Mamy 11 794 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Odstąpienie od żądania zwrotu bonifikaty

Autor: Anna Sochaj-Majewska • Opublikowane: 20.06.2013

W 2001 r. mój tata kupił mieszkanie z bonifikatą. Tata sprzedał nieruchomość w 2005 r. Część pieniędzy przekazał mnie i mojemu mężowi na mieszkanie, które kupiliśmy na kredyt. Teraz gmina żąda zwrotu zwaloryzowanej bonifikaty! Nie mamy takich pieniędzy. Co możemy zrobić, aby gmina odstąpiła od żądania zwrotu bonifikaty? W załączniku przesyłam dokumenty do analizy.

 


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

W świetle przedstawionego stanu faktycznego niestety gmina zasadnie żąda zwrotu zwaloryzowanej kwoty bonifikaty, udzielonej Pani ojcu (głównemu najemcy) przy nabyciu prawa odrębnej własności lokalu w dniu 19 kwietnia 2001 r., gdyż prawo do lokalu zostało zbyte przed upływem pięciu lat od dnia nabycia. Gdyby ojciec poczekał ze zbyciem na rzecz obcej osoby do dnia 19 kwietnia 2006 r., nie byłoby tego problemu, stosowne pouczenie o obowiązujących regulacjach prawnych było również zapewne zawarte w akcie notarialnym obejmującym umowę przeniesienia własności nieruchomości lokalowej. Tymczasem do sprzedaży lokalu doszło, zanim upłynęło wymagane pięć lat, tj. w dniu 20 czerwca 2005 r. Przekazanie części środków na potrzeby Pani i męża nie uchyla w żadnej mierze obowiązku Pani ojca wobec gminy, niezależnie od ich przeznaczenia. Nawet „brak w treści umowy sprzedaży lokalu uzgodnienia co do możliwości żądania zwrotu bonifikaty (…) nie wyłącza prawa właściwego organu do domagania się jej zwrotu w przypadku zaistnienia przesłanek warunkujących zwrot” (wyrok Sądu Najwyższego – Izby Cywilnej z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt II CSK 728/10).

 

Do transakcji przeniesienia własności lokalu, jaką Pani ojciec zawarł z gminą w dniu 19 kwietnia 2001 r., mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm., dalej jako „ustawa”). Przepisy tego aktu prawnego mają charakter bezwzględnie obowiązujący, były one przedmiotem częstych zmian ustawodawczych i należy stosować przepisy tej ustawy w brzmieniu obowiązującym na dzień dokonania kolejnej sprzedaży, a zatem na dzień 20 czerwca 2005 r.

 

Szanse uniknięcia zwrotu żądanej kwoty są mocno ograniczone. Niestety ojciec nie może skutecznie ubiegać się o odstąpienie od żądania zwrotu bonifikaty, gdyż takiej możliwości nie przewidują przepisy obowiązujące na dzień wtórnego zbycia nieruchomości. Możliwość odstąpienia przez organ wykonawczy gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) od żądania zwrotu bonifikaty została wprowadzona dopiero od dnia 22 października 2007 r. na mocy dodanego art. 68 ust. 2c (ustawa nowelizująca ustawę o gospodarce nieruchomościami z dnia 24 sierpnia 2007 r., Dz. U. Nr 173, poz. 1218). Jeśli łącząca się z obowiązkiem zwrotu bonifikaty sprzedaż wtórna, dokonana przed upływem pięciu lat od dnia nabycia, miałaby miejsce po 22 października 2007 r., wówczas osoby zobowiązane do zwrotu bonifikaty mogłyby złożyć do rady miasta umotywowany wniosek o odstąpienie od żądania tego zwrotu.

 

Proszę jednak mieć świadomość, że nawet gdyby ojciec miał podstawę prawną do wystąpienia z prośbą o odstąpienie od żądania zwrotu bonifikaty, to prawdopodobieństwo uwzględnienia tej prośby byłoby bardzo małe. Jak pokazuje praktyka, nawet nieprzewidziane zdarzenia losowe i wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie uzasadniają automatycznie odstąpienia przez gminę od żądania zwrotu bonifikaty. Zasady dochodzenia roszczeń przez jednostki sektora finansów publicznych są ściśle określone i odstąpienie od dochodzenia kwot zasilających odpowiedni budżet musi być podyktowane naprawdę wyjątkowymi okolicznościami.

 

Jak stanowił przepis art. 68 ust. 1 ustawy w stanie prawnym na dzień 20 czerwca 2005 r., właściwy organ może udzielić za zgodą, odpowiednio wojewody albo rady lub sejmiku, bonifikaty od ceny ustalonej zgodnie z art. 67 ust. 3, jeżeli nieruchomość jest sprzedawana m.in. na cele mieszkaniowe, na realizację urządzeń infrastruktury technicznej oraz innych celów publicznych lub jako lokal mieszkalny. Wedle treści art. 68 ust. 2 ustawy, jeżeli nabywca nieruchomości zbył nieruchomość lub wykorzystał ją na inne cele niż cele uzasadniające udzielenie bonifikaty, przed upływem 10 lat, licząc od dnia jej nabycia, a w przypadku nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny przed upływem 5 lat, jest zobowiązany do zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji. Zwrot następuje na żądanie właściwego organu. Przepisu ust. 2 nie stosuje się w przypadku zbycia:

 

  1. na rzecz osoby bliskiej;
  2. pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego;
  3. pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego i Skarbem Państwa (art. 68 ust. 2a ustawy).

 

Wobec braku podstaw prawnych do wystąpienia z wnioskiem o odstąpienie od żądania zwrotu bonifikaty Pani ojciec może, powołując się na ważny interes dłużnika, starać się u prezydenta miasta jedynie o rozłożenie długu na dogodne raty, o umorzenie go w całości lub w części bądź o odroczenie terminu płatności, ale to gmina jako wierzyciel ma wyłączne uznaniowe prawo pozytywnie lub negatywnie rozpatrzyć taką prośbę dłużnika. Problematykę tę normuje Uchwała Rady Miasta Szczecin Nr IX/158/11 z dnia 27 czerwca 2011 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad, sposobu i trybu udzielania ulg w spłacie należności pieniężnych o charakterze cywilnoprawnym przypadających Gminie Miasto Szczecin lub podległym jej jednostkom organizacyjnym, wskazania organu i osób do tego uprawnionych oraz warunkach dopuszczalności pomocy publicznej w przypadkach, w których ulga stanowić będzie pomoc publiczną (opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Zachodniopomorskiego Nr 97, poz. 1779 z dnia 12.08.2011 r.). Przesyłam Pani tę uchwałę w załączeniu. Muszą Państwo liczyć się ze skierowaniem przez gminę sprawy na drogę procesu cywilnego, w części, w jakiej nie uda się uzyskać określonej formy zmniejszenia zadłużenia lub jego umorzenia.

 

Na marginesie warto dodać, iż także od dnia 22 października 2007 r. wprowadzony został przepis, który umożliwia uniknięcie zwrotu zwaloryzowanej bonifikaty, jeśli sprzedaż została wprawdzie dokonana przed upływem pięciu lat, ale gdy środki uzyskane ze sprzedaży przeznaczone zostaną w ciągu 12 miesięcy na nabycie innego lokalu mieszkalnego albo nieruchomości przeznaczonej lub wykorzystanej na cele mieszkaniowe (art. 68 ust. 2a pkt 5 ustawy). Chronologia zdarzeń wskazanych w ustawie musi być bezwzględnie przestrzegana: nabycie lokalu z bonifikatą, zbycie tego lokalu, zakup przez zbywcę innego lokalu mieszkalnego lub nieruchomości mieszkalnej w ciągu 12 miesięcy od dnia transakcji sprzedaży wtórnej. Jak wskazał Sąd Najwyższy – Izba Cywilna w wyroku z dnia 5 lipca 2012 r. (sygn. akt IV CSK 602/11), „tylko pełne spożytkowanie funduszy uzyskanych ze zbycia lokalu (tzw. surogacyjne – cena zbycia lokalu przeznaczona na cenę nabycia nowego lokalu mieszkaniowego w ciągu 12 miesięcy) może prowadzić do wygaśnięcia roszczenia o zwrot bonifikaty w pełnym zakresie”. Jak podkreślił także Sąd Najwyższy – Izba Cywilna w wyroku z dnia 10 lutego 2012 r. (sygn. akt II CSK 294/11), „w razie sprzedaży lokalu mieszkalnego nabytego z bonifikatą od jednostki samorządu terytorialnego i przeznaczenia ceny na nabycie – po dniu 22 października 2007 r. – innego lokalu lub nieruchomości, do oceny obowiązku zwrotu bonifikaty ma zastosowanie art. 68 ust. 2a pkt 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami”.

 

Gmina ma dziesięć lat, licząc od dnia sprzedaży lokalu przed upływem pięcioletniej „karencji”, aby włącznie z drogą sądową dochodzić zwrotu bonifikaty, po tym okresie jej roszczenie ulegnie przedawnieniu (art. 118 Kodeksu cywilnego) i dłużnik może podnieść zarzut przedawnienia, uchylając się od zaspokojenia roszczenia. Pozew może być zatem skutecznie skierowany do sądu przed dniem 20 czerwca 2015 r. i z całą pewnością gmina zdąży to uczynić, zasady dyscypliny finansów publicznych sankcjonują bowiem dopuszczanie do upływu terminu przedawnienia roszczeń służących m.in. jednostkom samorządu terytorialnego. Kiedy sprawa trafi do sądu, ojciec jako pozwany może powołać się na sprzeczność żądania gminy z zasadami współżycia społecznego (art. 5 K.c.), ale nie ma gwarancji, że sąd przychyli się do prezentowanej argumentacji i oddali powództwo na tej podstawie w całości lub chociażby w części.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • dziewięć + 0 =
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

Poduszki