.
Mamy 12 842 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem prawny i szukasz pomocy?
Kliknij TUTAJ i opisz nam swój problem w formularzu.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Odrzucenie spadku przez rodzinę i dzieci

Autor: Katarzyna Bereda • Opublikowane: 21.12.2021 • Zaktualizowane: 21.12.2021

Trzy lata temu zmarł mój brat, który nie posiadał niczego wartościowego, ale był zadłużony na duże kwoty. Najpierw spadek po nim odrzuciła bratowa z córką, potem my – rodzeństwo, a także nasza mama, było to 2,5 roku temu. Mama przeżyła brata o rok. W związku z tą sytuacją mam kilka pytań. Wiem, że moje dorosłe dzieci będą powołane do spadku, jak też niepełnoletnie dzieci brata, który odrzucił spadek. Czy jest za późno na odrzucenie spadku w imieniu moich dzieci i niepełnoletnich dzieci brata? W zasadzie minęło 6 miesięcy od chwili odrzucenia przez nas spadku. Dopiero teraz dostaliśmy pismo z sądu o odrzuceniu spadku przez jego żonę (moją bratową) i dziecko. Czy brat powinien odrzucić spadek w imieniu niepełnoletnich dzieci tuż po swoim odrzuceniu, czyli w ciągu 6 miesięcy? Czy moje dorosłe dzieci mogą się powołać, że nie wiedziały o odrzuceniu spadku przeze mnie? Czy wobec tego, że mama zmarła po bracie, po niej również musimy odrzucić spadek? Czy nasze dzieci muszą odrzucić po niej spadek, bo ich babcia odrzuciła, a w jej miejsce weszły wnuki?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Odrzucenie spadku przez rodzinę i dzieci

Kolejność odrzucania spadku

Zgodnie z treścią art. 931 § 1 Kodeksu cywilnego (K.c.): „W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku”. Zgodnie natomiast z art. 1015 § 1 K.c.: „Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania”. Ustawodawca w art. 1015 K.c. ustanawia termin, w ciągu którego potencjalny spadkobierca powinien zadeklarować się, czy spadek przyjmuje, czy też go odrzuca. Oświadczenie woli powinno być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania (art. 1015 § 1 K.c.). Pod sformułowaniem „dowiedzieć się o tytule powołania” należy rozumieć stan faktyczny, z którego wynika powołanie spadkobiercy. Podstawowymi jego elementami są: powzięcie przez spadkobiercę wiadomości o śmierci spadkodawcy i pozytywna wiadomość o faktach, z których wynika jego powołanie do spadku.

 

Ograniczenie odpowiedzialności za długi spadkowe, czyli przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza

Odrzucenie spadku powoduje, że spadkobierca traci prawa i obowiązki wchodzące w skład spadku ze skutkiem ex tunc i jest traktowany tak, jakby nie dożył chwili jego otwarcia. Należy także podnieść, iż w obecnym systemie prawnym brak oświadczenia spadkobiercy w terminie określonym w § 1 jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Jak wynika bowiem z art. 1012 K.c.: „Spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić”. Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza powoduje w zasadzie takie same skutki jak te, która ustawa łączy z przyjęciem spadku wprost. Jedyną różnicą jest powstające w tym momencie ograniczenie odpowiedzialności spadkobiercy za długi spadkowe do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku (art. 1031 § 2 K.c.). W ten sposób dłużnik odpowiada w pełnym zakresie względem swoich własnych wierzycieli, w zakresie ograniczonym zaś względem wierzycieli spadku.

 

Podzielić należy wyrażany w orzecznictwie pogląd, że złożone przez spadkobiercę oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza wywołuje skutek prawny w postaci faktycznego ograniczenia jego odpowiedzialności za długi spadkodawcy tylko w stosunku do tych wierzycieli, wobec których spadkobierca skutecznie procesowo powołał się na to ograniczenie na etapie postępowania rozpoznawczego lub klauzulowego (art. 319 i 792 KPC) – zob. wyrok SN z 29.4.2011 r. (I CSK 439/10, Legalis) oraz wyrok SA w Łodzi z 4.7.2013 r. (I ACa 219/13, Legalis).

 

Przywrócenie terminu do odrzucenia spadku

Wobec tego, jeżeli Pana dzieci nie złożyły w terminie 6 miesięcy od momentu, kiedy Pan odrzucił spadek, własnych oświadczeń o jego odrzuceniu, to co do zasady uchybiły niniejszemu terminowi – to samo dotyczy niepełnoletnich dzieci Pańskiego brata. Jednak faktycznie Pana dzieci mogą powołać się na niewiedzę i próbować spadek odrzucić teraz, wskazując, iż dopiero dowiedziały się od Pana o odrzuceniu spadku, a więc dopiero teraz dowiedziały się o tytule powołania – termin więc dla nich nie upłynął.

 

Inaczej sytuacja wygląda w przypadku małoletnich dzieci brata, albowiem w ich sytuacji nie można powołać się na niewiedzę – to ich ojciec powinien dotrzymać terminu i w ustawowym czasie odrzucić spadek. Jego obowiązkiem było w pierwszej kolejności wystąpić do sądu rodzinnego o wydanie zgody na odrzucenie spadku w imieniu dzieci, a po uzyskaniu tej zgody odrzucenie spadku – czy to przed sądem, czy przed notariuszem. Brat, chcąc odrzucić teraz spadek w imieniu dzieci, powinien powołać się na treść art. 1019 K.c.:

 

„§ 1. Jeżeli oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby, stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli z następującymi zmianami:

1) uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem;

2) spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca.

§ 2. Spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczenia w terminie, może w powyższy sposób uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu.

§ 3. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wymaga zatwierdzenia przez sąd.”

 

Spadkobierca jednocześnie z uchyleniem się od skutków prawnych swego oświadczenia składa nowe oświadczenie o tym, czy i w jaki sposób (np. z dobrodziejstwem inwentarza) spadek przyjmuje, czy też go odrzuca (por. post. SN z 11.03.2009 r., I CSK 319/08, Legalis). Nie jest więc możliwe uchylenie przez sąd dotychczasowego oświadczenia z jednoczesnym nieprzyjęciem od danej osoby nowego oświadczenia co do przyjęcia lub odrzucenia spadku. W razie wystąpienia jednak takiej sytuacji oświadczenie o uchyleniu się będzie bezskuteczne. Z uwagi na to brat powinien złożyć wniosek o uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia woli o odrzuceniu spadku w imieniu małoletniego dziecka z jednoczesnym oświadczeniem o odrzuceniu spadku. Wniosek taki wraz z oświadczeniem należy złożyć w sądzie rejonowym miejsca zamieszkania dziecka. We wniosku brat powinien wskazać, iż nie miał świadomości konieczności odrzucenia spadku także przez dzieci, a ponadto nie miał świadomości istnienia zadłużenia po stronie spadkodawcy, co uniemożliwiło mu złożenie takiego oświadczenia w terminie. Powyższa sytuacja jest tożsama w zakresie odrzucenia spadku po mamie, jeżeli mama posiadała długi, proszę odrzucić po niej spadek.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Indywidualne porady prawne

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • I + osiem =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl