.
Mamy 12 973 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne porady prawne

Pliki można dodać w kolejnym kroku
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!

Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną spółce

Autor: Bogusław Nowakowski • Opublikowane: 06.12.2012

Jestem członkiem zarządu spółki akcyjnej, która będzie starać się o ogłoszenie upadłości. Prowadzę też własną działalność, wraz z żoną posiadamy mieszkanie i dom na działce (ale jeszcze nie jest oznaczona jako zabudowana). Wierzyciele zapewne będą dochodzić swoich należności z mojego majątku. Jak się przed tym uchronić? Jak nie ponosić odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną spółce? Czy możemy z żoną przekazać nieruchomości naszej córce (ma 16 lat), a potem ona znów uczyni darowiznę na naszą rzecz? Czy powinienem przekształcić swoją firmę w spółkę z o.o. i wnieść do niej majątek?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Wskażę, że odpowiedzialność członka zarządu spółki akcyjnej wobec spółki oraz za jej zobowiązania wobec wierzycieli ma nieco inny charakter niż odpowiedzialność członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

 

Zacytuję najpierw przepisy Kodeksu spółek handlowych w zakresie odpowiedzialności zarządu wobec spółki:

 

„Art. 483. § 1. Członek zarządu, rady nadzorczej oraz likwidator odpowiada wobec spółki za szkodę wyrządzoną działaniem lub zaniechaniem sprzecznym z prawem lub postanowieniami statutu spółki, chyba że nie ponosi winy.

 

§ 2. Członek zarządu, rady nadzorczej oraz likwidator powinien przy wykonywaniu swoich obowiązków dołożyć staranności wynikającej z zawodowego charakteru swojej działalności.

 

Art. 484. Kto współdziałał w wydaniu przez spółkę bezpośrednio lub za pośrednictwem osób trzecich akcji, obligacji lub innych tytułów uczestnictwa w zyskach albo podziale majątku, obowiązany jest do naprawienia wyrządzonej szkody, jeżeli zamieścił w ogłoszeniach lub zapisach fałszywe dane lub w inny sposób dane te rozpowszechniał albo, podając dane o stanie majątkowym spółki, zataił okoliczności, które powinny być ujawnione zgodnie z obowiązującymi przepisami.

 

Art. 485. Jeżeli szkodę, o której mowa w art. 480-484, wyrządziło kilka osób wspólnie, odpowiadają za szkodę solidarnie.

 

Art. 486. § 1. Jeżeli spółka nie wytoczy powództwa o naprawienie wyrządzonej jej szkody w terminie roku od dnia ujawnienia czynu wyrządzającego szkodę, każdy akcjonariusz lub osoba, której służy inny tytuł uczestnictwa w zyskach lub podziale majątku, może wnieść pozew o naprawienie szkody wyrządzonej spółce.

 

§ 2. Na żądanie pozwanego, zgłoszone przy pierwszej czynności procesowej, sąd może nakazać złożenie kaucji na zabezpieczenie pokrycia szkody grożącej pozwanemu. Wysokość i rodzaj kaucji sąd określa według swojego uznania. W przypadku niezłożenia kaucji w wyznaczonym przez sąd terminie pozew zostaje odrzucony.

 

§ 3. Na kaucji służy pozwanemu pierwszeństwo przed wszystkimi wierzycielami powoda.

 

§ 4. Jeżeli powództwo okaże się nieuzasadnione, a powód, wnosząc je, działał w złej wierze lub dopuścił się rażącego niedbalstwa, obowiązany jest naprawić szkodę wyrządzoną pozwanemu.

 

Art. 487. W przypadku wytoczenia powództwa na podstawie art. 486 § 1 oraz w razie upadłości spółki, osoby obowiązane do naprawienia szkody nie mogą powoływać się na uchwałę walnego zgromadzenia udzielającą im absolutorium ani na dokonane przez spółkę zrzeczenie się roszczeń o odszkodowanie.

 

Art. 488. Roszczenie o naprawienie szkody przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym spółka dowiedziała się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże w każdym przypadku roszczenie przedawnia się z upływem pięciu lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę.

 

Art. 489. Powództwo o odszkodowanie przeciwko członkom organów spółki oraz likwidatorom wytacza się według miejsca siedziby spółki”.

 

Jak wynika z tych przepisów, członek zarządu odpowiada wobec spółki:

 

  • za szkodę wyrządzoną działaniem sprzecznym z prawem lub postanowieniami statutu spółki,
  • za szkodę wyrządzoną zaniechaniem sprzecznym z prawem lub postanowieniami statutu spółki,
  • gdy działanie to lub zaniechanie jest przez niego zawinione
  • oraz występuje związek pomiędzy działaniem lub zaniechaniem a powstałą szkodą.

 

Brak winy uniemożliwia przypisanie członkowi zarządu odpowiedzialności za szkodę.

 

W przypadku gdy działania lub zaniechania członka władz spowodowały wyrządzenie spółce szkody, ale były ono zgodne z prawem, statutem spółki odpowiedzialność nie powstaje.

 

Członek zarządu spółki akcyjnej zobowiązany jest do:

 

  • przestrzegania powszechnie obowiązującego prawa oraz postanowień statutu spółki,
  • niepodejmowania działań sprzecznych z prawem lub statutem, nawet w sytuacji gdyby został do nich zobowiązany uchwałami organów spółki (uchwały takie nie zwalnia członka władz z odpowiedzialności).

 

Związek przyczynowy należy rozumieć w ten sposób, że szkoda nie wystąpiłaby, gdyby członek zarządu nie podjął określonego działania sprzecznego z prawem lub statutem albo dopuścił się zaniechania sprzecznego z prawem lub statutem.

 

Jak wskazałem, brak winy wyłącza odpowiedzialność członka zarządu. Według Kodeksu spółek handlowych członek zarządu powinien przy wykonywaniu swoich obowiązków dołożyć staranności wynikającej z zawodowego charakteru swojej działalności. W tym przypadku konieczne byłoby ustalenie, jakie standardy obowiązują w Pana przypadku, i odniesienie tego do Pana działań lub zaniechań.

 

Spółka występująca z powództwem wobec Pana nie jest zobowiązana wykazywać, że Pana działanie lub zaniechania były zawinione. To Pan jest zobowiązany udowodnić, że Pana działania i lub zaniechania wystąpiły w sytuacji, gdy dołożył Pan należytej staranności wymaganej przez prawo wobec Pana przy ocenie sytuacji przed podjęciem działania lub zaniechaniem działania.

 

Niezależnie od tego członek zarządu może ponosić odpowiedzialność wobec wierzycieli. Stosownie do art. 479 Kodeksu:

 

„Art. 479. Jeżeli członkowie zarządu umyślnie lub przez niedbalstwo podali fałszywe dane w oświadczeniu, o którym mowa w art. 320 § 1 pkt 3 i 4 lub w art. 441 § 2 pkt 5, odpowiadają wobec wierzycieli spółki solidarnie ze spółką przez trzy lata od dnia zarejestrowania spółki lub zarejestrowania podwyższenia kapitału zakładowego”.

 

Jest to odpowiedzialność za zobowiązania samej spółki. Jest ona związana z określonym działaniem członka zarządu, a ponadto jest ograniczona w czasie do 3 lat od rejestracji spółki lub rejestracji podwyższenia kapitału zakładowego. Po 3 latach ulega ona przedawnieniu.

 

Reasumując, może Pan ponosić odpowiedzialność:

 

  • odszkodowawczą wobec spółki, a z pozwem może wystąpić spółka lub akcjonariusze,
  • za zobowiązania spółki o mile dopuścił się Pan działań wskazanych w art. 479 Kodeksu spółek handlowych, wtedy z pozwem mogą wystąpić wierzyciele spółki,
  • odszkodowawczą na zasadach ogólnych – z pozwem może wystąpić spółka oraz wierzyciele (co oznacza dowodzenie przez te podmioty na zasadach ogólnych powstania szkody, jej wysokości, powstania jej w wyniku Pana działania lub zaniechania, związku pomiędzy tym działaniem a szkodą, a przede wszystkim Pana winy w określonym działaniu lub zaniechaniu).

 

Jak Pan wskazuje:

 

  • prowadzi Pan własną działalność gospodarczą,
  • posiada dom i mieszkanie będące majątkiem wspólnym w ramach małżeńskiej wspólności majątkowej,
  • myślał Pan o darowaniu nieruchomości córce (16 lat).

 

Takie działanie jest możliwe. Córka jest niepełnoletnia, co oznacza, że Pan i małżonka są jej przedstawicielami ustawowymi i reprezentują córkę przy umowach nienależących do powszechnie zawieranych, a taką umową jest darowizna nieruchomości. Powstałaby więc sytuacja, iż z jednej strony jest Pan i małżonka jako darczyńcy, a z drugiej strony jest Pan i małżonka jako reprezentanci obdarowanej córki. Według kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

 

„Art. 98. § 1. Rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Jeżeli dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga rodziców, każde z nich może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka.

 

§ 2. Jednakże żadne z rodziców nie może reprezentować dziecka:

 

1) przy czynnościach prawnych między dziećmi pozostającymi pod ich władzą rodzicielską;

2) przy czynnościach prawnych między dzieckiem a jednym z rodziców lub jego małżonkiem, chyba że czynność prawna polega na bezpłatnym przysporzeniu na rzecz dziecka albo że dotyczy należnych dziecku od drugiego z rodziców środków utrzymania i wychowania.

 

§ 3. Przepisy paragrafu poprzedzającego stosuje się odpowiednio w postępowaniu przed sądem lub innym organem państwowym”.

 

Żadne z rodziców nie może reprezentować dziecka przy czynnościach prawnych między dzieckiem a jednym z rodziców lub jego małżonkiem, chyba że czynność prawna polega na bezpłatnym przysporzeniu na rzecz dziecka albo że dotyczy należnych dziecku od drugiego z rodziców środków utrzymania i wychowania. Dom i mieszkanie stanowi majątek wspólny Pana i małżonki, w związku z czym nie jest możliwe by mogli Państwo jednocześnie być darczyńcami oraz reprezentowali córkę jako obdarowaną.

 

Konieczne będzie ustalenie dla córki kuratora dla dokonania tej czynności, tj. przyjęcia darowizny od Państwa wskazanych nieruchomości.

 

Gdyby mieli Państwo rozdzielność majątkową i podzielony majątek (co powoduje, że każde z Państwa ma swój odrębny majątek osobisty), możliwa byłaby darowizna od każdego z małżonków jako darczyńcy (wtedy drugi małżonek reprezentowałby córkę jako obdarowaną).

 

Brak wskazania w księdze wieczystej, że nieruchomość jest zabudowana, nie powoduje, że przedmiotem darowizny jest tylko grunt. Wszystko, co jest na gruncie, przypisane jest do działki. Właściciel działki jest właścicielem tego, co zostało na gruncie posadowione (wybudowane). W takim przypadku nie ma odrębnej własności gruntu oraz odrębnej własności domu na tym gruncie.

 

Byłoby to możliwe tylko w przypadku, gdyby grunt nie był własnością, ale był w użytkowaniu wieczystym. Wtedy darowizna obejmowałaby prawo użytkowania wieczystego gruntu i dom (prawo własności należałoby do kogoś innego – gminy, Skarbu Państwa).

 

Darowanie działki z domem i mieszkania powoduje co do zasady zmianę właściciela.

 

W przypadku egzekucji nie jest możliwe skierowanie jej do nieruchomości, jakie nie stanowią własności dłużnika.

 

Jednakże wierzyciele (w tym spółka) maja prawo do tego, by w ciągu 5 lat od dokonania darowizny zażądać w drodze powództwa sądowego uznania tej darowizny wobec siebie za nieskuteczną. Według Kodeksu cywilnego:

 

„Art. 527. § 1. Gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.

 

§ 2. Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności.

 

§ 3. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

 

§ 4. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli korzyść majątkową uzyskał przedsiębiorca pozostający z dłużnikiem w stałych stosunkach gospodarczych, domniemywa się, że było mu wiadome, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli”.

 

Wierzyciel, względem którego czynność prawna dłużnika została uznana za bezskuteczną, może z pierwszeństwem przed wierzycielami osoby trzeciej dochodzić zaspokojenia z przedmiotów majątkowych, które wskutek czynności uznanej za bezskuteczną wyszły z majątku dłużnika albo do niego nie weszły.

 

Po uzyskaniu pozytywnego dla siebie wyroku wierzyciel miałby prawo skierować egzekucję do darowanego córce domu i mieszkania.

 

Po 5 latach od dnia dokonania darowizny nie byłoby możliwe już wystąpienie z takim pozwem przez wierzycieli.

 

Proces darowizny jest odwracalny. Córka może w każdym czasie dokonać powrotnej darowizny na Państwa rzecz.

 

W razie przekształcenia swojej działalności w spółkę z o. o. i wniesienia do niej majątku – wierzyciele nie skierują egzekucji do majątku spółki, albowiem nie ona jest dłużnikiem. Majątek, jaki Pan wniesie do spółki, stanie się jej własnością.

 

Wierzyciele skierują ją do posiadanych przez Pana udziałów. Poprzez ich zbycie uzyskają zaspokojenie. Udziały zostaną nabyte przez osobę trzecią (w całości lub ich część) i w ten sposób straci Pan albo całość majątku albo część. Nie mając udziałów w spółce z o.o., nie ma Pan prawa do niczego, co należy do spółki.

 

Darowizna udziałów w spółce żonie lub córce może być uznana za bezskuteczną wobec wierzycieli na takich samych zasadach jak darowizna domu i mieszkania.

 

Chcąc dokonać wskazanych czynności, należałoby to zrobić jak najprędzej. Nie afiszować się z tym, by wiedzy o tym nie posiadła sama spółka oraz jej wierzyciele. Po dokonaniu czynności trzeba tylko poczekać 5 lat, a potem można być już spokojnym o dom i mieszkanie.

 

Można rozważyć inne postępowanie:

 

  • sądowe zniesienie wspólności majątkowej,
  • sądowy podział majtku wspólnego tak, że przypada on Pana małżonce bez spłat na Pana rzecz (lub ze spłatami, ale Pan kwituje ową spłatę i małżonka nie jest już zobowiązana do spłaty, a tym samym wierzyciele nie mogą skierować egzekucji do tejże spłaty),
  • Pan nie będzie miał majątku, a egzekucja do majątku małżonki nie będzie możliwa.

 

Umowne zniesienie wspólności majątkowej i podział majątku nic nie da, bowiem nie są skuteczne z chwila dokonania wobec wszystkich, a jedynie wobec osób, które o tym wiedziały w chwili powstawania zobowiązania (długu) po Pana stronie.

 

Natomiast sądowe zniesienie wspólności i sądowy dział jest skuteczne wobec wszystkich bez konieczności informowania innych osób o tym fakcie.

 

Ta propozycja bazuje na orzeczeniu Sądu Najwyższego:

 

„UCHWAŁA III CZP 132/09 z dnia 5 lutego 2010 r.

 

teza:

 

Jeżeli przedmiot wchodzący w skład majątku wspólnego, zajęty na podstawie tytułu egzekucyjnego opatrzonego klauzulą wykonalności nadaną przeciwko małżonkowi dłużnika z ograniczeniem odpowiedzialności do majątku wspólnego, w wyniku ustania wspólności majątkowej i podziału majątku wspólnego na skutek orzeczenia sądu wszedł do jego majątku, małżonek ten może żądać umorzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do tego przedmiotu (art. 825 pkt 3 k.p.c)”.

 

W załączeniu całe orzeczenie.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 10 minus dziewięć =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl