.
Mamy 12 389 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Ograniczenie praw rodzicielskich ojcu

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 24.05.2014

W zeszłym roku wzięłam rozwód; sąd zasądził 600 zł alimentów na córkę, ale były mąż płaci tylko połowę tej sumy, chociaż wiem, że ma pieniądze. Chce wrócić do kraju (w tej chwili mieszkamy w Niemczech) i złożyć wniosek o zmniejszenie alimentów. Nie chce też wyrazić zgody na wyrobienie córce paszportu (jego ważność kończy się za trzy miesiące), nie utrzymuje z nią kontaktu, nie interesował się nią nawet, kiedy była chora. Czy mam szansę, żeby na tej podstawie sąd ograniczył prawa rodzicielskie ojcu mojego dziecka?

 


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Kwestię warunków, które należy spełnić, aby uzyskać dokument paszportowy dla nieletniego dziecka, określa ustawa z dnia 13 lipca 2006 r. o dokumentach paszportowych (Dz. U. z 2006 r. Nr 143, poz. 1027 z późn. zm.). Zgodnie z art. 14 tej ustawy:

 

  1. Na wydanie dokumentu paszportowego osobie małoletniej jest wymagana pisemna zgoda obojga rodziców, których własnoręczność podpisów poświadcza organ paszportowy lub notariusz, chyba że na podstawie orzeczenia sądu jeden z rodziców został pozbawiony władzy rodzicielskiej lub władza ta została ograniczona. W przypadku braku zgodności stanowisk rodziców lub niemożności uzyskania zgody jednego z nich, zgodę na wydanie dokumentu paszportowego zastępuje orzeczenie sądu rodzinnego.
  2. Jeżeli uzyskanie zgody jednego z rodziców jest niemożliwe lub znacznie utrudnione, dokument paszportowy za granicą może być wydany za zgodą tylko jednego z rodziców, o ile przemawia za tym dobro małoletniego.
  3. W przypadku gdy małoletni przebywa za granicą bez opieki rodziców, paszport tymczasowy może być wydany bez ich zgody.
  4. Przepisy ust. 1-3 stosuje się odpowiednio do ustanowionych przez sąd opiekunów małoletniego.

 

Z powyższego wynika obowiązek zgodnego oświadczenia woli przez prawnych opiekunów dziecka, którymi są w dalszym ciągu oboje rodzice (zakładam oczywiście, że wyrok rozwodowy póki co nie pozbawił – nawet w części – władzy rodzicielskiej Pani byłego męża nad córką) dotyczącego woli wydania paszportu dla nieletniego (małoletniego) dziecka.

 

Skoro tak jest, to zauważyć należy, że faktycznie są dwa tryby postępowania prowadzące do uregulowania Pani sprawy. Pierwszy to pozbawienie ojca praw rodzicielskich, a drugi to wystąpienie do sądu o wyrażenie zgody na uzyskanie paszportu dla dziecka bez zgody byłego małżonka.

 

Sugeruję ten drugi sposób z jednego powodu. W przypadku spraw związanych z władzą rodzicielską zastosowanie ma art. 579 ustawy z dnia 17 listopada 1964 roku – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.; w skrócie K.p.c.), zgodnie z którym „postanowienia w sprawach o powierzenie wykonywania, ograniczenie, zawieszenie, pozbawienie i przywrócenie władzy rodzicielskiej, ustalenie, ograniczenie albo zakazanie kontaktów z dzieckiem mogą być wydane tylko po przeprowadzeniu rozprawy. Dotyczy to także zmiany rozstrzygnięć w tym przedmiocie, zawartych w wyroku orzekającym rozwód, separację, unieważnienie małżeństwa albo ustalającym pochodzenie dziecka. Postanowienia takie stają się skuteczne i wykonalne po uprawomocnieniu się”.

 

Z kolei w przypadku rozstrzygania o istotnych sprawach dziecka art. 579 K.p.c. nie będzie miał zastosowania, a należy wykorzystać art. 582 K.p.c., zgodnie z którym „rozstrzygnięcie o istotnych sprawach dziecka, co do których brak porozumienia pomiędzy rodzicami, może nastąpić dopiero po umożliwieniu rodzicom złożenia oświadczeń, chyba że wysłuchanie ich byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami”.

 

W Pani sprawie istotny będzie czas, ponieważ za trzy miesiące kończy się ważność paszportu dziecka.

 

Już z prostego zestawienia dwóch powyższych przepisów (art. 579 i art. 582 K.p.c.) wyraźnie wynika, że postępowanie w sprawie o pozbawienie lub ograniczenie władzy rodzicielskiej jest dużo bardziej czasochłonne niż postępowanie w sprawie rozstrzygnięcia o istotnych sprawach dziecka, chociażby z uwagi na:

 

  • obowiązek przeprowadzenia posiedzenia sądowego w formie rozprawy w sprawie o pozbawienie czy ograniczenie władzy rodzicielskiej;
  • bezwzględny obowiązek wysłuchania drugiej strony w przypadku spraw o pozbawienie lub ograniczenie władzy rodzicielskiej.

 

W przypadku postępowania w sprawie rozstrzygnięcia o istotnych sprawach dziecka nie ma wyżej wymienionych obostrzeń, a art. 582 K.p.c. wprost stanowi o możliwym odstępstwie od obowiązku wysłuchania drugiej strony (w powyższej sprawie nadmierne trudności w porozumieniu się z Pani byłym mężem są bezsporne, a taka okoliczność powoduje możliwość odstąpienia przez sąd od wysłuchania drugiej strony – czyli Pani byłego męża).

 

W mojej ocenie w analizowanej sprawie na pewno zastosowanie powinien znaleźć wniosek do sądu o rozstrzygnięcie o istotnych sprawach dziecka z argumentacją, że komunikacja z Pani byłym mężem napotyka na zasadnicze i istotne trudności uniemożliwiające sprawowanie skutecznej opieki nad małoletnim dzieckiem, zgodnie z jego interesem.

 

Nie jest w tym przypadku wykluczone postępowanie o pozbawienie lub ograniczenie władzy rodzicielskiej, ale nie jako rozwiązanie problemu paszportu, lecz jako „zabezpieczenie” przed kolejnymi tego typu sprawami w przyszłości.

 

Zgodnie z art. 107 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (w skrócie: K.r.o.):

 

§ 1. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom nie pozostającym ze sobą w związku małżeńskim, sąd opiekuńczy może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z nich, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka.

 

Władza rodzicielska ojca dziecka może zostać zawieszona (art. 110 K.r.o.) albo sąd może pozbawić ojca dziecka władzy rodzicielskiej.

 

Według art. 111 K.r.o.:

 

§ 1. Jeżeli władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący zaniedbują swe obowiązki względem dziecka, sąd opiekuńczy pozbawi rodziców władzy rodzicielskiej. Pozbawienie władzy rodzicielskiej może być orzeczone także w stosunku do jednego z rodziców.

§ 1a. Sąd może pozbawić rodziców władzy rodzicielskiej, jeżeli mimo udzielonej pomocy nie ustały przyczyny zastosowania art. 109 § 2 pkt 5, a w szczególności gdy rodzice trwale nie interesują się dzieckiem.

§ 2. W razie ustania przyczyny, która była podstawą pozbawienia władzy rodzicielskiej, sąd opiekuńczy może władzę rodzicielską przywrócić.

 

Z pytania nie wynika, czy są podstawy do ograniczenia praw rodzicielskich. Jak widać, samo płacenie alimentów przez ojca dziecka w kwocie mniejszej niż była ustalona nie jest wykonywaniem władzy rodzicielskiej.

 

Zaniedbywanie przez rodziców ich obowiązków względem dziecka uzasadnia pozbawienie władzy rodzicielskiej tylko wtedy, gdy ma charakter rażący. Za takie mogą być uznane zaniedbania poważne, np. pijaństwo, marnotrawstwo, prowadzenie rozwiązłego trybu życia, uchylanie się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka. Zaniedbania mniejszej wagi uzasadniają z reguły tylko wydanie zarządzeń przewidzianych w art. 109, chyba że są nacechowane nasileniem złej woli, uporczywością i niepoprawnością. Pojęcie zaniedbań należy rozumieć szeroko. Jego zakres więc obejmie każde zawinione zaniedbanie właściwego sposobu postępowania, które sprawia – choćby tylko pośrednio – że dobro dziecka jest poważnie zagrożone, i które świadczy o tym, że rodzicom brak dostatecznych kwalifikacji do wykonywania władzy rodzicielskiej.

 

Podstawy pozbawienia władzy rodzicielskiej nie stanowią w zasadzie spory między rodzicami na tle jej wykonywania, chyba że przybrały one drastyczne formy i wywierają zdecydowanie ujemny wpływ na psychikę dziecka.

 

Zakładam jednak, że z uwagi na postawę ojca dziecka sąd powinien przynajmniej ograniczyć mu prawa rodzicielskie, skoro i tak z nich nie korzysta, utrudniając Pani decydowanie o ważnych sprawach dotyczących dziecka.

 

Należy przy tym pamiętać, że ograniczenie praw rodzicielskich nie wpływa w żaden sposób na obowiązek alimentacyjny a także – niestety – na prawo do osobistego kontaktu ojca z dzieckiem, które będzie nadal ojcu przysługiwało.

 

Jeśli podniesie Pani brak kontaktu ojca z córką, brak zainteresowania w zakresie opieki w czasie choroby, nieuczestniczenie w życiu i wychowaniu dziecka – sąd powinien uwzględnić pozew. Nadal ojciec dziecka będzie zmuszony płacić alimenty. Jeśli Pani były mąż nie płaci alimentów w wysokości ustalonej przez sąd, może Pani sprawę oddać do komornika, który zajmie się egzekucją zaległych kwot na poczet alimentów. Jeśli chodzi o wniesienie przez Pani byłego męża pozwu o zmniejszenie alimentów – może Pani w odpowiedzi zawnioskować o podwyżkę alimentów.

 

Może Pani żądać zmiany wysokości alimentów przy każdej okazji, w której zwiększają się potrzeby dziecka. Zwykle dokonuje się takiej operacji co roku, ale zdarzają się sytuacje, gdy konieczna jest wcześniejsza zmiana obowiązku.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • I - II =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »