Mamy 11 195 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Odszkodowanie i zadośćuczynienie za śmierć osoby bliskiej – część 1

Autor: Krzysztof Bigoszewski • Opublikowane: 22.12.2009

Artykuł omawia kwestię zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej uregulowanego w art. 446 Kodeksu cywilnego, ze szczególnym uwzględnieniem nowelizacji tego artykułu poprzez wprowadzenie instytucji zadośćuczynienia na rzecz członków rodziny zmarłego, która weszła w życie w 1 sierpnia 2008 r.



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zgodnie z obowiązującym prawem, śmierć osoby pokrzywdzonej nie zwalnia sprawcy tej krzywdy od obowiązku jej naprawienia wobec osób najbliższych zmarłemu.

 

Jedną z form wynagrodzenia wyrządzonej przez sprawcę szkody jest, zgodnie z art. 446 § 1 Kodeksu cywilnego, obowiązek zwrotu kosztów leczenia osoby zmarłej oraz jej pogrzebu na rzecz osoby, która koszty te poniosła, czyli w większości przypadków będą to właśnie osoby bliskie dla zmarłego, choć treść powyższego przepisu z kręgu osób, którym należy się zwrot tych kosztów, nie wyklucza innych osób. Jak zaś podkreśla się w orzecznictwie, odszkodowanie to przysługuje każdemu, kto faktycznie poniósł te koszty, bez względu na to czy łączył go ze zmarłym stosunek bliskości oraz czy jest jego spadkobiercą (tak SN w wyroku z 04.06.1998 r. sygn. akt II CKN 852/97).

 

Podkreślić należy, iż sprawca szkody zobowiązany jest wyłącznie do zwrotu kosztów, które bezpośrednio wynikają z faktu wyrządzenia szkody, a ponadto zwrot tych kosztów powinien nastąpić w wysokości, w jakiej ich poniesienie było w okolicznościach sprawy uzasadnione.

 

Sąd Najwyższy w wyroku z 06.01.1982 r. (sygn. akt II CR 556/81) uznał, że „obowiązek zwrotu kosztów pogrzebu na podstawie art. 446 § 1 K.c. obejmuje zwrot kosztów bezpośrednio z pogrzebem związanych (jak przewóz zwłok, nabycie trumny, zakup miejsca na cmentarzu i in.), jak również zwrot wydatków, odpowiadających zwyczajom danego środowiska. Do tych wydatków zalicza się koszt postawienia nagrobka (...), wydatki na wieńce i kwiaty, koszty zakupu odzieży żałobnej i in. Do tych wydatków należy zaliczyć także wydatki na poczęstunek biorących udział w pogrzebie osób, przy uwzględnieniu okoliczności konkretnego przypadku (...). Koszt takiego poczęstunku, utrzymany w rozsądnych, stosownie do okoliczności, granicach (...), podlega zwrotowi na równi z innymi kosztami pogrzebu zgodnie z art. 446 § 1 K.c.”

 

Wskazać należy również na relację pomiędzy odszkodowaniem w postaci zwrotu kosztów pogrzebu a zasiłkiem pogrzebowym wypłacanym przez ZUS. Sąd Najwyższy odniósł się do tej kwestii w uchwale z 27.03.1981 r. (sygn. akt III CZP 6/81), stwierdzając, iż zasiłek pogrzebowy wypłacony w szczególności dzieciom, w związku ze śmiercią pracownika w wyniku wypadku komunikacyjnego, nie podlega zaliczeniu na poczet należnego od PZU odszkodowania z tytułu zwrotu poniesionych kosztów pogrzebu.

 

W dalszej części omówić należy instytucję renty odszkodowawczej z § 2 art. 446 K.c., zgodnie z którym osoba, względem której ciążył na zmarłym ustawowy obowiązek alimentacyjny, może żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody renty obliczonej stosownie do potrzeb poszkodowanego oraz do możliwości zarobkowych i majątkowych zmarłego przez czas prawdopodobnego trwania obowiązku alimentacyjnego. Takiej samej renty mogą żądać inne osoby bliskie, którym zmarły dobrowolnie i stale dostarczał środków utrzymania, jeżeli z okoliczności wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego.

 

Odpowiedzi na pytanie, kto jest osobą uprawnioną z mocy prawa do alimentów, udziela Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Zgodnie bowiem z art. 128 K.r.io. obowiązek alimentacyjny spoczywa na zstępnych przed wstępnymi, a na wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych – obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Zgodnie z kolei z art. 130 K.r.io. obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa lub po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka. Obowiązek alimentacyjny istnieje również w stosunkach pomiędzy przysposabiającym a przysposobionym (art. 131 K.r.io.) oraz powinowatymi (art. 144 K.r.io.).

 

Jak podkreśla się w nauce prawa, uprawnionymi do wystąpienia z roszczeniem o rentę są tylko te osoby, które w danej sytuacji faktycznej miałyby roszczenie alimentacyjne do zmarłego, a nie te, które hipotetycznie mieszczą się w kręgu uprawnionych do alimentów.

 

Przy ustalaniu wysokości renty powinna być brana pod uwagę hipotetyczna wysokość świadczeń alimentacyjnych, do jakich byłby zobowiązany zmarły, co oznacza, że konieczne jest uwzględnienie hipotetycznych możliwości zarobkowych zmarłego, w kontekście istniejących możliwości na rynku pracy, wysokości możliwego do uzyskania wynagrodzenia, ze względu na posiadane przez zmarłego kwalifikacje itp. (tak SN w wyroku z 28.07.2005 r. sygn. akt V CK 31/05).

 

Inaczej wygląda kwestia przyznania renty pozostałym osobom bliskim (np. nieposiadającym uprawnienia do alimentów lub będącym uprawnionymi w dalszej kolejności). Podstawą przyznania im renty będzie zatem przede wszystkim fakt otrzymywania od zmarłego stałych, dobrowolnych świadczeń, a ponadto za kontynuowaniem wypłaty tych świadczeń przemawiać powinny zasady współżycia społecznego. Przykładem może być sytuacja, gdy wujek łoży na naukę siostrzeńców, przekazując im dobrowolne kwoty raz w miesiącu. Po śmierci wujka siostrzeńcy, mimo że żyją inne osoby zobowiązane do alimentacji przed wujkiem (rodzice), będą mieli roszczenie o przyznanie im renty.

 

Ustawodawca nie definiuje pojęcia osób bliskich, jednakże ugruntował się pogląd, zgodnie z którym za osoby takie uznać należy wszelkie osoby złączone węzłem pokrewieństwa i powinowactwa, ale również osoby pozostające w faktycznym pożyciu (np. konkubenci, pary homoseksualne).

 

Renta odszkodowawcza jest roszczeniem indywidualnym każdego z uprawnionych, dlatego wyklucza się możliwość przyznawania rent łącznych. Odnosząc to do powyższego przykładu, siostrzeńcy zmarłego wujka powinni otrzymać tyle rent, ilu ich jest, każdy w wysokości odpowiadającej otrzymywanemu od wujka wsparciu.

 

W kolejnej części artykułu omówione zostanie również odszkodowanie z tytułu znacznego pogorszenia się sytuacji życiowej oraz zadośćuczynienie za śmierć osoby bliskiej.


Stan prawny obowiązujący na dzień 22.12.2009


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • zero + X =

 

»Podobne materiały

Regres ubezpieczeniowy (typowy) wobec sprawcy szkody

Artykuł omawia kwestię typowego (właściwego) regresu ubezpieczyciela wobec sprawcy szkody o zwrot kwoty wypłaconego przez ubezpieczyciela odszkodowania.

 

Odszkodowanie i zadośćuczynienie za śmierć osoby bliskiej – część 2

Artykuł omawia kwestię zadośćuczynienia za śmierć osoby na podstawie art. 446 Kodeksu cywilnego, ze szczególnym uwzględnieniem nowelizacji tego artykułu poprzez wprowadzenie instytucji zadośćuczynienia na rzecz członków rodziny zmarłego, która weszła w życie w dniu 1 sierpnia 2008 r.

 

Odszkodowanie za szkody spowodowane powodzią

Od kogo można żądać odszkodowania za zniszczenie mienia wskutek powodzi?

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »