Mamy 11 195 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Odpowiedzialność wspólników spółki jawnej za jej zobowiązania

Autor: Karol Jokiel • Opublikowane: 06.12.2013 • Zaktualizowane: 06.12.2013

Artykuł omawia kwestie zakresu i warunków odpowiedzialności wspólników spółki jawnej za zobowiązania tej spółki.



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zgodnie z przepisem art. 22 Kodeksu spółek handlowych – spółką jawną jest spółka osobowa, która prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą, a nie jest inną spółką handlową. Stwierdzenie, że spółka jawna jest spółką osobową, oznacza między innymi – co wynika z art. 8 § 1 K.s.h. – że może ona we własnym (a nie wspólników) imieniu nabywać prawa, zaciągać zobowiązania oraz być stroną postępowań sądowych.

 

Za zobowiązania spółki jawnej każdy wspólnik odpowiada bez ograniczenia, całym swoim majątkiem, solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką. Przy czym wierzyciel spółki może prowadzić egzekucję z osobistego majątku wspólnika dopiero w przypadku, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna (tzw. subsydiarna odpowiedzialność wspólnika) – art. 22 § 2 w zw. z art. 31 K.s.h.

 

Kodeks spółek handlowych przyjmuje zatem, że odpowiedzialność solidarna wspólnika za zobowiązania spółki jawnej istnieje przez cały czas istnienia zobowiązania spółki (inaczej niż w przypadku odpowiedzialności członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zobowiązania tej spółki), tyle że egzekucję do majątku wspólnika można skierować dopiero wtedy, gdy egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna.

 

Odpowiedzialność subsydiarna jest przeciwstawna odpowiedzialności pierwotnej (samoistnej) i oznacza, że wierzyciel spółki nie ma wyboru, do którego majątku „sięgnąć”: spółki czy wspólnika, a możliwość sięgnięcia do majątku osobistego wspólnika jest uzależniona od uprzedniej bezskuteczności egzekucji z majątku spółki (patrz jednak szczegółowe uwagi niżej co do art. 31 § 2 K.s.h.).

 

Odpowiedzialność wspólników spółki jawnej za jej zobowiązania dotyczy zobowiązań prywatnoprawnych i publicznoprawnych. Zobowiązania prywatnoprawne mogą wynikać z czynności prawnych (w tym umów) bądź innych zdarzeń, takich jak bezpodstawne wzbogacenie. W przypadku zobowiązań publicznoprawnych dotyczą one przede wszystkim podatków oraz składek na ubezpieczenie społeczne pracowników.

 

Przyjąć należy, że egzekucja będzie bezskuteczna, jeżeli z majątku spółki nie zostaną zaspokojeni wszyscy wierzyciele i wszystkie należności. Wierzyciel nie musi przy tym wykazywać, iż wyczerpał wszelkie możliwe sposoby egzekucji, jeżeli z okoliczności wynika, iż także pozostały majątek spółki nie daje realnych podstaw do przyjęcia, że pozwoli on na uzyskanie zaspokojenia.

 

Należy wskazać, że celem przeciwdziałania ewentualnemu wyzbywaniu się majątku przez wspólnika, który ma świadomość możliwej bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce (art. 31 § 2 K.s.h.), dopuszcza się wniesienie powództwa przeciwko wspólnikowi, zanim jeszcze egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna.

 

Wytoczenie takiego powództwa pozwoli chociażby na zabezpieczenie powództwa, zwiększając szansę wierzyciela na pełne zaspokojenie. Co więcej, jeśli przypomnimy, że Kodeks spółek handlowych przyjmuje, iż odpowiedzialność solidarna wspólnika za zobowiązania spółki jawnej istnieje przez cały czas istnienia zobowiązania spółki, za dopuszczalne uznać należy wytoczenie powództwa równocześnie przeciwko spółce i wspólnikowi. W razie istnienia wierzytelności wobec spółki jawnej sąd uwzględni powództwo przeciwko jej wspólnikowi, niezależnie od tego, czy egzekucja z majątku spółki, na dzień wydania wyroku, jest czy nie jest skuteczna.

 

Kwestia ta nie będzie w ogóle przedmiotem badania sądu w czasie procesu, ma ona bowiem znaczenie dopiero w postępowaniu egzekucyjnym, a konkretnie w toku tzw. postępowania klauzulowego (postępowania o nadanie wyrokowi klauzuli wykonalności art. 776-796 K.p.c., obowiązkowego przed wniesieniem sprawy do komornika). Jak widać, formuła mówiąca o subsydiarnej odpowiedzialności wspólnika może być nieco myląca, jeżeli jest czytana dosłownie.

 

Zasada odpowiedzialności subsydiarnej wspólników nie obowiązuje w odniesieniu do zobowiązań zaciągniętych w imieniu spółki przed jej wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego. Zastosowanie ma wówczas zasada odpowiedzialności pierwszorzędnej wspólników.

 

Przy próbie zaspokojenia wierzytelności wobec spółki jawnej z majątku jej wspólnika, istotne znaczenie może mieć kwestia, czy wspólnik pozostaje w związku małżeńskim. Jeśli tak jest, niezmiernie istotne będzie, jaki majątkowy ustrój małżeński obowiązuje między małżonkami. Jeżeli wspólnik – małżonek pozostaje w ustroju ustawowej majątkowej wspólności małżeńskiej, to skuteczne skierowanie przez wierzyciela spółki jawnej egzekucji do majątku wspólnego (w odniesieniu do wierzytelności powstałych po 20 stycznia 2005 r.), będzie wymagało przedstawienia przez współmałżonka wspólnika wyrażonej na piśmie zgody na zaciągnięcie przez spółkę zobowiązania (art. 7862 K.p.c.).


Stan prawny obowiązujący na dzień 06.12.2013


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

»Podobne materiały

Pozew przeciwko spółce czy przeciwko wspólnikom?

W zależności od rodzaju spółki handlowej, można kierować pozew tylko przeciwko spółce lub przeciwko spółce i jej wspólnikom. Natomiast w przypadku spółki cywilnej, która spółką handlową nie jest, powództwo powinno być skierowane zawsze przeciwko wspólnikom spółki, chyba że spór dotyczy stosunku z za

 

Elementy obligatoryjne umowy spółki jawnej

Obowiązujące przepisy nie ustanawiają szczególnie wymagających warunków do skuteczności zawarcia umowy spółki jawnej. Powinna być ona jednak zawarta na piśmie i zawierać obligatoryjnie pewne elementy.

 

Dokapitalizowanie spółki jawnej przez udzielenie pożyczki

Jednym ze sposobów dokapitalizowania spółki jawnej jest udzielenie jej pożyczki przez wspólników. Pożyczka taka może być oprocentowana lub nieoprocentowana. W każdym przypadku udzielenie pożyczki rodzi jednak obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych.

 

Istnienie spółki jawnej po wypowiedzeniu udziału przez jednego ze wspólników

Co do zasady wypowiedzenie umowy spółki jawnej przez jednego ze wspólników powinno skutkować rozwiązaniem spółki. Kodeks spółek handlowych1 ustanawia jednak możliwość dalszego trwania takiej spółki, pod warunkiem spełnienia pewnych przesłanek.

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »