Mamy 11 195 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Odpowiedzialność spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy

Autor: Karol Jokiel • Opublikowane: 23.07.2013 • Zaktualizowane: 23.07.2013

Artykuł omawia losy zobowiązań podatkowych po śmierci spadkodawcy, ze szczególnym uwzględnieniem przejścia tych zobowiązań na spadkobierców.



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zgodnie z przepisem art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego (K.c.), czyli ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) zasadą jest, że z chwilą śmierci spadkodawcy jego prawa i obowiązki przechodzą na jedną lub kilka osób – spadkobierców.

 

Do spadku nie zalicza się:

 

  1. praw i obowiązków zmarłego ściśle związanych z jego osobą (np. zobowiązań alimentacyjnych), jak również
  2. praw, które z chwilą śmierci spadkodawcy przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami, czy też nie, np. praw majątkowych ze stosunku pracy spadkodawcy (art. 922 § 2 K.c.).

 

Pojawia się oczywiście pytanie, czy zobowiązania podatkowe są obowiązkami na tyle ściśle związanymi z osobą spadkodawcy, że jego śmierć uzasadnia ich wygaśnięcie?

 

Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 97 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. Nr 8 z 2005 r., poz. 60 – dalej w skrócie nazywanej Ustawą) „spadkobiercy podatnika przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki (a więc również zobowiązania podatkowe) spadkodawcy”.

 

Trzeba jednak równocześnie podkreślić, że do ustalenia odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy (jak również do odpowiedzialności m.in. za odsetki za zwłokę, koszty postępowania podatkowego czy opłatę prolongacyjną) stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe.

 

Zatem oznacza to w pierwszej kolejności, że (stosownie do treści art. 1012 K.c.) spadkobierca może spadek przyjąć albo bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), albo z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza). Może też spadek odrzucić.

 

Oświadczenie w tym zakresie należy złożyć przed sądem lub notariuszem w terminie sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania (art. 1015 K.c.). W przypadku niezłożenia żadnego oświadczenia przyjmuje się, iż z mocy prawa spadkobierca przyjął spadek wprost (art. 1015 § 2 K.c.).

 

Zatem spadkobierca ponosić będzie pełną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe spadkodawcy wyłącznie w przypadku przyjęcia spadku wprost.

 

W takim kontekście na uwagę zasługuje obowiązek organów podatkowych dotyczący zawiadomienia spadkobierców o:

 

  1. złożonych przez spadkodawcę odwołaniach od decyzji, zażaleniach na postanowienia i skargach do sądu administracyjnego;
  2. decyzjach o zastosowaniu ulgi podatkowej (w postaci odroczenia terminu płatności podatku lub rozłożenia na raty zaległości podatkowej), jeżeli nie upłynął termin płatności odroczonego podatku lub zaległości podatkowej lub termin płatności rat;
  3. decyzjach i postanowieniach, które zostały doręczone spadkodawcy, a w dniu jego śmierci nie upłynął jeszcze termin do złożenia odwołania, zażalenia lub skargi do sądu administracyjnego;
  4. wszczętej kontroli podatkowej;
  5. złożonych przez spadkodawcę wnioskach o wszczęcie postępowania;
  6. postępowaniach wszczętych z urzędu wobec spadkodawcy (art. 103 Ustawy).

 

Informacja o stanie spraw podatkowych spadkodawcy winna być przekazana osobom, którym przysługuje przymiot już w chwili otwarcia spadku. Prawo do takiej informacji nie zależy w szczególności od tego, czy zostały już złożone oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Według zamiaru ustawodawcy to właśnie informacja o stanie spraw podatkowych spadkodawcy ma umożliwić spadkobiercom właściwe i w pełni świadome podjęcie decyzji o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Konsekwencją takiego założenia jest to, że spadkobiercy mogą sami złożyć we właściwym organie podatkowym wniosek o wydanie odpowiedniego dokumentu.

 

Warto wskazać, że jeśli spadkodawca był podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych, na organie podatkowym ciąży ponadto obowiązek poinformowania spadkobierców, na podstawie posiadanych danych, o wysokości dochodu lub przychodu spadkodawcy oraz o wysokości wpłaconych zaliczek na podatek lub podatku, podając równocześnie przypadającą do zapłacenia kwotę podatku lub kwotę nadpłaty. W takiej sytuacji, jeżeli spadkodawca poniósł wydatki uprawniające do ulg podatkowych (np. wydatki na internet), spadkobierca w terminie 30 dni od otrzymania informacji może zawiadomić organ podatkowy o wysokości poniesionych wydatków, co umożliwi stwierdzenie nadpłaty, a co za tym idzie uzyskanie zwrotu podatku.

 

Do chwili działu spadku spadkobiercy, którzy spadek przyjęli, ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe, a zatem i za zobowiązania podatkowe (art. 1034 § 1 K.c.). Tym samym wierzyciel (tu: organ podatkowy) może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich spadkobierców łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek ze spadkobierców zwalnia pozostałych (art. 366 K.c.). Należy przy tym zastrzec, że do chwili przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko ze spadku. Od chwili zaś przyjęcia spadku – ponosi odpowiedzialność za te długi z całego swego majątku.

 

Po dokonaniu działu spadku spadkobiercy ponoszą odpowiedzialność za długi spadkowe w stosunku do wielkości udziałów (art. 1034 § 2 K.c.). Tym samym każdy z nich jest zobowiązany do zapłaty takiej części zobowiązań spadkodawcy, ile wynosi jego udział w spadku, a równocześnie odpowiedzialność spadkobierców traci charakter solidarny.

 

Istotną regulacją z punktu widzenia oceny ewentualnego przedawnienia zobowiązań podatkowych spadkodawcy jest zapis, zgodnie z którym bieg terminów przedawnienia ulega zawieszeniu (terminy te nie biegną) od dnia śmierci spadkodawcy aż do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy.

 

O zakresie odpowiedzialności poszczególnych spadkobierców za zobowiązania podatkowe orzekają w odrębnych decyzjach organy podatkowe właściwe ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy (art. 100 § 1 Ustawy). Na marginesie należy wspomnieć, że te same organy określają w razie potrzeby wysokość nadpłaty albo zwrotu podatku należnego spadkobiercom. W decyzjach adresowanych do poszczególnych spadkobierców organ podatkowy określa wysokość zobowiązań podatkowych spadkodawcy i innych należności z nimi związanych. Termin płatności przez spadkobiercę zobowiązań określonych taką decyzją wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji.

 

Warto wspomnieć, że również osoba, która otrzymała w testamencie zapis od spadkodawcy jest odpowiedzialną za jego zobowiązania podatkowe (art. 106 § 1 Ustawy). Zakres odpowiedzialności zapisobiercy ograniczony jest jednak w każdym przypadku do wartości otrzymanego zapisu.


Stan prawny obowiązujący na dzień 23.07.2013


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • III + trzy =

 

»Podobne materiały

Odpowiedzialność za długi spadkowe

Artykuł omawia kwestie związane z odpowiedzialnością spadkobiercy za długi spadkodawcy. W jego treści przybliżono warunki, zakres oraz podmioty objęte tą odpowiedzialnością.

 

Decyzja co do sposobu podziału spadku

Wspólność majątku spadkowego nabytego przez spadkobierców wcześniej czy później powinna zostać zniesiona poprzez dokonanie działu spadku. Dział ten może nastąpić bądź w drodze umowy spadkobierców, bądź też może zostać dokonany przez sąd. Decyzję co do sposobu, w jaki spadek powinien być podzielony,

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »