.
Mamy 12 627 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Od jakiej daty liczy się prawo do zachowku?

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 16.12.2015

Czy moja siostra ma prawo ubiegać się o zachowek, jeżeli:

 

  1. mama dokonała notarialnego testamentu przed 15 laty, zapisując na mnie swoje mieszkanie,
  2. przeniosła na mnie własność tego mieszkania aktem notarialnym darowizny 11 lat temu, a zmarła 5 lat temu tj. 13 stycznia 2009,
  3. w 2012 r. siostra podała mnie o zachowek, przedstawiając w sądzie testament mamy (sąd orzekł tylko prawa rodzeństwa do spadku po mamie)?

 

Od jakiej daty liczy się prawo do zachowku w tej sytuacji?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Na początku postaram się wyjaśnić kwestię zachowku. Zgodnie z art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego „zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek)”.

 

Należy stwierdzić, iż wymieniona w art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego grupa spadkobierców ma zawsze prawo do części majątku po zmarłym, bez względu na to, czy spadkobranie ma miejsce na podstawie testamentu, czy na podstawie ustawy.

 

Ustawodawca wyszedł bowiem z założenia że oprócz zmarłego do powstania jego majątku w pewnym sensie przyczynia się również jego małżonek, dzieci często rodzic. Spadkobiercy ci „powinni coś mieć” z tego majątku. Nie oznacza to jednak, że udział w majątku tym osobom może przypaść dopiero w momencie śmierci spadkodawcy. Mogą go bowiem otrzymać jeszcze za życia zmarłego w postaci uczynionych przez niego darowizn.  

 

Należy wiec w pierwszej kolejności odpowiedzieć sobie na pytanie, w jaki sposób oblicza się wartość tego udziału w majątku – czyli tzw. zachowek.

 

Podstawę obliczenia zachowku stanowi tzw. substrat zachowku. Ustalenie substratu zachowku wymaga przede wszystkim określenia czystej wartość spadku. Czysta wartość spadku stanowi różnicę pomiędzy stanem czynnym spadku, czyli wartością wszystkich praw należących do spadku, według ich stanu z chwili otwarcia spadku, i cen z chwili orzekania o zachowku, a stanem biernym spadku, czyli sumą długów spadkowych, z pominięciem jednak długów wynikających z zapisów i poleceń. Po okreś­leniu czystej wartości spadku dolicza się do niej, dla ustalenia substratu zachowku, wartość darowizn dokonanych przez spadkodawcę, bez względu na to, czy były one uczynione na rzecz spadkobierców, uprawnionych do zachowku, czy też innych osób (art 993. Kodeksu cywilnego: „przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny uczynione przez spadkodawcę”).

 

Wartość przedmiotu darowizny na potrzeby doliczenia oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalenia zachowku (art. 995). Obliczanie zachowku to operacja mnożenia substratu zachowku przez udział spadkowy stanowiący podstawę do obliczenia zachowku. Jej wynik wyraża wysokość należnego zachowku.

 

Przy dziedziczeniu testamentowym roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń przedawniają się z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu. Należy sądzić, że z tą też chwilą roszczenia z tytułu zachowku oraz roszczenia o zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń stają się wymagalne. Data otwarcia i ogłoszenia testamentu zostaje na nim umieszczona zgodnie z art. 651 Kodeksu postępowania cywilnego.

 

Z powyższego wynika zatem, że roszczenie o zachowek staje się wymagalne w dacie ogłoszenia testamentu. Takie twierdzenie jest uzasadnione brzmieniem art. 120 § 1, który początek biegu przedawnienia wiąże z wymagalnością roszczenia

 

Reasumując, Pani siostra ma 5 lat na wystąpienie do Pani z roszczeniem o zapłatę zachowku. Okres ten liczony jest od otwarcia testamentu w sądzie, czyli od 2012 r. Co do wysokości zachowku to nie ma tu znaczenia, kiedy otrzymała Pani darowiznę ani kiedy nastąpiło sporządzenie testamentu. Znaczenie ma jedynie okoliczność, iż wartość przedmiotu darowizny na potrzeby obliczenia zachowku oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalenia zachowku. Czyli dla obliczenia zachowku będzie miała znaczenie wartość darowanej Pani nieruchomości według cen z chwili wystąpienia z pozwem o zachowek przez Pani siostrę w stanie, w jakim ta nieruchomość była w chwili darowizny. Oznacza to, że istotne będzie, ile ta nieruchomość jest warta obecnie, ale w stanie z chwili darowania jej Pani, czyli bez doliczania poczynionych przez Panią nakładów i remontów.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • IX + II =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »