Mamy 11 258 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Odpowiedzialność syndyka, nadzorcy i zarządcy za zobowiązania podatkowe

Autor: Aleksander Słysz • Opublikowane: 09.03.2009

Artykuł zawiera analizę rodzajów odpowiedzialności syndyka, nadzorcy i zarządcy za zobowiązania podatkowe



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

W ustawie z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. 2003.60.535) ustawodawca wskazuje organy niezbędne do przeprowadzenia postępowania upadłościowego. Obok sędziego komisarza pojawia się zatem syndyk, nadzorca sądowy albo zarządca – osoby te powoływane są przez sąd w zależności od sposobu prowadzenia postępowania, ich działanie ma wpływ na powstałe zobowiązania jak i na tworzenie nowych.

 

Gdy sąd ogłasza upadłość obejmującą likwidację, z mocy prawa syndyk masy upadłości przejmuje zarząd majątkiem upadłego i wykonuje postanowienie sądu o ogłoszeniu upadłości, przeprowadzając w sposób przymusowy egzekucję generalną z majątku upadłego. Syndyk ponosi kilka rodzajów odpowiedzialności:

 

  1. porządkową – za działania jak i zaniechania związane z wykonywaniem obowiązków w ramach postępowania upadłościowego przed sędzią-komisarzem i sądem upadłościowym. Syndyk ponosi odpowiedzialność z tego tytułu od momentu, w którym powziął wiadomość o jego wyznaczeniu w danym postępowaniu na tę funkcję, lub też gdy w określonych okolicznościach przy dołożeniu należytej staranności mógł się o tym dowiedzieć, do momentu zakończenia wszystkich czynności przez prawo przewidzianych. Odpowiedzialność porządkową ponosi przed sędzią-komisarzem;
  2. odszkodowawczą, z deliktu – odpowiada za szkodę wyrządzoną na skutek nienależytego wykonywania obowiązków. Przesłankami są wina i związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy działaniem lub zaniechaniem, a powstaniem szkody. Syndyk odpowiada przy każdym stopniu winy;
  3. karną – na podstawie art. 296 Kodeksu karnego (Dz. U. 1997 r. Nr 88, poz. 553 z późn. zm. – dalej K.k.), ponieważ syndyk jest osobą, która zajmuje się sprawami majątkowymi innej osoby;
  4. karną skarbową – na podstawie art. 9 § 3 Kodeksu karnego skarbowego (Dz. U. 1999 r. Nr 84, poz. 930 z późn. zm);
  5. w prawie pracy – za wykonywanie czynności w sprawach z zakresu prawa pracy (A. Hrycaj, Odpowiedzialność Syndyka masy upadłości, Prawo Spółek 9/2003, str. 41).

 

W przypadku ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu powoływany jest nadzorca sądowy (gdy sąd pozostawił upadłemu prawo do zarządzania całością jego majątku). Natomiast powołanie zarządcy w miejsce nadzorcy sądowego będzie miało miejsce, jeżeli upadły choćby nieumyślnie naruszył prawo w zakresie sprawowania zarządu lub jego sposób sprawowania zarządu nie będzie dawał gwarancji wykonania układu.

 

Obowiązkiem nadzorcy sądowego jest przede wszystkim nadzorowanie i kontrolowanie przedsiębiorstwa upadłego, a także podejmowanie czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu. Zakres odpowiedzialność nadzorcy sądowego będzie z reguły mniejszy niż zarządcy lub syndyka, ale sprowadzać się będzie do podobnych podstaw prawnych. Nadzorca sądowy ponosić może odpowiedzialność:

 

  1. porządkową – za działania i zaniechania związane z wykonywaniem obowiązków nadzoru i kontroli;
  2. deliktową – za szkodę wyrządzoną na skutek nienależytego wykonywania obowiązków, gdy wystąpi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy działaniem lub zaniechaniem a powstaniem szkody.

 

Zarządca ustanawiany jest przez sąd w razie ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu, gdy sąd pozostawił upadłemu prawo zarządzania tylko częścią majątku, a także gdy odebrano mu zarząd własny nad mieniem tworzącym masę upadłości. Rola zarządcy sprowadza się do czynności zastrzeżonych dla nadzorcy sądowego oraz częściowo wynikających z zadań przeznaczonych dla syndyka.

 

Wszystkie zadania, które wykonuje zarządca, mają na celu, lub mieć przynajmniej powinny, zachowanie masy upadłości w niepogorszonym stanie.

 

Zarządca ponosić może odpowiedzialność:

 

  1. porządkową – za działania jak i zaniechania związane z wykonywaniem obowiązków w ramach postępowania upadłościowego;
  2. deliktową – odpowiada za szkodę wyrządzoną na skutek nienależytego wykonywania obowiązków, gdy wystąpi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy działaniem lub zaniechaniem, a powstaniem szkody;
  3. karną – na podstawie art. 296 Kodeksu karnego, ponieważ zarządca jest osobą, która zajmuje się sprawami majątkowymi innej osoby;
  4. karną skarbową – za przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe, zarządca odpowiada jak sprawca zgodnie z brzmieniem art. 9 § 3 Kodeksu karnego skarbowego;
  5. z zakresu prawa pracy (J. Płoch, Prawo upadłościowe i naprawcze. Organy postępowania. Syndyk, Nadzorca i Zarządca, Biznes i Prawo, Nr 178 09/2003.).

 

Na ogół w piśmiennictwie wskazuje się, że syndyk ponosi odpowiedzialność karną skarbową za przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe, gdyż odpowiada jak sprawca także ten, kto na podstawie przepisu prawa, decyzji właściwego organu, umowy lub faktycznego wykonywania zajmuje się sprawami gospodarczymi osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej. Syndyk, co wynika z ustawy, obejmuje majątek upadłego i zarządza nim na jego rachunek, lecz w imieniu własnym z chwilą ogłoszenia upadłości.

 

Ocena działań syndyka w świetle przepisów Kodeksu karnego skarbowego nie jest łatwa, kodeks ten penalizuje m.in. uporczywe niewpłacanie w terminie podatku, a takie działanie dla syndyka jest codziennością, gdyż uwarunkowane jest specyfikacją większości postępowań. Autorzy publikacji z tego zakresu wskazują, iż uporczywość należy tu rozumieć jako powtarzające się uchylanie powodowane złą wolą sprawcy, zatem ta odpowiedzialność nie obejmie syndyka.

 

W przypadku oceny odpowiedzialności syndyka należy zauważyć, że wszelkie zgromadzone przez niego w wyniku likwidacji majątku masy upadłości środki podlegają podziałowi, a podatki i inne daniny publiczne należne za okres po ogłoszeniu upadłości stanowią wydatki postępowania upadłościowego.

 

Syndyk zaspokaja należności pierwszej kategorii, a do niej właśnie wejdą należności, o których mowa, za zgodą sędziego-komisarza w miarę wpływu do masy upadłości stosownych sum; jeżeli należności te w ten sposób nie będą zaspokojone, zostaną zaspokojone w drodze podziału funduszów masy upadłości. Zatem obowiązek niezwłocznego regulowania należności podatkowych w przypadku syndyka aktywuje się jedynie wtedy, gdy posiada on środki potrzebne do zapłaty podatku (M. Zbrojewska, Odpowiedzialność karna skarbowa syndyka masy upadłości, Profesjonalny serwis podatkowy 08/2004).

 

Reasumując, zobowiązania zaciągane przez syndyka, nadzorcę sądowego lub zarządcę w sprawach dotyczących masy upadłości czy podatkowe, czy jakiekolwiek inne, jako że odnoszą skutek bezpośrednio dla upadłego, muszą być wykonywane skrupulatnie i zgodnie z obowiązującym prawem z zachowaniem specyfiki postępowania. Syndyk, nadzorca sądowy oraz zarządca za wyżej wymienione zobowiązania ponoszą odpowiedzialność, gdy wyrządzą swoim działaniem bądź zaniechaniem szkodę, którą będzie można określić jako szkodę będącą następstwem nienależytego wykonywania obowiązków.


Stan prawny obowiązujący na dzień 09.03.2009


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »