publicznego.

 

Powyższe środki można uzyskać w oparciu o:

 

  • w odniesieniu do kredytu: przede wszystkim rozdział 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (j.t. Dz. U. 2002 r. Nr 72, poz. 665; dalej jako prawo bankowe), ale również ustawę z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 100, poz. 1081) oraz rozdział 2 ustawy z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego (j.t. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1070);
  • w odniesieniu do pożyczki bankowej rozdział 5 prawa bankowego oraz art. 720-724 Kodeksu cywilnego;
  • w zakresie dotacji o ustawę z dnia 27 lipca 2002 r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców (Dz. U. Nr 141, poz. 1177) oraz ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. 2006 r. Nr 227, poz. 1658);
  • w zakresie zamówień publicznych ustawę z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (j.t.: Dz. U. 2006 r. Nr 164, poz. 1163).

 

Należy również pamiętać, że – zwłaszcza w przypadku kredytów i pożyczek bankowych – istotne znaczenie mogą mieć regulaminy bankowe i ogólne warunki umów powszechnie stosowane przez banki przy udzielaniu kredytów i pożyczek. Pojęcie kredytu przy przestępstwie z art. 297 § 1 K.k. nie ogranicza się jedynie do kredytu bankowego. Może także dotyczyć również towarowego kredytu kupieckiego (sprzedaży towarów z odroczonym terminem płatności).

 

Subwencje, o których mowa w art. 297 § 1 K.k., są w świetle obowiązujących przepisów dochodami jednostek samorządu terytorialnego i z tego powodu nie mają większego znaczenia dla obrotu gospodarczego.

 

Istota oszustwa kredytowego (dotacyjnego) polega na przedłożeniu przez sprawcę określonych dokumentów (fałszywych lub stwierdzających nieprawdę) lub nierzetelnych pisemnych oświadczeń, które mają istotne znaczenie dla udzielenia kredytu, pożyczki bankowej, gwarancji kredytowej, dotacji lub zamówienia publicznego. Wyliczenie to ma charakter zamknięty. Jakiekolwiek inne nieuczciwe praktyki zmierzające do uzyskania wymienionych wyżej środków finansowych nie stanowią przestępstwa z art. 297 § 1 Kodeksu karnego.

 

Fałszywe dokumenty, o których mowa w omawianym przepisie, to dokumenty podrobione lub przerobione. Z podrobieniem dokumentu będziemy mieli do czynienia, gdy ktoś (niekoniecznie sprawca oszustwa kredytowego) stworzy dokument, który w rzeczywistości nie istnieje – np. wypisze zaświadczenie z urzędu skarbowego o niezaleganiu z należnościami podatkowymi. Przerobienie dokumentu to z kolei przeinaczenie jego treści, np. sfałszowanie podpisu, antydatowanie, dopisanie nowych informacji lub usunięcie wcześniej istniejących. Przerobieniem będzie np. zmiana w autentycznym zaświadczeniu z urzędu skarbowego danych identyfikujących podatnika, tak by stworzyć pozór, że dany przedsiębiorca terminowo płaci podatki.

 

Pisemne oświadczenia to wszelkie wypowiedzi sporządzone na piśmie w toku postępowania związanego z udzieleniem kredytu, pożyczki bankowej, gwarancji kredytowej, dotacji lub zamówienia publicznego. Muszą mieć one przy tym istotne znaczenie dla uzyskania powołanych środków finansowych (np.: biznesplan). Oświadczenia takie są nierzetelne zarówno wtedy, gdy zawierają informację nieprawdziwe czy też niepełne, jak i wtedy, gdy sugerują stan rzeczy niezgodny z rzeczywistością.

 

Do popełnienia przestępstwa z art. 297 § 1 K.k. dochodzi w momencie, gdy sprawca przedłożył fałszywe lub stwierdzające nieprawdę dokumenty albo nierzetelne oświadczenia. Dla odpowiedzialności karnej z art. 297 § 1 K.k. nie ma znaczenia, czy sprawca (lub podmiot, w imieniu którego on działał) w ogóle otrzymał kredyt, pożyczkę bankową, gwarancję kredytową, dotację lub zamówienie publiczne, ani tym bardziej – czy wykorzystał te środki finansowe. Niejednokrotnie sprawcy (lub innemu podmiotowi) uda się np. uzyskać kredyt. Jeżeli sprawca od początku działał w celu wyłudzenia kredytu z zamiarem jego niespłacenia (ale nie tylko – por. art. 286 § 1 K.k.), wówczas poniesie odpowiedzialność za jedno przestępstwo, ale zostanie skazany zarówno na podstawie art. 297 § 1, jak i art. 286 § 1 K.k. w związku z art. 11 § 2 tego kodeksu. Jeśli nie powziął z góry takiego zamiaru lub nie można mu go udowodnić, pozostaje odpowiedzialność jedynie z art. 297 § 1 K.k.

 

Artykuł 297 § 3 K.k. przewiduje możliwość uniknięcia odpowiedzialności karnej przez sprawcę przestępstwa z art. 297 § 1 K.k. Musi on dobrowolnie zapobiec wykorzystaniu zdobytych w opisany powyżej sposób kredytu, pożyczki bankowej, gwarancji kredytowej lub zrezygnowaniu z dotacji lub zamówienia publicznego lub też zaspokoić (w całości) roszczenia pokrzywdzonego przed wszczęciem postępowania karnego. Chodzi tu o już wszczęte postępowania w sprawie (in rem), a nie dopiero przeciwko sprawcy (in personam). Sprawca może przy tym posłużyć się innymi osobami. Nie musi również zawiadamiać o popełnionym przestępstwie ani żadnego organu ścigania, ani pokrzywdzonego (np. banku). Wystarczy, że doprowadzi do niewykorzystania zdobytych w nieuczciwy sposób środków.

 

Warunkiem odpowiedzialności z § 1 art. 297 jest ustalenie, że sprawca swoim zachowaniem doprowadził u pokrzywdzonego do zaciągnięcia wymienionego zobowiązania lub innych podobnych (na określony cel gospodarczy, elektronicznego instrumentu płatniczego), co wskazuje, że zamiarem ustawodawcy było wciągnięcie na listę przestępstw otwartego katalogu czynności prawnych, których efektem będzie wyłudzenie spłacenia cudzego długu tak jak własnego.

 

Przestępstwa z art. 297 K.k. mogą być popełnione wyłącznie z winy umyślnej, a przestępstwo z art. 297 § 1 K.k. – tylko w postaci zamiaru bezpośredniego. Jest to przestępstwo kierunkowe: sprawca działa w celu uzyskania np. kredytu. Przestępstwo z art. 297 K.k. jest przestępstwem formalnym. Jego istota nie jest uzależniona od nastąpienia jakiegokolwiek skutku. Na przykład samo przedłożenie nierzetelnego, poświadczającego nieprawdę, przerobionego albo podrobionego dokumentu jest wystarczające do stwierdzenia przestępstwa. Nie jest tu wymagany skutek w postaci przyznania sprawcy np. kredytu.

 

Reasumując – według Pańskiego opisu sprawa jest jednoznaczna. Mógłby Pan uniknąć odpowiedzialności, gdyby złożył Pan pozew o stwierdzenie istnienia stosunku pracy – wówczas dokumenty nie byłyby podrobione czy przerobione.

 

Proszę pamiętać, że banki często zgłaszają się do ZUS w celu stwierdzenia, czy odprowadzane są składki i czy potwierdza się zatrudnienie pracownika.

 

Jeśli wykonywał Pan pracę w miejscu wyznaczonym przez koleżankę, na jej zlecenie – co mogą potwierdzać umowy z klientami zawierane przez nią, a czynności wykonywane przez Pana, za wynagrodzeniem – mamy do czynienia ze stosunkiem pracy.

 

Jeśli koleżanka się od Pana odwróciła w takiej sytuacji, warto, aby także poniosła konsekwencje. Proszę złożyć do sadu pracy pozew o stwierdzenie istnienia stosunku pracy.

 

Niestety kwestia podpisu jest nie do ruszenia – odpowie Pan za podrobienie podpisu. Warto niewątpliwie przyznać się do całego zajścia, powiedzieć, że koleżanka miała Pana zatrudnić na umowę (ale umowy Pan nigdy nie dostał), dostawał Pan wynagrodzenie i świadczył pracę – a podrobienie podpisu było zgodne z jej wolą.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • VII + 2 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl