Mamy 11 279 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Plan rozwoju zawodowego nauczyciela – przywłaszczenie przez koleżankę

Autor: Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 12.08.2011

Moja koleżanka z pracy przywłaszczyła sobie napisany przeze mnie plan rozwoju zawodowego. Wykorzystała go w całości, nie wprowadziła nawet żadnych zmian, zrobiła to bez mojej wiedzy i zgody. Co mogę zrobić w tej sytuacji i jakie konsekwencje grożą znajomej?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Pani koleżanka z pracy dopuściła się naruszenia praw autorskich uregulowanych w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Zgodnie z zapisami tej ustawy utwór jest dobrem prawnym stanowiącym przedmiot niematerialny, a zatem niebędącym rzeczą.

 

Powszechnie przyjmuje się, że aby wytwór niematerialny można było zakwalifikować jako „utwór”, powinien on spełniać łącznie następujące przesłanki:

 

  1. stanowić rezultat pracy człowieka (twórcy),
  2. stanowić przejaw działalności twórczej,
  3. mieć indywidualny charakter.

 

Utworem jest więc tylko taki wytwór intelektu człowieka, który jest rezultatem działalności o charakterze twórczym (kreacyjnym), posiadającym cechę „oryginalności”.

 

Z przepisu art. 1 ust. 1 polskiej ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych wynika, że „przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia”.

 

Przedstawiona legalna definicja utworu potwierdza, iż zakresem ochrony objęty może być wyłącznie uzewnętrzniony przejaw działalności twórczej, cechujący się oryginalnością i indywidualnością. Ochrona nie jest natomiast uzależniona od sposobu wyrażenia dzieła, jego wartości oraz przeznaczenia.

 

W orzeczeniu z dnia 08.11.1932 r. Sąd Najwyższy stwierdził, że „przedmiotem ochrony prawnej z mocy ustawy o prawie autorskim jest wszelkie dzieło piśmiennictwa będące wypływem indywidualnej twórczości, bez względu na jej zakres i wartość”. W innym orzeczeniu wyraził pogląd, iż dziełem jest „każdy przejaw działalności duchowej noszący cechę osobistej działalności, każda oryginalna myśl ludzka ujęta konkretnie w samodzielną formę”. Teza orzeczenia z dnia 31.03.1938 r. stanowi natomiast, że „każda twórczość umysłowa bez względu na to, czy chodzi o twórczość opartą na ściśle samoistnym pomyśle, czy też opartą na naśladownictwie już istniejących dzieł, doznaje ochrony prawnej, byleby w swoim ostatecznym wyniku, w swej zewnętrznej formie wykazywała znamiona wyróżniające ją od innych dzieł osobliwością pomysłu i umiejętnością ujęcia tematu”. Warto wskazać również na orzeczenie z dnia 27.03.1965 r., z którego wynika, iż „przedmiotem prawa autorskiego jest każde opracowanie, w którym przejawia się twórcza praca autora, a więc gdy dzięki pomysłowości i indywidualnemu ujęciu dzieła uzyskało oryginalną postać”.

 

Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych obejmuje również ochroną tzw. utwory zależne. Z przepisu art. 2 ust. 1 wynika bowiem, że „opracowanie cudzego utworu, w szczególności tłumaczenie, przeróbka, adaptacja, jest przedmiotem prawa autorskiego bez uszczerbku dla prawa do utworu pierwotnego”. Przez opracowanie należy przy tym rozumieć dzieło „recypujące z innego utworu treść, a zazwyczaj częściowo i formę, noszące piętno osobistej twórczości opracowującego i służące do rozszerzenia form komunikowania treści dzieła pierwotnego poza jego formą macierzystą”.

 

Niewątpliwie działanie współpracownicy wyczerpało znamiona plagiatu.

 

Pojęcie plagiatu nie zostało wprost zdefiniowane w żadnym akcie prawnym, nie uczyniono tego także w ustawie o prawie autorskim, jednakże powszechnie pod tym pojęciem rozumie się jedną z form naruszenia osobistych praw autorskich, polegającą na:

 

  1. przywłaszczeniu sobie autorstwa całego cudzego utworu albo
  2. na zapożyczeniu fragmentów cudzego utworu bez podania twórcy i źródła.

 

Plagiat stanowi wykorzystanie całego utworu lub jego części, dokonane bez żadnej ingerencji w zawartość dzieła, a także stworzenie opracowania (dzieła zależnego – art. 2 ustawy o prawie autorskim) pod warunkiem przywłaszczenia – a więc przypisania sobie – autorstwa przyjętych elementów twórczych. Tłumacz, który przygotowuje tłumaczenie dzieła literackiego i następnie publikuje jako swoje dzieło (bez oznaczenia twórcy dzieła pierwotnego – oryginału), dokonuje więc plagiatu.

 

Plagiat ma miejsce wówczas, gdy twórca przejmuje do własnego utworu fragment cudzego dzieła z naruszeniem przepisów o dozwolonym użytku.

 

Przepisy nakładają obowiązek respektowania autorskich praw osobistych twórcy dzieła cytowanego, a w szczególności prawa do autorstwa utworu. Sposób podawania źródła nie został jednak bliżej sprecyzowany w ustawie, dlatego też wynika on przede wszystkim ze zwyczaju przyjętego w praktyce wydawniczej.

 

Jak wskazuje Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 29.12.1971 r., „wymaganiu wyraźnego wymienienia źródła, z którego pochodzi fragment cudzego dzieła, nie czyni zadość wymienienie tego działa w zestawieniu literatury bez jakiegokolwiek wyjaśnienia ani zasady, ani stopnia wykorzystania tego dzieła, a w szczególności bez wskazania, że dokonano z niego przedruku określonej części” (sygn. akt I CR 191/71; OSNCP 1972/7-8, poz. 133). Zaznaczyć należy, iż, podanie autora powinno nastąpić w odniesieniu do każdego cytowanego fragmentu. Brak oznaczenia autora cytowanego utworu stanowi akt przywłaszczenia autorstwa w sytuacji, gdy z układu pracy nie wynika, że dany fragment pochodzi od innego twórcy.

 

Plagiat określany jest mianem kradzieży intelektualnej. Odpowiedzialność z tytułu przywłaszczenia autorstwa została uregulowana w art. 115 cytowanej ustawy.

 

Przestępstwo przywłaszczeniu autorstwa albo wprowadzeniu w błąd co do autorstwa całości lub części cudzego utworu albo artystycznego wykonania zagrożone jest alternatywnie karą grzywny, ograniczenia wolności (1-12 miesięcy) albo pozbawienia wolności (od 1 miesiąca do lat 3).

 

Kara grzywny wymierzana jest w stawkach dziennych, których wysokość oraz liczbę ustala sąd. Najniższa liczba stawek wynosi 10, zaś najwyższa 360. Ustalając wysokość stawki dziennej, sąd bierze pod uwagę dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe, przy czym stawka dzienna nie może być niższa niż 10 zł ani przekraczać 2000 zł.

 

Proponowałabym nakłonić znajomą do wycofania (o ile to możliwe) Pani pracy i sporządzenia własnego planu lub zgłosić sprawę organom ścigania.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • VI + dwa =

»Podobne materiały

Udostępnienie nauczycielowi archiwalnego dziennika zajęć

Nauczyciel zażądał od dyrektora placówki oświatowej udostępnienia (natychmiast) swojego dziennika zajęć z roku szkolnego 2012/2013 w celu obliczenia ilości godzin przepracowanych w tym roku. Czy dyrektor ma obowiązek ten dziennik mu udostępnić, a jeżeli tak, to w jakim trybie i pod jakimi warunkami?

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »