.
Mamy 12 290 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Odpowiedzialność żony za kredyt męża

Autor: Anna Sochaj-Majewska • Opublikowane: 12.02.2015

Spółka jawna 2-osobowa zaciągnęła kredyt. Wspólnicy (żonaci) mają notarialnie ustalone rozdzielności majątkowe, lecz majątki nie zostały w żadnym z małżeństw podzielone. Bank zażądał oświadczeń majątkowych obydwu wspólników oraz przedstawienia aktów o rozdzielności majątkowej i żądanie to zostało spełnione. Zabezpieczeniem kredytu jest hipoteka na nieruchomości należącej do spółki oraz weksle własne spółki podpisane przez obydwu wspólników. Żony nie podpisywały zgody na zaciągnięcie tego kredytu. Czy w opisanej sytuacji (w razie niespłacenia kredytu przez spółkę) egzekucja długu może nastąpić z niepodzielonego majątku osobistego rodzin, niezwiązanego z majątkiem spółki, czy też wyłącznie z majątku spółki?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Na zadane przez Pana pytanie odpowiedź jest jednoznacznie twierdząca: egzekucja może być prowadzona, po spełnieniu wskazanych niżej warunków, także z udziału, jaki wspólnicy posiadają w rzeczach i prawach, należących do niepodzielonego majątku wspólnego. Żony nie będą ponosić odpowiedzialności osobistej za zobowiązania spółki jawnej, choć konsekwencje ewentualnej egzekucji skierowanej do majątku osobistego wspólników będą ich dotyczyć, jako współwłaścicielek, ale nie ma to nic wspólnego z odpowiedzialnością za zobowiązania spółki.

 

Zasady odpowiedzialności za zobowiązania spółki jawnej są przedmiotem regulacji przepisów art. 31-36 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 z późn. zm., zwanej dalej „K.s.h.”). Spółka jawna, jako osobowa spółka prawa handlowego, posiada odrębną od wspólników podmiotowość prawną, to znaczy, że może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana (art. 8 § 1 K.s.h.). Oznacza to, że posiada ona pełnię zdolności prawnej, zdolności do czynności prawnych, zdolność sądową i zdolność procesową, a jedyną jej „ułomnością” w obrocie prawnym jest brak osobowości prawnej, wskutek czego bywa określana w doktrynie (nauce prawa) mianem „ułomnej osoby prawnej”.

 

W związku z posiadaniem własnego majątku a nadto prowadzeniem przedsiębiorstwa pod własną firmą (art. 8 § 2 K.s.h.), to z majątku spółki jawnej w pierwszej kolejności następować będzie egzekucja ewentualnych niezapłaconych przez nią zobowiązań cywilnoprawnych i publicznoprawnych (podatki, inne należności budżetowe, składki na ubezpieczenie społeczne etc.). Masę majątku spółki jawnej stanowi wszelkie mienie wniesione jako wkład lub nabyte przez spółkę w czasie jej istnienia (art. 28 K.s.h.). Zasadą jest subsydiarna, czyli posiłkowa odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki jawnej, w sytuacji, kiedy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna. Ich odpowiedzialność jest wówczas subsydiarna, osobista (całym majątkiem wspólnika), solidarna z pozostałymi wspólnikami i nieograniczona.

 

Wierzyciel, któremu spółka nie uregulowała należności i który dysponuje tytułem wykonawczym (tytuł egzekucyjny, jak np. orzeczenie sądu, zaopatrzone w klauzulę wykonalności), może prowadzić egzekucją z majątku spółki. Powodzenie tej egzekucji będzie zależne od tego, jakim majątkiem i jakiej wartości spółka włada. W przedstawionej sytuacji mamy do czynienia z zabezpieczeniem wierzytelności z udzielonego tytułu kredytu w formie hipoteki na nieruchomości, stanowiącej własność spółki jawnej oraz w postaci weksli własnych, wystawionych przez obydwu wspólników. Pozwala to z dużym prawdopodobieństwem wnioskować, iż ewentualna egzekucja wskutek zaprzestania spłaty rat kredytowych zaspokoi w całości żądania wierzyciela.

 

Gdyby jednak egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, to wówczas dopiero wierzyciel ma prawo skierować egzekucję do składników majątku osobistego wspólników (art. 31 § 1 K.s.h.). W tym celu przydatne będą weksle, dzięki którym pozew może zostać skierowany do szybkiego postępowania nakazowego, przeciwko obu wspólnikom lub też przeciwko jednemu z nich (odpowiedzialność solidarna). Zwracam uwagę, że wierzyciel spółki może wnieść powództwo przeciwko wspólnikom także zanim egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna. Jak wynika z treści przepisu art. 7781 Kodeksu postępowania cywilnego, tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko spółce jawnej, spółce partnerskiej, spółce komandytowej lub spółce komandytowo-akcyjnej sąd nadaje klauzulę wykonalności przeciwko wspólnikowi ponoszącemu odpowiedzialność bez ograniczenia (jak wspólnik spółki jawnej – przyp. aut.) całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, jak również wtedy, gdy jest oczywiste, że egzekucja ta będzie bezskuteczna. Dowodem bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce jest np. postanowienie komornika o umorzeniu postępowania egzekucyjnego czy postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania upadłościowego.

 

Proszę odróżnić subsydiarną osobistą odpowiedzialność wspólników spółki jawnej za zobowiązania spółki, którą ponoszą oni całym swoim prywatnym majątkiem, od odpowiedzialności współmałżonek za te zobowiązania. Wobec zawarcia w formie aktu notarialnego umów majątkowych małżeńskich o ustanowieniu rozdzielności majątkowej (art. 47 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy – tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 788, zwanej dalej „K.r.o.”), bez względu na to, że nie doszło do podziału dotychczasowego majątku wspólnego, żony wspólników nie ponoszą odpowiedzialności osobistej za zobowiązania spółki jawnej. Bank kredytujący powziął w toku analizy zdolności kredytowej spółki jawnej wiedzę na temat ustanowienia ustroju umownej rozdzielności majątkowej, co skutkuje tym, że żony mogą powoływać się na ten stan rzeczy, gdyż zarówno fakt zawarcia umów, jak i ich rodzaj były bankowi wiadome (art. 471 K.r.o.).

 

Od chwili ustanowienia umownych rozdzielności majątkowych funkcjonują w obu małżeństwach po dwie masy majątków osobistych, nie istnieją już majątki wspólne. Współmałżonkowie, w wyniku zniesienia wspólności ustawowej, mają równe udziały w stanowiących niegdyś przedmiot majątku wspólnego rzeczach i prawach (art. 43 § 1 w zw. z art. 501 K.r.o.). Dlatego może się zdarzyć, że w razie bezskuteczności egzekucji z majątku spółki wierzyciel skieruje swoje działania do składników dawnego niepodzielonego majątku wspólnego, ale wówczas egzekucję będzie mógł prowadzić jedynie z udziału, jaki służy danemu wspólnikowi w przedmiotach jego majątku osobistego. W konsekwencji, teoretycznie liczyć trzeba się z tym, że np. udział wspólnika, wynoszący 1/2 w prawie własności nieruchomości może zostać zajęty i zlicytowany, wskutek czego zmieni się współwłaściciel nieruchomości, będzie nim licytant, który uzyska przybicie, a następnie przysądzenie własności. W ten sposób żona będzie nadal współwłaścicielką, ale już w innym układzie personalnym.

 

O ile więc można mówić o „odpowiedzialności” żon wspólników za zobowiązania zaciągnięte przez spółkę jawną, to tylko w kontekście ryzyka, że zamiast męża będą uczestniczyć we współwłasności z przypadkową osobą. Uniknąć tego można poprzez umowne (notarialne) zniesienie współwłasności składników majątku i podział majątku w dowolny sposób, odpłatnie lub nieodpłatnie, np. przenosząc w drodze darowizny 1/2 udziału na współmałżonkę. Ponieważ żadna z żon nie poręczyła weksli własnych, wystawionych przez wspólników, nie mogą być potraktowane jako poręczycielki wekslowe z tytułu tzw. avalu (poręczenie wekslowe). Byłaby to dla nich sytuacja skrajnie niekorzystna, bowiem odpowiedzialność poręczyciela wekslowego jest niezwykle rygorystyczna, nie można jej uniknąć, nawet w razie nieważności zaciągnięcia zobowiązania wekslowego przez dłużników wekslowych (art. 32 obowiązującej nadal ustawy z dnia 23 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe, Dz. U. z 1936 r. Nr 37, poz. 282 ze zm.). Gdyby żony wspólników poręczyły wystawione weksle własne, egzekucji podlegać by mógł także każdy składnik ich majątku osobistego, włącznie z uprzednim udziałem męża we współwłasności, jaki przypadł żonie po podziale majątku.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 6 plus 1 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl

ozdobne poduszki Hampton