Mamy 10 894 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Odpowiedzialność osoby wykonującej czynności agencyjne

Autor: Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 01.08.2014

Zajmuję się pośrednictwem w zawieraniu umów ubezpieczeniowych. Pracuję na rzecz agenta ubezpieczeniowego, którym jest spółka SA. Mam podpisaną umowę agencyjną z towarzystwem ubezpieczeniowym. Czy w tej sytuacji jestem tzw. osobą wykonującą czynności agencyjne? Po czyjej stronie jest odpowiedzialność w razie reklamacji klienta? Jak się chronić przed koniecznością zawarcia prowizji (gdy jako pośrednik zawieram w imieniu i na rzecz agenta polisę z klientem, który potem chce się z niej wycofać i towarzystwo na to przystaje zmuszone przez klienta)?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Z opisu wynika, iż wykonuje Pan czynności agencyjne na rzecz agenta ubezpieczeniowego. Obawia się Pan sytuacji, w której będzie zobowiązany do zwrotu prowizji z tytułu zawartej umowy ubezpieczenia, od której odstąpił klient.

 

Jednakże umowa jest zawierana w imieniu i na rzecz agenta.

 

Pan z tytułu wykonywania zlecenia odpowiada przed agentem, to agent Panu wypłaca prowizje. Rozumiem, że jest Pan przedsiębiorcą, czyli osobą prowadzącą działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za wykonywane czynności, ponosi ryzyko gospodarcze, czynności agencyjne nie są wykonywane pod kierownictwem, a miejsce i czas wykonywania zależy od osoby wykonującej czynności agencyjne.

 

Jeśli chodzi o prowizje, to nie są one uregulowane ustawowo, ale wynikają z zapisów umownych pomiędzy Panem a agentem ubezpieczeniowym.

 

Uprawnienie do żądania zwrotu prowizji od agenta wynika z Kodeksu cywilnego:

 

„Art. 7613. § 1. W braku odmiennego postanowienia umowy agencyjnej agent nabywa prawo do prowizji z chwilą, w której dający zlecenie powinien był, zgodnie z umową z klientem, spełnić świadczenie albo faktycznie je spełnił, albo też swoje świadczenie spełnił klient. Jednakże strony nie mogą umówić się, że agent nabywa prawo do prowizji później niż w chwili, w której klient spełnił świadczenie albo powinien był je spełnić, gdyby dający zlecenie spełnił świadczenie.

 

§ 2. Jeżeli umowa zawarta pomiędzy dającym zlecenie i klientem ma być wykonywana częściami, agent nabywa prawo do prowizji w miarę wykonywania tej umowy.

 

§ 3. Roszczenie o zapłatę prowizji staje się wymagalne z upływem ostatniego dnia miesiąca następującego po kwartale, w którym agent nabył prawo do prowizji. Postanowienie umowy mniej korzystne dla agenta jest nieważne.

 

Art. 7614. Agent nie może żądać prowizji, gdy oczywiste jest, że umowa z klientem nie zostanie wykonana na skutek okoliczności, za które dający zlecenie nie ponosi odpowiedzialności, jeżeli zaś prowizja została już agentowi wypłacona, podlega ona zwrotowi. Postanowienie umowy agencyjnej mniej korzystne dla agenta jest nieważne”.

 

Z art. 7614 można pośrednio wnosić, że agentowi bezwzględnie przysługuje roszczenie o zapłatę prowizji w sytuacji, gdy do wykonania umowy nie może dojść z przyczyn obciążających dającego zlecenie. W tych szczególnych okolicznościach agent może więc żądać prowizji mimo niewykonania umowy.

 

Powstaje pytanie, czy agenta zawsze obarcza niezmiernie nieraz trudny dowód, że umowa z klientem nie została wykonana na skutek okoliczności, za które dający zlecenie ponosi odpowiedzialność. Problem należy rozwiązać z zastosowaniem art. 6 K.c. Przepis ten przewiduje, że „ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne”. W myśl tej reguły agent dochodzący prowizji powinien wykazać wszystkie przesłanki swego roszczenia. Tym samym do niego należałby też dowód, że umowa nie zostanie wykonana na skutek okoliczności, za które dający zlecenie ponosi odpowiedzialność. Ta ogólna zasada podlega jednak, jak się wydaje, wyłączeniu w związku z formułą art. 7614. Przepis ten bowiem, przewidując niemożność żądania prowizji w powyższej sytuacji, zastrzega, że okoliczności, za które dający zlecenie nie ponosi odpowiedzialności, mają być oczywiste. Jeżeli więc „oczywistości” nie ma, to wówczas dający zlecenie będzie zmuszony do udowodnienia faktów, świadczących o nieponoszeniu przez niego odpowiedzialności za brak wykonania umowy.

 

W literaturze, zwłaszcza obcej, podkreśla się, że z omawianego punktu widzenia istotne jest, czy powody niespełnienia świadczenia przez dającego zlecenie leżą w granicach jego ryzyka handlowego – agent wówczas prowizji nie traci – czy też znajdują się poza sferą ponoszonego przezeń ryzyka – wtedy prowizja nie przysługuje. Ryzykiem objęte są nie tylko skutki działań dającego zlecenie, lecz także okoliczności dotyczące jego osoby lub przedsiębiorstwa (np. wady surowca, brak odpowiedniego personelu, niewłaściwa organizacja pracy, dopuszczalne odstąpienie przez klienta od umowy z przyczyn obciążających dającego zlecenie). Natomiast poza jego ryzykiem znajdują się takie okoliczności, jak niespodziewane zachwianie płynności finansowej klienta, nagła zmiana ustawodawstwa, zakaz eksportu bądź importu itp., jeżeli nie można ich było uniknąć i przewidzieć.

 

Zasadą jest, że agent nabywa roszczenie o prowizję w wypadku niespełnienia świadczenia przez dającego zlecenie (art. 7613 § 1 zd. pierwsze). Dlatego też, jak się wydaje, nie dochodzi do utracenia roszczenia prowizyjnego w wypadku rozwiązania umowy w drodze porozumienia się dającego zlecenie z klientem. Przyczyny, w szczególności zawinione przez dającego zlecenie (np. niewymuszone okolicznościami zaprzestanie działalności), nigdy więc nie niweczą roszczenia agenta o wypłatę prowizji.

 

Podobnie należy rozwiązać sytuację, gdy jest oczywiste, że na skutek okoliczności, za które dający zlecenie ponosi odpowiedzialność, umowa z klientem nie może zostać wykonana jedynie częściowo. W tym wypadku agent powinien otrzymać prowizję w pełnej wysokości, nie zaś tylko częściową. O części prowizji bowiem zadecyduje art. 7614 (argument a contrario), natomiast pozostała część przysługiwać będzie według ogólnej reguły z art. 7613 § 1.

 

Tak więc – przepisy Kodeksu cywilnego nie zawierają ograniczenia w zawarciu klauzuli ograniczającej obowiązek zwrotu prowizji w przypadku wycofania się klienta z umowy.

 

Wynagrodzenie agenta ma zasadniczo formę prowizyjną. Jeżeli więc strony w umowie ustalą, że wynagrodzenie agenta ma mieć inną postać, to przepisy te nie znajdą zastosowania, chyba że strony postanowią inaczej.

 

Innymi słowy, kodeksowe przepisy o wynagrodzeniu prowizyjnym agenta nie mają charakteru uniwersalnego, aczkolwiek są jednocześnie normami o charakterze iuris cogentis. Dlatego też, jeżeli strony umówią się o wynagrodzenie inne niż prowizyjne, to do umowy znajdą zastosowanie jedynie pozostałe przepisy o agencji. Strony jednak mogą i w takiej sytuacji rozszerzyć zakres stosowalności przepisów dotyczących umowy agencyjnej przez objęcie tym zakresem również przepisów o prowizji.

 

Umowa między Panem a agentem – spółką SA powinna więc wyraźnie zawierać okoliczności, w których nie będzie Pan zobowiązany do zwrotu prowizji. Przepisy ustawy wskazują, że nie może być to zapis mniej korzystny niż zapis ustawy – ale może być bardziej dla Pana korzystny. Odstąpienie od obowiązku zwrotu prowizji jest prawnie dopuszczalne.

 

Nie znam portfela Pana oferty ubezpieczeniowej, ani zasad rozliczania – niemniej jednak wystarczy wyraźny zapis w umowie.

 

Przepis art. 3531 Kodeksu cywilnego jest wyrazem jednej z naczelnych zasad prawa obligacyjnego, a mianowicie wyraża zasadę swobody umów, która pozwala na swobodną decyzję co do zawarcia umowy, wyboru kontrahenta, formy umowy a przede wszystkim swobodę kreowania treści stosunku prawnego. Dyspozycja przedmiotowej regulacji dotyczy jedynie umów, nie została jednak zawężona co do typu umowy, w ramach którego obowiązuje. Znajdzie zatem zastosowanie zarówno w umowach nazwanych, jak i również w typach umów nienazwanych i mieszanych.

 

W aktualnym stanie prawnym zasadę swobody umów expressis verbis reguluje art. 3531 Kodeksu cywilnego. W myśl tego przepisu strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

 

Pierwsze z wymienionych w art. 3531 ograniczeń swobody umów związane jest z właściwością (naturą) stosunku zobowiązaniowego. Ograniczenie to stanowi novum legislacyjne, albowiem w przepisach kodeksu zobowiązań nie przewidziano tego typu ograniczenia. Z tego względu, jak dotychczas, doktryna oraz orzecznictwo nie wyjaśniły w pełni znaczenia tego ograniczenia.

 

Jeśli nie podpisze Pan stosownej umowy z zapisem regulującym odmiennie tę kwestię niż podane przez mnie przepisy 7613 i 7614 – będzie Pan zobowiązany do zwrotu prowizji.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

wersja do druku drukuj

Komentarze (1):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • jeden - 2 =

28.06.2019

Nie jest to prawda, umowa z osobą fizyczną fykonującą czynnosci agencyjne nie jest umową agencyjną w rozumieniu KC!

Marta

»Podobne materiały

Wynagrodzenie agenta a wywiązywanie się agenta z obowiązków wynikających z umowy agencyjnej

Czy agentowi należy się wynagrodzenie za cały miesiąc pracy, czy wyłącznie za czas udokumentowanej przez niego pracy? Agent w miesiącu lutym przepracował właściwie tylko 5 dni, później nie jeździł do klientów, nie informował mnie o swoich zadaniach, nie wykonywał poleceń ani nie odbierał t

 

Zobowiązania finansowe agenta ubezpieczeniowego po rozwiązaniu umowy

W latach 1999–2005 moja mama była agentem ubezpieczeniowym pewnej firmy. Pracodawca zmusił ją do podpisania weksla. Po kilku latach bez żadnego uprzedzenia firma zwróciła się do sądu o zwrot prowizji itp. od mamy. Mama nie dostała żadnego wezwania, nie mogła więc wnieść odwołania. Obecnie spra

 

Sprzedaż na podstawie umowy agencyjnej a kasa fiskalna

Podpisałem umowę agencyjną na sprzedaż swoich towarów w sklepach agenta. Agent, sprzedając moje towary indywidualnym klientom, rejestruje sprzedaż w swojej kasie fiskalnej. Później przesyła mi raport sprzedaży i wystawia fakturę VAT za usługę za dany okres sprzedaży. Czy moja firma ma ponownie

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »