Mamy 11 279 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Ogłoszenie upadłości spółki z o.o i zabezpieczenie członków zarządu przed roszczeniami

Autor: Marek Kowalski • Opublikowane: 26.04.2020

Jestem prezesem zarządu spółki z o.o. Rozważam ogłoszenia upadłości i potrzebuję na ten temat informacji. Zastanawiam się, czy w naszej sytuacji lepszy byłby układ czy likwidacja. W mojej ocenie termin zgłoszenia upadłości wypadnie za 2 i pół miesiąca. Chodzi o złożenie wniosku, jak i zabezpieczenie się przed roszczeniami z mojego osobistego majątku jako prezesa. Dokładnie chodzi mi o pomoc w ocenie sytuacji.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Ogłoszenie upadłości spółki z o.o i zabezpieczenie członków zarządu przed roszczeniami

Ocena, czy spółka staje się niewypłacalna

Skoro według Pana termin zgłoszenia wniosku wypadnie za 2 i pół miesiąca, uznaję, że obecna sytuacja spółki nie jest jeszcze tak zła, żeby już się kwalifikowała do ogłoszenia upadłości. Spółka nie jest niewypłacalna, A to oznaczałoby, że:

 

  1. jak dotychczas nie utraciła zdolności do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych;
  2. Pana spółka jako dłużnik będący osobą prawną ma zobowiązania, ale jej zobowiązania pieniężne nie przekraczają wartość jej majątku (a jeżeli przekraczają, to stan ten utrzymuje się przez okres nie dłuższy niż dwadzieścia cztery miesiące. Do majątku tego nie wlicza się składników niewchodzących w skład masy upadłości. A do zobowiązań pieniężnych nie wlicza się zobowiązań przyszłych, w tym zobowiązań pod warunkiem zawieszającym oraz zobowiązań wobec wspólnika albo akcjonariusza z tytułu pożyczki lub innej czynności prawnej o podobnych skutkach, o których mowa w art. 342 ust. 1 pkt 4. 5 ustawy – Prawo upadłościowe (należności wspólników albo akcjonariuszy z tytułu pożyczki lub innej czynności prawnej o podobnych skutkach, w szczególności dostawy towaru z odroczonym terminem płatności, dokonanej na rzecz upadłego będącego spółką kapitałową w okresie pięciu lat przed ogłoszeniem upadłości, wraz z odsetkami).

 

Domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące.

 

Domniemywa się, że zobowiązania pieniężne dłużnika przekraczają wartość jego majątku, jeżeli zgodnie z bilansem jego zobowiązania, z wyłączeniem rezerw na zobowiązania oraz zobowiązań wobec jednostek powiązanych, przekraczają wartość jego aktywów, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące.

 

Jak widać, do wstępnej oceny sytuacji konieczna jest konkretna wiedza o sytuacji spółki w okresie ostatnich co najmniej 25 miesięcy, w tym:

 

  1. zobowiązań pieniężnych (bez zobowiązań przyszłych);
  2. stan ich regulowania,
  3. występujące zaległości w regulowaniu zobowiązań,
  4. czas trwania opóźnienia w regulowaniu zobowiązań,
  5. bilans spółki za ostatnie 3 lata,
  6. stan aktywów za ostatnie 3 lata,
  7. stan rezerw na zobowiązania za ostatnie 3 lata,
  8. stan zobowiązań wobec jednostek powiązanych za ostatnie 3 lata.

 

Wiedza ta służy ustaleniu:

 

  • niewypłacalności spółki oraz
  • czy jej zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jej majątku,
  • czy jej majątek nie został wyprowadzony.

 

Stan powyższy ma powstać za 2 i pół miesiąca. Zatem ocena sytuacji spółki byłaby niezbędna, ale wymaga wskazanej powyżej wiedzy minimalnej. Bez niej nikt nie dokona takiej oceny.

 

Nie zawsze sąd ogłosi upadłość spółki

W powszechnej opinii panuje przekonanie, że gdy spółka kapitałowa jest niewypłacalna, to po złożeniu przez zarząd wniosku o ogłoszenie upadłości sąd zawsze ogłosi jej upadłość. Tymczasem nie zawsze tak jest. Sąd ogłasza upadłość spółki kapitałowej tylko wtedy, gdy spółka posiada środki na prowadzenie postępowania upadłościowego oraz przynajmniej pewną nadwyżkę, która zostanie przeznaczona do podziału między wierzycieli. W przeciwnym razie sąd upadłościowy wniosek oddali.

 

Przy badaniu, czy spółka posiada środki na prowadzenie postępowania upadłościowego, sąd upadłościowy nie bierze pod uwagę majątku zabezpieczonego rzeczowego oraz najczęściej także wierzytelności wobec kontrahentów. Za to uwzględnia się majątek, który został wyprowadzony ze spółki z pokrzywdzeniem wierzycieli i okoliczności wskazują, że uda odzyskać się te środki w wysokości przekraczającej przewidywaną wysokość kosztów postępowania upadłościowego.

 

Zwolnienie od odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki

Przesłanki uwolnienia się przez członków zarządu spółki od odpowiedzialności za zobowiązania sprowadzają się do wykazania należytej staranności, m.in. w działaniach zmierzających do wszczęcia postępowania upadłościowego. Nie spełnia tego wymagania podjęcie stosownych czynności w warunkach niweczących sens postępowania upadłościowego, co wynika wprost z treści przepisu, w którym mowa o zgłoszeniu wniosku we właściwym czasie.

 

„Nie budzi żadnych wątpliwości, że braki formalne wniosku o ogłoszenie upadłości uniemożliwiają wszczęcie postępowania, którego celem jest ochrona prawna interesów wierzycieli, a zatem złożenie takiego wniosku nie może stanowić przesłanki uwalniającej członków zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania spółki. Dla jej spełnienia nie wystarcza bowiem samo wystąpienie o ogłoszenie upadłości, ale konieczne jest także dokonanie wszelkich czynności procesowych niezbędnych dla kontynuowania tego postępowania” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2004 r., II CK 356/02, „Glosa”, 2005 nr 2).

 

Wniosku o ogłoszenie upadłości niespełniającego wymogów formalnych sąd nie rozpatrzy

Wniosek o ogłoszenie upadłości musi być rozpoznany, co oznacza, że w istocie rzeczy nie chodzi tu o jego złożenie, przesłanie sądowi właściwemu w sprawach postępowania upadłościowego, ale jego zgłoszenie i rozpatrzenie. Wniosek powinien odpowiadać wymogom prawnym, tak by możliwe było jego rozpoznanie przez sąd, a więc musi być złożony skutecznie. Aby tak się stało, nie może on zawierać braków formalnych.

 

Wniosek nieodpowiadający wymogom formalnym może być zwrócony. W takiej sytuacji nie będzie można mówić o zaistnieniu przesłanki zwalniającej od odpowiedzialności.

 

„Wobec zwrócenia wniosku przez sąd występuje stan równoznaczny z takim, jakby wniosek nie został w ogóle złożony (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 2007 r. sygn. akt I UK 349/06 – OSNP 2008/9-10/149), tym samym wymagają rozważenia okoliczności faktyczne sprawy, które mogą ewentualnie dowodzić, że członek zarządu nie ponosi winy za nieuzupełnienie braków formalnych wniosku, co spowodowało jego zwrot.

 

Brak jest podstaw do stwierdzenia zaistnienia przesłanki, w sytuacji gdy wniosek o ogłoszenie upadłości zgłoszony został nieskutecznie, tj. nie zainicjował postępowania w tym przedmiocie” (wyroki NSA: z dnia 19 lutego 2010 r., sygn. akt II FSK 1620/08; z dnia 7 czerwca 2006 r., sygn. akt II FSK 855/05 – CBOSA; (S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2010, s. 598).

 

Wykazanie, że członek zarządu we właściwym czasie zgłosił wniosek, powinno być jednoznacznie przez niego udowodnione

Ustawodawca, konstruując przepis art. 299 K.s.h., posłużył się pojęciem zgłoszenia wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego „we właściwym czasie". Rozwiązanie przyjęte w powołanym przepisie uznać należy za zabieg zamierzony, uzasadniony celem regulacji prawnej. Przy ocenie, czy w okolicznościach danej sprawy wniosek o upadłość zgłoszony został „we właściwym czasie”, znajdują zastosowanie przepisy prawa upadłościowego. Wniosek o ogłoszenie upadłości może być zatem uznany za zgłoszony we właściwym czasie, gdy wykazane zostało, że zgłaszając go zarząd (członek zarządu) uczynił ze swej strony wszystko, by nie dopuścić do zniweczenia celu postępowania upadłościowego poprzez stworzenie sytuacji, w której niektórzy wierzyciele są zaspokajani kosztem innych. Przesłanka ta jest spełniona w szczególności, gdy zarząd (członek zarządu), który po objęciu swej funkcji i ustaleniu, że stan interesów spółki uzasadnia zgłoszenie wniosku o upadłość lub otwarcie postępowania układowego oraz że czynność taka nie została dokonana, niezwłocznie złoży odpowiedni wniosek.

 

Jako członek zarządu kieruje Pan sprawami spółki, co oznacza prawo do złożenia w odpowiednim czasie wniosku o ogłoszenie upadłości. Wykazanie przez członków zarządu, że wniosek o ogłoszenie upadłości spółki został złożony we właściwym czasie oznacza stwierdzenie nieistnienia związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem funkcji przez członków zarządu a szkodą doznaną przez wierzyciela spółki.

 

Na równi z wykazaniem, że wniosek o ogłoszenie upadłości spółki został złożony we właściwym czasie, należy potraktować wykazanie przez członków zarządu, że podczas pełnienia przez nich swych funkcji w ogóle nie było podstaw do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Również wykazanie tej ostatniej okoliczności oznacza stwierdzenie nieistnienia związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem funkcji przez członków zarządu a szkodą doznaną przez wierzyciela spółki (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 września 1999 r., II CKN 608/98, OSNC 2000, nr 4, poz. 67).

 

W świetle art. 299 K.s.h. – dla wyłączenia odpowiedzialności członków zarządu jest jednak konieczne, aby wniosek o ogłoszenie upadłości spółki został we właściwym czasie złożony przez zarząd. Co oznacza, że dla uwolnienia się od odpowiedzialności nie może on pochodzić od wierzyciela spółki. Wynika to wyraźnie z użycia w art. 299 § 2 K.s.h. określenia „we właściwym czasie zgłoszono wniosek” i pozostaje w zgodzie z istotą omawianego wyłączenia odpowiedzialności.

 

Panuje jednak pogląd, że nie ma potrzeby, aby członkowie zarządu składali wniosek, jeżeli we właściwym czasie zrobił to skutecznie już ktoś inny; i w takim przypadku nie ma podstaw do stwierdzenia związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem funkcji przez członków zarządu a szkodą doznaną przez wierzyciela spółki.

 

„Pozwany członek zarządu, jeżeli chce się uwolnić od odpowiedzialności, powinien udowodnić jedną z okoliczności egzoneracyjnych określonych w art. 299 §2 K.s.h.” (wyroki Sądu Najwyższego z dnia z dnia 21 lutego 2002 r., IV CKN 793/00, OSNC 2003, nr 2, poz. 22, z dnia 16 maja 2002 r., IV CKN 933/00, nie publ., i z dnia, z dnia 8 marca 2007 r., III CSK 352/06, „Prawo Spółek” 2008, nr 4, s. 58). Taką okolicznością jest przede wszystkim złożenie we właściwym czasie przez pozwanego wniosku o ogłoszenie upadłości.

 

Nie doszło do pokrzywdzenia wierzycieli

„Na równi ze zgłoszeniem we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości należy potraktować nieistnienie podstaw do jego zgłoszenia w okresie pełnienia przez pozwanego funkcji członka zarządu lub likwidatora” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 lutego 2003 r., IV CKN 1779/00, OSNC 2004, nr 5, poz. 76).

 

Pana jako potencjalnego pozwanego zwolni od odpowiedzialności wykazanie, że choć nie złożył Pan wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie, to nie było to przyczyną szkody powoda. Chodzi o wykazanie, że powód nie uzyskałby w postępowaniu upadłościowym, choćby zostało ono wszczęte we właściwym czasie, zaspokojenia swej należności ze względu na brak wystarczającego majątku spółki. Pozwany powinien zatem udowodnić – odwołując się do stanu majątkowego spółki istniejącego w czasie właściwym do zgłoszenia upadłości oraz uwzględniając określoną w art. 342 Prawa upadłościowego i naprawczego kolejność zaspokajania się z masy upadłości – że na zaspokojenie należności powoda nie starczyłoby środków wchodzących w skład masy upadłości (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 28 września 1999, II CKN 608/98, i dnia 16 grudnia 1999 r., II CKN 630/98). Ten dowód obala wynikające z art. 299 K.s.h. odmienne domniemanie prawne.

 

Na koniec wskażę, że trudno jest oceniać (nawet wstępnie) Pana potencjalną odpowiedzialność bez jakiejś minimalnej wiedzy o spółce i jej sytuacji.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • VII + osiem =

»Podobne materiały

Uznanie darowizny za bezskuteczną

Prowadzę działalność gospodarczą, niestety interes idzie bardzo źle. Stanęłam przed decyzją: ogłosić upadłość czy likwidację firmy? Razem z mężem jestem współwłaścicielką domu, na którym ciąży kredyt hipoteczny. Boję się, że wierzyciele go przejmą. Czy mogę przepisać nieruchomość na syna, czy darowi

 

Długi z działalności gospodarczej a ogłoszenie upadłości konsumenckiej lub upadłości osoby fizycznej

Przez 3 lata prowadziłem działalność, którą zamknąłem rok temu. Niestety narobiłem sporo długów, a obecnie nie mam ich już z czego spłacać. Mam żonę, ale między nami jest rozdzielność majątkowa. Moje długi i odsetki wciąż rosną. Czy mogę ogłosić upadłość konsumencką lub upadłość osoby fizycznej i po

 

Upadłość osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą

Prowadzę działalność gospodarczą od wielu lat. W tej chwili znalazłem się w bardzo trudnej sytuacji finansowej z powodu zastoju w mojej branży. Wpadłem niestety w pętlę kredytową. Banki wypowiedziały mi umowy kredytowe i grozi mi wypowiedzenie pozostałych umów. Nie jestem w stanie w tej chwili regul

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »