.
Mamy 12 842 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem prawny i szukasz pomocy?
Kliknij TUTAJ i opisz nam swój problem w formularzu.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Orzeczenie o trwałej niezdolności do pracy

Autor: Jakub Bonowicz • Opublikowane: 12.11.2013

Nasz syn od urodzenia jest niewidomy, ma orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym na stałe. Niedawno ukończył 18 lat i złożył wniosek o rentę socjalną. Lekarz orzecznik wydał orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy i przyznał rentę, jednak tylko na okres pięciu lat, mimo że sam przyznał, że syn nie ma szans na wyleczenie. Co możemy zrobić? Dodam, że wszyscy koledzy syna o tym samym stopniu niepełnosprawności, którzy chodzą razem z nim do szkoły (ale pochodzą z innych rejonów kraju), dostali rentę na stałe. 


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zgodnie z art. 14 ustawy o emeryturach i rentach z FUS:

 

„1. Oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia:

1) daty powstania niezdolności do pracy;

2) trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do pracy;

3) związku przyczynowego niezdolności do pracy lub śmierci z określonymi okolicznościami;

4) trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do samodzielnej egzystencji;

5) celowości przekwalifikowania zawodowego

– dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik Zakładu, zwany dalej lekarzem orzecznikiem.

2. Jeżeli nie ma możliwości ustalenia daty powstania niezdolności do pracy, natomiast ustalono okres, w którym niezdolność do pracy powstała, za datę powstania niezdolności przyjmuje się datę końcową tego okresu. Jeżeli nie ma możliwości ustalenia ani daty, ani okresu powstania niezdolności do pracy, za datę powstania niezdolności przyjmuje się datę zgłoszenia wniosku o świadczenie.

2a. Od orzeczenia lekarza orzecznika osobie zainteresowanej przysługuje sprzeciw do komisji lekarskiej Zakładu, zwanej dalej komisją lekarską, w ciągu 14 dni od dnia doręczenia tego orzeczenia.

2b. Sprzeciw wnosi się za pośrednictwem jednostki organizacyjnej Zakładu właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby zainteresowanej.

2c. Komisja lekarska nie rozpatruje sprzeciwu wniesionego po terminie. W uzasadnionych przypadkach Zakład, na wniosek osoby zainteresowanej, może przywrócić termin na wniesienie sprzeciwu, w tym w szczególności w razie odrzucenia przez sąd odwołania od decyzji w przypadku określonym w art. 4779 § 31 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

2d. Prezes Zakładu, w terminie 14 dni od dnia wydania orzeczenia przez lekarza orzecznika, może zgłosić zarzut wadliwości orzeczenia i przekazać sprawę do rozpatrzenia komisji lekarskiej. O zgłoszeniu zarzutu wadliwości orzeczenia jednostka organizacyjna Zakładu niezwłocznie zawiadamia osobę zainteresowaną.

2e. Komisja lekarska, rozpatrując sprzeciw lub zarzut wadliwości, dokonuje oceny niezdolności do pracy i jej stopnia oraz ustalenia okoliczności, o których mowa w ust. 1.

2f. Komisja lekarska dokonuje rozstrzygnięcia w formie orzeczenia.

3. Orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej, stanowi dla organu rentowego podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji.

4. Nadzór nad wykonywaniem orzecznictwa o niezdolności do pracy sprawuje Prezes Zakładu.

5. Nadzór, o którym mowa w ust. 4, obejmuje:

1) kontrolę prawidłowości i jednolitości stosowania zasad orzecznictwa o niezdolności do pracy przez lekarzy orzeczników i komisje lekarskie;

2) udzielanie lekarzom orzecznikom i komisjom lekarskim wytycznych w zakresie stosowania zasad orzecznictwa o niezdolności do pracy;

3) prawo przekazania sprawy do rozpatrzenia przez komisję lekarską, jeżeli w wyniku kontroli, o której mowa w pkt 1, zostanie stwierdzony brak zgodności orzeczenia lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej ze stanem faktycznym lub zasadami orzecznictwa o niezdolności do pracy.

6. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określa, w drodze rozporządzenia, uwzględniając konieczność zapewnienia prawidłowego i sprawnego orzekania o niezdolności do pracy:

1) szczegółowe zasady i tryb orzekania o niezdolności do pracy przez lekarzy orzeczników i komisje lekarskie;

2) szczegółowe zasady organizacji orzekania o niezdolności do pracy, w tym w szczególności:

a) miejsce działania lekarzy orzeczników,

b) sposób tworzenia i znoszenia komisji lekarskich,

c) sposób określania siedziby komisji lekarskiej i ich właściwości terytorialnej,

d) skład komisji lekarskich;

3) szczególne kwalifikacje zawodowe wymagane od lekarzy orzeczników i lekarzy wchodzących w skład komisji lekarskiej;

4) szczegółowe zasady sprawowania nadzoru nad wykonywaniem orzekania o niezdolności do pracy”.

 

W tej sytuacji należy zatem wnieść sprzeciw od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS do komisji lekarskiej ZUS za pośrednictwem odpowiedniego oddziału ZUS. W sprzeciwie należy domagać się orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy na stałe (tj. trwałej niezdolności do pracy).

 

Wniesienie sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika jest bardzo istotne ze względu na art. 4779 §31 Kodeksu postępowania cywilnego (w skrócie: K.p.c.), do którego będzie musiał się później zastosować sąd podczas postępowania odwoławczego:

 

„Sąd odrzuci odwołanie w sprawie o świadczenie z ubezpieczeń społecznych, do którego prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji, a podstawę do wydania decyzji stanowi orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jeżeli osoba zainteresowana nie wniosła sprzeciwu od tego orzeczenia do komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i odwołanie jest oparte wyłącznie na zarzutach dotyczących tego orzeczenia. Jeżeli odwołanie opiera się także na zarzucie nierozpatrzenia wniesionego po terminie sprzeciwu od tego orzeczenia, a wniesienie sprzeciwu po terminie nastąpiło z przyczyn niezależnych od osoby zainteresowanej, sąd uchyla decyzję, przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania organowi rentowemu i umarza postępowanie. W takim przypadku organ rentowy kieruje sprzeciw do rozpatrzenia do komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych”.

 

Po uprawomocnieniu się orzeczenia lekarza orzecznika ZUS wyda bowiem decyzję o przyznaniu renty socjalnej na okres pięciu lat, a Państwo mogą ją zaskarżyć do sądu. W sądzie będą Państwo wnosić o dopuszczenie dowodu z opinii lekarza biegłego okulisty na okoliczność tego, że niezdolność do pracy syna ma charakter trwały, a zatem renta socjalna winna być przyznana na stałe, a nie na okres pięciu lat. Aby jednak odwołanie miało szanse powodzenia, trzeba na tym etapie wnieść sprzeciw od orzeczenia lekarza orzecznika.

 

Zgodnie z art. 13 ust. 2 i 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS:

 

„2. Niezdolność do pracy orzeka się na okres nie dłuższy niż 5 lat, z zastrzeżeniem ust. 3.

3. Niezdolność do pracy orzeka się na okres dłuższy niż 5 lat, jeżeli według wiedzy medycznej nie ma rokowań odzyskania zdolności do pracy przed upływem tego okresu”.

 

Co do przewidywanego okresu niezdolności do pracy, to w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 listopada 2005 r. kwestia oceny trwałości niezdolności do pracy sprowadzała się do ustalenia, czy istnieją rokowania odzyskania zdolności do pracy według stanu wiedzy medycznej w czasie orzekania. Brak takich rokowań skutkował orzeczeniem trwałej niezdolności do pracy, w przeciwnym wypadku orzekano niezdolność okresową. Powyższe kryterium stanowiło przesłankę prawa do renty stałej lub okresowej. Wykonywanie zatrudnienia przez ubezpieczonego, który kwalifikuje się do osób trwale niezdolnych do pracy, nie pozbawia go prawa do skutecznego ubiegania się o należne mu świadczenie rentowe z ubezpieczenia społecznego (wyrok SN z dnia 17 stycznia 2002 r., II UKN 709/00, OSNPUSiSP 2003, nr 20, poz. 497).

 

Natomiast od dnia 1 listopada 2005 r. kwestia okresu, na który orzeka się niezdolność do pracy, uległa modyfikacji. Zasadą jest orzekanie niezdolności do pracy na okres nie dłuższy niż pięć lat.

 

Brak rokowań odzyskania zdolności do pracy (według wiedzy medycznej) nie obliguje już do orzeczenia trwałej niezdolności do pracy (choć moim zdaniem jej nie wyklucza, o czym niżej). Konieczne jest wówczas ustalenie niezdolności na okres dłuższy niż pięć lat, co oznacza poszerzenie granic swobody orzeczniczej, ale jednocześnie pewne utrudnienie dla organów orzeczniczych ZUS. Jeżeli bowiem lekarz orzecznik uznaje, że w danym przypadku nie ma rokowań odzyskania zdolności do pracy przed upływem pięcioletniego okresu, staje przed decyzją, na jak długo orzec niezdolność (musi również uwzględniać szczegółowe unormowanie art. 13 ust. 3a). Pozornie doszło do eliminacji rozróżnienia trwałej i okresowej niezdolności do pracy, z czym jednak można polemizować.

 

Po pierwsze, trudno jest przypuszczać tylko niestaranność legislacyjną (lub wzgląd na zaszłości) w sytuacji, gdy kwestię bądź okresowej niezdolności do pracy poruszają art. 14 ust. 1 pkt 2, art. 59, art. 102 ust. 1, art. 119 ust. 1, art. 134 ust. 2 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Po drugie, treść art. 13 ust. 3, art. 24a, art. 27a, a także i art. 101a wcale nie stoi na przeszkodzie orzeczeniu trwałej niezdolności do pracy.

 

Można zatem przyjąć, że w przedmiotowym kontekście, po 1 listopada 2005 r., istnieją cztery możliwości orzeczenia niezdolności do pracy:

 

  • na okres nie dłuższy niż pięć lat;
  • na okres dłuższy niż pięć lat, oznaczony datą końcową inną niż dzień osiągnięcia wieku emerytalnego z art. 24 ust. 1;
  • na okres do dnia osiągnięcia wieku emerytalnego z art. 24 ust. 1;
  • na stałe.

 

W tym ostatnim przypadku konsekwencją byłoby przyznanie renty stałej, do której prawo ustałoby stosownie do art. 101 lub art. 101a (tak: Komentarz do art. 13, w: Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Komentarz, red. K. Antonów, Kraków-Warszawa 2009).

 

Podsumowując – nie jest łatwo wcale otrzymać orzeczenie o trwałej niezdolności do pracy. Dla mnie najistotniejszym argumentem jest to, że wszystkie dzieci ze szkoły, w której uczy się syn, uzyskały trwałą niezdolność do pracy. Warto byłoby dowiedzieć się, jakie są sygnatury tych spraw. Jeśli stan zdrowia dzieci jest podobny, to mamy do czynienia z bezzasadnym różnicowaniem uprawnień obywateli bez jakiegokolwiek powodu.

 

Dodam, że jest duże prawdopodobieństwo, że komisja lekarska podtrzyma orzeczenie lekarza orzecznika (co nie znaczy oczywiście, że nie ma szans, iż przychyli się do Państwa stanowiska). Zwykle decyzję korzystną dla ubezpieczonego wydaje dopiero sąd, powołującswojego biegłego. Niemniej, tak jak wskazałem, wniesienie sprzeciwu jest konieczne chociażby ze względu na procedury.

 

Ponadto trzeba sprawdzić, czy w aktach ZUS jest cała dokumentacja medyczna syna. Jeśli są braki, to należy je koniecznie uzupełnić, tak by komisja lekarska ZUS miała materiał, na którym będzie mogła się oprzeć przy wydaniu korzystnej dla Państwa decyzji.

 

Oczywiście możemy podjąć się napisania odwołania, a także pomocy na etapie postępowania sądowego, jeśli decyzja ZUS byłaby niekorzystna i trzeba byłoby ją zaskarżyć do sądu. Zarówno sprzeciw od orzeczenia lekarza, jak i odwołanie do sądu od decyzji ZUS są wolne od opłat sądowych.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 9 plus 3 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl