Mamy 11 258 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Odpowiedzialność wspólników spółki osobowej na gruncie K.k.s.

Autor: Aleksander Słysz • Opublikowane: 20.05.2016

Zróżnicowana jest na gruncie Kodeksu karnego skarbowego odpowiedzialność wspólników spółek osobowych.



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zgodnie z ustawą z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy [Dz.U.2013.186 ze zm.; dalej jako „K.k.s.”] zasadą jest, że za sprawstwo odpowiada sprawca. Zgodnie jednak z art. 9 § 1 K.k.s. – odpowiada za sprawstwo nie tylko ten, kto wykonuje czyn zabroniony sam albo wspólnie i w porozumieniu z inną osobą, ale także ten, kto kieruje wykonaniem czynu zabronionego przez inną osobę lub wykorzystując uzależnienie innej osoby od siebie, poleca jej wykonanie takiego czynu. Jednak należy również pamiętać, że na mocy art. 9 § 3 za przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe odpowiada, jak sprawca, także ten, kto na podstawie przepisu prawa, decyzji właściwego organu, umowy lub faktycznego wykonywania zajmuje się sprawami gospodarczymi, w szczególności finansowymi, osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną. Norma wypływająca z tego przepisu jest trudna do zastosowania w przypadku wspólników spółki cywilnej, bowiem spółka ta nie ma zdolności prawnej (brak podmiotowości prawnej) z drugiej jednak strony to spółka cywilna, a nie jej wspólnicy, jest podatnikiem podatku od towarów i usług. Zdolność prawna, jaką np. ma spółka jawna, to nie to samo co osobowość prawna, jaką obdarzona jest przez ustawodawcę np. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością.

 

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2009 r. wyjaśnia, że „(...) zawarte w treści art. 9 § 3 Kodeksu karnego skarbowego pojęcie »zdolność prawna« oznacza generalną zdolność bycia podmiotem praw i obowiązków cywilnoprawnych oraz publicznoprawnych – w tym z zakresu podatków, ceł, reglamentacji dewizowej czy prawa loteryjnego. Prowadzi to do wniosku, że spółka cywilna nie ma zdolności prawnej w podanym wyżej znaczeniu ponieważ – co bezsporne – nie ma zdolności prawnej w zakresie stosunków cywilnoprawnych, nie jest podmiotem zbiorowym w rozumieniu ustawy z dnia 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary [Dz. U. Nr 197, poz. 1661, ze zm. (por. uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 listopada 2004 r., K 18/03, OTK-A, 2004/10/103 oraz wywód Sądu Najwyższego poświęcony tej kwestii oraz konsekwencji terminologicznej, zawarty w uzasadnieniu uchwały z dnia 26 kwietnia 2007 r.)], nie ma zdolności prawnej na gruncie prawa publicznego, to jest ustawy z dnia 2 lutego 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (j.t. Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.), bowiem w art. 4 § 1 tej ustawy wskazuje się, że przedsiębiorcą jest jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą, zaś w § 2 stwierdza się wprost, że za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej, a w sferze stosunków relewantnych z punktu widzenia przedmiotu ochrony przepisów Kodeksu karnego skarbowego – zdolność prawna spółki jest ograniczona do ściśle zakreślonych obszarów, wyznaczonych treścią przepisów poszczególnych ustaw. Warto przy tym zauważyć, że nie można mówić nawet o ogólnej zdolności podatkowej spółki cywilnej skoro nie jest ona podatnikiem na gruncie podatku dochodowego od osób prawnych [por. art. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (j.t. Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.)], a na gruncie podatku od osób fizycznych podatnikami są wspólnicy spółki, a nie sama spółka cywilna (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 grudnia 1999 r., I SA/Łd 1604/97, LEX 40550).

 

Na koniec stwierdzić trzeba, że efektów powyższych rozważań nie może przekreślić poczyniona przez Sąd Okręgowy w O. próba dokonania wykładni funkcjonalnej i aksjologicznej omawianego przepisu, z powołaniem się na argumentację zawartą w opisanych wyżej, krytycznych względem uchwały Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2007 r., glosach. Jest prawdą, że odrzucenie stanowiska, iż to przepisy prawa podatkowego wyznaczają znaczenie zawartego w art. 9 § 3 k.k.s. pojęcia »zdolność prawna« prowadzi do dekryminalizacji zachowań wspólników spółki cywilnej oraz innych osób fizycznych zajmujących się sprawami gospodarczymi tych spółek, w odniesieniu do typów indywidualnych czynów zabronionych przez Kodeks karny skarbowy. Oznacza to również, że mimo iż ustawodawca nakłada na spółki cywilne obowiązki podatkowe, to – przy podanym wyżej znaczeniu pojęcia »zdolność prawna« – nie sankcjonuje na gruncie prawa karnego skarbowego niewykonania tych obowiązków. (...) Za uznaniem, że spółka cywilna jest jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną w rozumieniu art. 9 § 3 k.k.s. nie przemawia także argument, iż w przeciwnym przypadku tożsame zachowania osoby fizycznej, działającej we własnym imieniu lub jako reprezentanta spółki cywilnej byłyby prawnie irrelewantne natomiast w odniesieniu do reprezentanta spółki jawnej (np. wspólnika, czy doradcy podatkowego) pociągałyby za sobą odpowiedzialność karną skarbową.”

 

Podobnie w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 26 sierpnia 2010 r. [sygn. I KZP 9/10] sąd zauważa, że spółka cywilna nie posiada zdolności prawnej i generalnie, że wśród jednostek organizacyjnych bez osobowości prawnej, o których mowa w art. 9 § 3 K.k.s., ustawa nakazuje rozróżniać tylko te, które są i które nie są obdarzone atrybutem zdolności prawnej – stąd nie można wprowadzać innych podstaw rozróżnienia.


Stan prawny obowiązujący na dzień 20.05.2016


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • jeden plus 1 =

 

»Podobne materiały

Odpowiedzialność wspólników spółki jawnej za jej zobowiązania

Artykuł omawia kwestie zakresu i warunków odpowiedzialności wspólników spółki jawnej za zobowiązania tej spółki.

 

Odpowiedzialność wspólników w spółce komandytowej

Artykuł omawia na podstawie Kodeksu spółek handlowych odpowiedzialność wspólników w spółce komandytowej.

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »