.
Mamy 12 225 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Odsetki za zwłokę – czy żądać odsetek od umowy sprzedaży nieruchomości na rzecz gminy

Autor: Łukasz Poczyński • Opublikowane: 11.05.2010

W 2001 roku moja mama uzyskała prawomocny wyrok sądu zobowiązujący gminę do wykupu od niej za wynagrodzeniem 10 000 zł działki, na której gmina wybudowała budynek (art. 231 § 2 K.c.). Ponieważ mama niedługo po tym wyroku zmarła, sprawa stanęła w miejscu. W 2009 r. sąd rejonowy (z pozwu gminy) stwierdził, że wymieniony wyrok zastąpił umowę przeniesienia własności i nie wymagał składania dodatkowych oświadczeń woli w formie aktu notarialnego sprzedaży, oraz wydał wyrok nakazujący wpisanie w księdze wieczystej gminy jako właściciela nieruchomości. Gmina po tym wyroku zapłaciła spadkobiercy mamy zasądzoną pierwszym wyrokiem kwotę, ale odmawia zapłaty odsetek ustawowych za zwłokę, twierdząc, że „nie ma do tego oparcia w przepisach prawnych”. Czy gmina ma rację i nie musi płacić odsetek za okres od 2001 r. (kiedy to wyrok sądu się uprawomocnił), to jest od dnia sprzedaży? Podejrzewam, że gmina, będąc we władaniu działki, świadomie zwlekała tyle lat z zapłatą, aby skorzystać na wielokrotnym wzroście cen działek budowlanych. Za kwotę 10 000 zł nawet z odsetkami spadkobierca nie kupi równorzędnej działki budowlanej. Czy w tej sytuacji nie byłoby zasadne wystąpić o odszkodowanie albo czy wykorzystując pisemną odmowę gminy zapłacenia jakichkolwiek odsetek dochodzić odstąpienia od umowy sprzedaży?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

W polskim systemie prawa cywilnego nie ma przepisu kształtującego generalny obowiązek płacenia odsetek w każdej sytuacji istnienia zobowiązania. Podmiot nie może też mocą swojego jednostronnego oświadczenia woli nakładać obowiązku płacenia odsetek na inny podmiot. Do pobierania odsetek niezbędny jest szczególny tytuł prawny.

 

Wynika to bezpośrednio z art. 359 § 1 Kodeksu cywilnego (K.c.), zgodnie z którym odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu. Przepis powyższy wskazuje jednoznacznie zamknięty katalog tytułów prawnych do pobierania odsetek. Zgodnie z nim w doktrynie dokonuje się podziału odsetek na:

 

  1. wynikające z czynności prawnej (np. umowy),
  2. wynikające z ustawy,
  3. wynikające z orzeczenia sądu lub decyzji innego organu.

 

W przedmiotowej sprawie obowiązek zapłaty odsetek nie wynika z orzeczeń sądowych, w związku z tym podstawę żądania odsetek może stanowić art. 481 § 1 K.c. „jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi”.

 

Powyższy przepis wskazuje, jakie muszą zostać spełnione warunki, żeby odsetki były należne (w przypadku powyższego przepisu, w kolejności: zobowiązanie pieniężne, opóźnienie w spełnieniu świadczenia, żądanie zapłaty).

 

Analizując przedmiotową sprawę, można dojść do wniosku, że z chwilą uprawomocnienia się wyroku sądu z 2000 r. po stronie gminy powstał obowiązek zapłaty ceny kupna nieruchomości. Gmina, nie płacąc ceny, opóźniła się w spełnieniu świadczenia pieniężnego, w związku z powyższym uważam, iż żądanie odsetek w przedmiotowej sprawie jest jak najbardziej zasadne.

 

Proszę jednak pamiętać, że odsetki jako roszczenie okresowe ulegają przedawnieniu. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego generalny termin przedawnienia roszczenia o odsetki wynosi 3 lata. Obowiązuje zasada, że odsetki przedawniają się oddzielnie za każdy dzień opóźnienia. Musi więc Pan wziąć pod uwagę, że w przypadku skierowania sprawy na drogę sądową gmina może podnieść zarzut przedawnienia i wówczas sąd oddali Pana powództwo o odsetki, które uległy już przedawnieniu. Wówczas będzie Pan mógł żądać odsetek za ostatnie 3 lata od chwili zapłaty ceny przez gminę.

 

Przedawnienie odsetek nastąpiło niestety na skutek bezczynności wierzyciela, który w odpowiednim terminie nie skierował przeciwko gminie pozwu o zapłatę do sądu. Wierzyciel, zachowując się biernie w kwestii wyegzekwowania swojego roszczenia, naraża się na zarzut przedawnienia ze strony dłużnika. To w interesie wierzyciela jest bowiem, aby nie dopuścić do przedawnienia roszczenia – może on podjąć określone kroki prawne celem wyegzekwowania swoich roszczeń.

 

Natomiast co do kwestii żądania zapłaty odszkodowania to generalnie przepisy Kodeksu cywilnego dopuszczają możliwość żądania odszkodowania obok roszczenia o odsetki.

 

W przypadku zwłoki dłużnika ze spełnieniem świadczenia pieniężnego wierzyciel, stosownie do art. 481 § 3 w zw. z art. 477 K.c., może żądać naprawienia szkody wynikającej ze zwłoki. Zgodnie z 481 § 3 K.c. „w razie zwłoki dłużnika wierzyciel może nadto żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych”. Trzeba dodać w tym miejscu, że ze zwłoką dłużnika mamy do czynienia w przypadku, gdy dłużnik nie dochował terminu z powodu okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność. Natomiast jeżeli niespełnienie przez dłużnika świadczenia we właściwym terminie było następstwem wystąpienia okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności, to wtedy mamy do czynienia z opóźnieniem. Należy podkreślić, że generalnie domniemywa się, że każdy dłużnik, który nie dotrzymał terminu — jest w zwłoce.

 

Pamiętać należy, że ciężar udowodnienia, iż w przedmiotowym przypadku mamy do czynienia z opóźnieniem, a nie ze zwłoką, obciąża, stosownie do art. 6 K.c. dłużnika. On bowiem jest zainteresowany tym, aby dane niedotrzymanie terminu było kwalifikowane jako opóźnienie, a nie zwłoka.

 

Dłużnik będący w zwłoce ponosi względem wierzyciela, stosownie do art. 361 K.c., odpowiedzialność jedynie za normalne następstwa zwłoki. Typowym następstwem zwłoki w spełnieniu świadczenia pieniężnego jest uszczerbek na majątku wierzyciela. Wierzyciel musi, stosownie do art. 6 K.c., udowodnić fakt wystąpienia szkody oraz adekwatny związek przyczynowy pomiędzy wykazaną szkodą a opóźnieniem.

 

Wierzyciel może domagać się odszkodowania jedynie w zakresie, w jakim szkoda przewyższa należne odsetki. Kwota uzyskana przez wierzyciela w formie odsetek powinna być bowiem zaliczona na poczet odszkodowania (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23.01.1991 r., sygn. akt II CR 677/90).

 

Reasumując powyższe, należy stwierdzić, iż nie jest wykluczone w przedmiotowej sprawie żądanie zapłaty odszkodowania od gminy. W tym celu musiałby Pan jednak wykazać przed sądem fakt wystąpienia szkody oraz adekwatny związek przyczynowy pomiędzy wykazaną szkodą a opóźnieniem dłużnika.

 

Natomiast odstąpienie od umowy sprzedaży nie jest możliwe w przedmiotowej sprawie, gdyż umowa została już wykonana.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • sześć minus jeden =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

porady spadkowe

porady budowlane

porady prawnika odpowiedziprawne.pl

ozdobne poduszki Hampton