Mamy 10 655 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Ogłoszenie testamentu

Autor: Karol Jokiel • Opublikowane: 30.07.2012 • Zaktualizowane: 30.07.2012

Artykuł omawia procedurę sądowego otwarcia i ogłoszenia testamentu.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Dla kwestii dziedziczenia po zmarłym spadkodawcy testament ma znaczenie fundamentalne. Wszak – teoretycznie rzecz biorąc – testator może tą drogą skutecznie przekazać, na wypadek śmierci, cały swój majątek osobie trzeciej, w ogóle z nim niespokrewnionej, a tym samym wyłączyć z dziedziczenia swoich bliskich – tak zwanych spadkobierców ustawowych (w tym przykładowo żonę, dzieci czy, w dalszej kolejności, rodzeństwo). Co prawda, w niektórych przypadkach osoby pominięte w testamencie mogą liczyć na zachowek, nie zawsze jednak jego wartość odpowiada oczekiwaniom uprawnionych.

 

Tymczasem okoliczność spisania testamentu nierzadko bywa przez testatora skrywana do samej śmierci, a ujawnienie treści ostatniej woli zmarłego może stanowić spore zaskoczenie dla kręgu spadkobierców ustawowych.

 

Mając to na uwadze, ustawodawca uregulował w przepisach art. 646-654 Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.) – ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) sposób, w jaki zainteresowane osoby oraz organy mają oficjalnie dowiadywać się o powołaniu do spadku, o zapisach, poleceniach itp. Ujawnienie testamentu następuje w drodze tzw. ogłoszenia testamentu przeprowadzanego przez sąd.

 

Stosownie do przepisu art. 649 § 1 K.p.c. „Sąd albo notariusz otwiera i ogłasza testament, gdy ma dowód śmierci spadkodawcy”. Tym dowodem w praktyce najczęściej będzie akt zgonu przedłożony przez jednego z potencjalnych spadkobierców w celu uregulowania spraw spadkowych.

 


Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

  

Gdy złożono kilka testamentów jednego spadkodawcy (przykładowo testament wcześniejszy i późniejszy), otwiera się i ogłasza wszystkie testamenty, a na każdym z nich czyni się wzmiankę o innych (art. 650 K.p.c.).

 

Otwarcie i ogłoszenie testamentu przez sąd nie podlega opłacie sądowej i następuje nawet bez wniosku zainteresowanego, jeżeli tylko testament wpłynął do sądu. Notariusz za sporządzenie protokołu otwarcia i ogłoszenia testamentu pobiera opłatę w wysokości do 50 zł.

 

Testament już wcześniej winien znaleźć się w sądzie lub u notariusza w związku z dyspozycją przepisu art. 646 K.p.c., zgodnie z którą każda osoba, u której znajduje się testament, obowiązana jest złożyć go w sądzie spadku (czyli sądzie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy), gdy dowie się o śmierci spadkodawcy, chyba że złożyła ten testament u notariusza. W przypadku gdy testament, o którym wiadomo, że został spisany, do sądu lub do notariusza jednak nie wpływa, ten, kto bezzasadnie uchyla się od wykonania obowiązku jego przedłożenia, ponosi odpowiedzialność za wynikłą stąd szkodę. Ponadto sąd spadku może nałożyć na uchylającego się grzywnę.

 

Celem stwierdzenia, w razie wątpliwości, czy testament w ogóle istnieje i gdzie się znajduje, sąd może, na rozprawie z udziałem wszystkich zainteresowanych oraz osób, co do których zachodzi przypuszczenie, że mają testament w swoim władaniu lub wiedzą o miejscu jego przechowywania, nakazać złożenie oświadczenia w tym przedmiocie. Po wysłuchaniu zaś osoby, u której według uzyskanych wiadomości testament się znajduje, sąd wydaje postanowienie nakazujące jej złożenie testamentu w wyznaczonym terminie, który to obowiązek, w razie potrzeby, może być przezeń następnie egzekwowany.

 

Specyficznym rozwiązaniem prawnym jest przepis art. 649 § 2 K.p.c., stosownie do którego „o terminie otwarcia i ogłoszenia nie zawiadamia się osób zainteresowanych, jednakże mogą one być obecne przy tej czynności”. Jak zatem wynika z przytoczonego unormowania, otwarcie i ogłoszenie testamentu odbywa się jawnie, ale o terminie nie zawiadamia się osób zainteresowanych, przy czym osoby te mogą być jednak obecne przy tej czynności, jeśli powezmą (z dowolnego źródła) o niej wiadomość. Uprawnienie do uczestnictwa w otwarciu i ogłoszeniu testamentu oznacza w szczególności, że jeżeli zainteresowani zażądają – w chwili złożenia testamentu – stosownego zawiadomienia o tego terminie i miejscu, to sąd (notariusz) zobowiązany jest to żądanie spełnić.

 

Równocześnie jednak, aby spełnić wymóg jawności treści testamentu, sąd (notariusz) o dokonanym otwarciu i ogłoszeniu testamentu (a nadto o innych istotnych dla zainteresowanych faktach, w szczególności o treści konkretnego rozrządzenia testamentowego) w miarę możności zawiadamia osoby, których rozrządzenia testamentu dotyczą, oraz wykonawcę testamentu i kuratora spadku, jeżeli zostali ustanowieni.

 

Zarówno sąd jak i notariusz z czynności otwarcia i ogłoszenia testamentu sporządzają protokół otwarcia i ogłoszenia testamentu. W protokole otwarcia i ogłoszenia testamentu opisuje się jego stan zewnętrzny oraz wymienia się jego datę, datę złożenia i osobę, która testament złożyła.

 

Testament wraz z sądowym protokołem otwarcia i ogłoszenia przechowuje się w sądzie spadku. Oryginału testamentu nie wydaje się osobom zainteresowanym – a tym bardziej niezainteresowanym – ani w toku postępowania spadkowego, ani po jego zakończeniu (§ 142 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. – Regulamin urzędowania sądów powszechnych). Zawsze jednak można wnosić o wydanie jego kserokopii (uwierzytelnionej lub zwykłej) z akt sprawy. Testamenty złożone u notariusza przechowuje notariusz. Jednakże na żądanie sądu spadku notariusz przesyła złożony testament temu sądowi (art. 653 K.p.c.). Notariusz obowiązkowo przesyła sądowi odpis sporządzonego przez siebie protokołu z otwarcia i ogłoszenia testamentu.

 

Opisaną tu procedurę stosuje się odpowiednio do stwierdzenia treści testamentu ustnego (art. 654 K.p.c.).



Stan prawny obowiązujący na dzień 30.07.2012

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

»Podobne materiały

Testament ustny

Artykuł omawia zagadnienia związane z instytucją testamentu ustnego.

Kurator spadku

Kurator spadku powoływany jest przez sąd w celu zarządu spadkiem, który nie został objęty przez żadnego spadkobiercę. Kurator spadku ma pewne uprawnienia związane z obowiązkiem zarządzania spadkiem, które wykonuje pod nadzorem sądu.

Prawa i obowiązki związane z chwilą otwarcia spadku

Otwarcie spadku następuje z chwilą śmierci spadkobiercy i w tym też momencie, z pewnymi wyjątkami, na spadkobierców przechodzą prawa i obowiązki zmarłego. Dotyczy to jednak co do zasady tylko cywilnoprawnych praw i obowiązków majątkowych, które nie są ścisle związane z osobą sp

Żądanie odpisu testamentu

Prawo do żądania wydania odpisu testamentu z akt sprawy przysługuje każdemu uczestnikowi postępowania, a także każdej osobie, która potrzebę otrzymania odpisu dostatecznie usprawiedliwi. Wydanie odpisu testamentu podlega opłacie.

Zadania kuratora spadku

Kurator spadku powoływany jest przez sąd w przypadku, gdy spadek nie został objęty przez żadnego ze spadkobierców. Do zadań kuratora spadku należy przede wszystkim odnalezienie spadkobierców i poinformowanie ich o toczącym się postępowaniu spadkowym.

Prawa i obowiązki kuratora spadku

Podstawowym zadaniem kuratora spadku jest ustalenie tożsamości osób, które powołane są do spadku. Kurator ma jednak również obowiązek zarządzać majątkiem spadkowym i w tym celu posiada szereg uprawnień.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »