Mamy 10 655 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Odpowiedzialność małżonków za zobowiązania

Autor: Monika Cieszyńska • Opublikowane: 20.07.2009

Artykuł porusza zagadnienia odpowiedzialności małżonków za zobowiązania, a w szczególności konsekwencje upadłości przedsiębiorcy pozostającego w związku małżeńskim, zawiera też praktyczne wyjaśnienia dla wierzyciela.

Monika Cieszyńska

»Wybrane opinie klientów

Rewelacja!!! Wszystko bardzo klarownie wytłumaczone. Korzystałem z usług nie jednego prawnika, ale tak przygotowane pismo i objaśnienia jakie otrzymałem wprawiło mnie w zdumienie. Wszystko na najwyższym poziomie!!! Polecam serdecznie i dziękuję całemu zespołowi ePorady24, a w szczególności Panu Karolowi Jokielowi.
Zbyszek
Żadna opinia nie wyrazi mojej wdzięczności dla zespołu ePorady. Moja sprawa wydawała mi się tak skomplikowana, że nie do rozwiązania. Nie wiedziałem, od której strony ją zacząć. Szperając w internecie, natrafiłem na ePorady i okazało się, że moją sprawę można zacząć od strony, której absolutnie bym się nie spodziewał.
Jestem bardzo zadowolony z obrotu sprawy, która mnie dotyczy. Z tak znikomych danych, które przekazałem, otrzymałem pismo tak profesjonalnie napisane, jakby zespół ePorady był moim bardzo dobrym znajomym i znał mój problem tak dobrze jak ja. Dziękuję bardzo i będę polecał wszystkim korzystanie z waszych usług.
Henryk
Bardzo, bardzo dziękuję!!! W ciągu dwóch dni otrzymałam więcej wiadomości na temat mojej sprawy niż w ciągu 2 miesięcy od dwóch adwokatów!!!! Do tej pory dowiadywałam się tylko, jakie prawa ma osoba, która naraziła mnie na ogromne szkody, i jakie konsekwencje grożą mi, jeżeli nie będę respektować tych praw. Nawet odpowiedź na dodatkowe pytanie nastąpiła szybciej i była bardziej wyczerpująca niż trwająca od tygodnia dyskusja na ten temat z moim pełnomocnikiem (teraz byłym). O kosztach nie mówiąc. BARDZO POLECAM!!!
Małgorzata
Widziałem już wiele pozwów, ale sporządzony przez prawnika z eporady24.pl jest prawdziwym majstersztykiem i wyrazem profesjonalizmu. Jasno, konkretnie, przy minimum słów, maksimum treści. Do tego relacja jakości do ceny również znajduje swoje uzasadnienie. Z pełnym przekonaniem wygranej sprawy zanoszę pozew do sądu. Nikomu nie należy życzyć sądowych spraw, ale gdyby zaszła potrzeba, z pełnym przekonaniem mogę polecić eporady24.pl.
Jacek
Powiem tak: cuda załatwiane są od ręki! Na sprawie w sądzie sędzina była zaskoczona tak profesjonalnym i rzeczowym przygotowaniem, a wszystko dzięki ePorady24! Zakończyłem sprawę i wygrałem!!!! Polecam ten serwis i serdecznie dziękuję. Tak sprawnej obsługi mógłby pozazdrościć każdy inny serwis! Prawnicy są na najwyższym poziomie!!! Polecam z całego serca!!!
Zbyszek

Zakres odpowiedzialności każdego z małżonków za zobowiązania zależy od wielu okoliczności, w szczególności od ustroju majątkowego, w jakim żyją, od charakteru zobowiązania, od źródła, z jakiego powstał dług, a także od tego, czy małżonek działał za zgodą, czy bez zgody współmałżonka.

 

Za zobowiązania zaciągnięte po to, by zaspokoić zwykłe potrzeby rodziny, małżonkowie odpowiadają solidarnie, niezależnie od tego, czy żyją w ustroju rozdzielności, czy wspólności majątkowej – nie mogą tej odpowiedzialności ani wyłączyć, ani ograniczyć. Mowa tu o zobowiązaniach wynikających z czynności prawnej (na ogół z umowy), zaciągniętych na potrzeby całej rodziny lub któregoś z jej członków (np. zakup leków, żywności, zakup artykułów szkolnych, opłaty). Aby ocenić, czy dana czynność dotyczy zwykłych potrzeb rodziny, stosuje się kryterium zwyczajnych, bieżących potrzeb w przeciętnej polskiej rodzinie.

 

Solidarność odpowiedzialności polega na tym, że oboje małżonkowie odpowiadają za zaciągnięte zobowiązanie wszystkimi składnikami swoich majątków, a więc majątku wspólnego i majątków osobistych. Nie wygasa ona w razie ustania małżeństwa lub jego unieważnienia. Nawet jeśli sąd – na żądanie jednego z małżonków – orzeknie z ważnych powodów, że za powyższe zobowiązania odpowiedzialny jest tylko ten małżonek, który je zaciągnął, to postanowienie to nie ma mocy wstecznej – odpowiedzialność małżonka zostaje wyłączona dopiero na przyszłość. Ponadto wyłączenie odpowiedzialności jednego z małżonków będzie skuteczne względem wierzyciela dopiero wówczas, gdy wierzyciel wiedział o tym wyłączeniu przed dokonaniem czynności prawnej. Ciężar dowodu ciąży na małżonkach lub jednym z nich (zgodnie z rozkładem ciężaru dowodu wyrażonym w art. 6 Kodeksu cywilnego).

 


Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Aby przymusowo dochodzić roszczenia wynikającego z zobowiązania zaciągniętego dla bieżących spraw rodziny, wierzyciel powinien wytoczyć powództwo przeciwko małżonkom (lub tylko przeciwko dłużnikowi) i uzyskać następnie tzw. klauzulę wykonalności przeciwko obojgu. Od zobowiązań wynikających z czynności prawnej należy odróżniać zobowiązania wynikające z deliktu, z bezpodstawnego wzbogacenia czy z zobowiązania alimentacyjnego.

 

W ustroju wspólności ustawowej i umownej za inne zobowiązania wynikające z czynności prawnej odpowiada przede wszystkim swoim majątkiem osobistym małżonek, który je zaciągnął. To, że drugi z małżonków musi znosić egzekucję z całego majątku wspólnego czy z poszczególnych jego składników, nie powoduje, że staje się on dłużnikiem. Dłużnikiem pozostaje małżonek, który uczestniczył w czynności prawnej, niezależnie od tego, czy współmałżonek na daną czynność wyraził zgodę. Małżonek dłużnika w takim wypadku odpowiada więc za dług cudzy.

 

Ewentualna zgoda współmałżonka wpływa natomiast na zakres egzekucji z majątku wspólnego. Jeśli dane zobowiązanie zostało zaciągnięte za zgodą drugiego małżonka, to wierzyciel może prowadzić egzekucję z majątku osobistego dłużnika oraz z całego majątku wspólnego. Brak zgody powoduje, że wierzyciel może zaspokoić się tylko z majątku osobistego dłużnika oraz z niektórych składników majątku wspólnego, a mianowicie:

  • z pobranego wynagrodzenia za pracę lub z innej działalności zarobkowej dłużnika,
  • z korzyści uzyskanych z jego praw autorskich i pokrewnych, z praw własności przemysłowej oraz z innych praw twórcy.

 

Dodatkowo, jeżeli wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem przez dłużnika przedsiębiorstwa, które należy do majątku wspólnego małżonków, wierzyciel może prowadzić egzekucję także z przedmiotów wchodzących w jego skład.

 

Z innych składników z majątku wspólnego niż wymienione nie można prowadzić egzekucji, jeśli zobowiązanie zostało zaciągnięte bez zgody współmałżonka. Wolne od zajęcia pozostają m.in.:

  • pobrane wynagrodzenie za pracę lub z innej działalności zarobkowej małżonka dłużnika,
  • dochody z majątku wspólnego lub z majątków osobistych każdego z małżonka,
  • z wygranych losowych, z przedmiotów urządzenia domowego.

 

Jeżeli dług nie zostanie dobrowolnie spełniony, wierzyciel może wystąpić na drogę postępowania sądowego. Aby prowadzić egzekucję z całego majątku wspólnego małżonków, wierzyciel może pozwać dłużnika albo oboje małżonków (art. 319 Kodeksu postępowania cywilnego). Jeśli wystąpi tylko przeciwko dłużnikowi, to do wydanego orzeczenia musi nadto uzyskać klauzulę także przeciwko małżonkowi dłużnika z ograniczeniem jego odpowiedzialności do majątku wspólnego małżonków. Warunkiem uzyskania takiej klauzuli, a tym samym prowadzenia egzekucji z całego majątku wspólnego, jest przedstawienie przez wierzyciela dokumentu urzędowego lub prywatnego, stwierdzającego, że przedmiotowe zobowiązanie zostało zaciągnięte za zgodą małżonka dłużnika.

 

Zatem dla własnego bezpieczeństwa wierzyciel powinien na wstępie zabezpieczyć swoje interesy majątkowe i przy dokonaniu czynności prawnej żądać od kontrahenta pisemnej zgody jego współmałżonka na zaciągnięcie zobowiązania.

 

Jeżeli egzekucja prowadzona jest z przedmiotów wchodzących w skład przedsiębiorstwa będącego częścią majątku wspólnego, wierzyciel także musi uzyskać klauzulę wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika z ograniczeniem jego odpowiedzialności do tego przedsiębiorstwa. W tym przypadku wierzyciel powinien przedstawić dokument prywatny lub urzędowy, aby wykazać, że jego wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa przez dłużnika.

 

Możliwość zaspokojenia się z przedmiotów przedsiębiorstwa nie zależy od tego, czy małżonek dłużnika wyraził zgodę na przedmiotowe zobowiązanie. Sąd pierwszej instancji, w którym sprawa się toczy na wniosek wierzyciela, nadaje klauzulę wykonalności sądowemu tytułowi egzekucyjnemu. Sąd drugiej instancji nadaje klauzulę, dopóki akta sprawy w sądzie tym się znajdują; nie dotyczy to jednak Sądu Najwyższego. Tytułom egzekucyjnym pochodzącym od sądu administracyjnego oraz innym tytułom klauzulę wykonalności nadaje sąd rejonowy właściwości ogólnej dłużnika, czyli jego miejsca zamieszkania.

 

Wniosek o nadanie klauzuli wykonalności sąd rozpoznaje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 3 dni od dnia jego złożenia. Nakazowi zapłaty sąd nadaje klauzulę wykonalności z urzędu niezwłocznie po jego uprawomocnieniu się. Wniosek o nadanie klauzuli wykonalności także przeciwko małżonkowi dłużnika podlega opłacie sądowej w wysokości 50 zł. Nadto należy uiścić 6 zł tytułem opłaty kancelaryjnej. Wniosek o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko dłużnikowi jest wolny od opłat. Wierzyciela obowiązuje tylko wspomniana opłata kancelaryjna.

 

Co do zasady klauzulę wykonalności można nadać także przeciwko małżonkowi dłużnika, dopóki trwa wspólność między małżonkami. Niemniej zawarcie małżeńskiej umowy majątkowej nie stoi na przeszkodzie, by nadać klauzulę wykonalności także przeciwko małżonkowi dłużnika oraz prowadzić egzekucję z tych składników, które należałyby do majątku wspólnego, gdyby umowy majątkowej nie zawarto (art. 7872 K.p.c.).

 

Na małżeńską umowę majątkową małżonkowie mogą powoływać się względem wierzyciela tylko wówczas, gdy jej zawarcie oraz rodzaj były mu znane przed sfinalizowaniem umowy. Ciężar dowodu ciąży na tym małżonku, który powołuje się na tę okoliczność. Jeśli jednak małżonkowi uda się wykazać przed sądem powyższą okoliczność, sąd winien zwolnić dany przedmiot spod egzekucji lub pozbawić wykonalności tytuł egzekucyjny w stosownym zakresie. W tym celu małżonek (małżonkowie) winni wystąpić z tzw. powództwem przeciwegzekucyjnym.

 

Podobnie jeśli małżonkowie zawarli umowę rozszerzającą ich majątek wspólny na przedmioty majątkowe wchodzące w skład majątku osobistego dłużnika – wówczas wierzyciel może żądać zaspokojenia się z tych przedmiotów włączonych do majątku wspólnego, jeśli umowa majątkowa została zawarta po powstaniu wierzytelności.

 

Patrz artykuły: Zarząd majątkiem wspólnym oraz Majątek wspólny małżonków w ustroju ustawowej wspólności majątkowej. Praktyczne wyjaśnienia.



Stan prawny obowiązujący na dzień 20.07.2009

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 7 plus trzy =

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

 

 

»Podobne materiały

Ustroje majątkowe funkcjonujące w polskim obrocie prawnym

W artykule tym omówiono ustroje majątkowe funkcjonujące w polskim obrocie prawnym.

Zasady rozporządzania majątkiem wspólnym przez małżonków

W artykule tym omówiono zasady rozporządzania majątkiem wspólnym przez małżonków.

Odpowiedzialność małżonków za zobowiązania. Praktyczne rady dla wierzyciela

W artykule omówione zostały zasady odpowiedzialności małżonków za zaciągnięte zobowiązania ze szczególnym uwzględnieniem możliwości egzekucji należności przez wierzyciela od dłużnika i jego współmałżonka.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »