Mamy 11 195 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Obrona z urzędu

Autor: Łukasz Obrał • Opublikowane: 12.10.2007

Artykuł omawia zasady dotyczące przyznania obrońcy z urzędu oraz jego obowiązki i upoważnienia.



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

W toku postępowania karnego osoba oskarżona może, a w pewnych sytuacjach musi, korzystać z pomocy obrońcy. Zasady dotyczące oskarżonego mają zastosowanie także do podejrzanego.

 

Zgodnie z art. 82 Kodeksu postępowania karnego obrońcą może być jedynie osoba uprawniona do obrony według przepisów o ustroju adwokatury. Obrońca działa na podstawie pełnomocnictwa udzielonego mu przez oskarżonego, ewentualnie na podstawie decyzji sądu ustanawiającej obrońcę z urzędu.

 

Stosownie do art. 79 § 1 K.p.k. w postępowaniu karnym oskarżony musi mieć obrońcę, jeżeli:

 

  1. jest nieletni,
  2. jest głuchy, niemy lub niewidomy,
  3. zachodzi uzasadniona wątpliwość co do jego poczytalności.

 

Oskarżony musi mieć obrońcę również wtedy, gdy sąd uzna to za niezbędne ze względu na okoliczności utrudniające obronę (art. 79 § 2 K.p.k.).

 

Obrońca osób wymienionych w art. 79 § 1 i § 2 K.p.k. jest zobowiązany do brania udziału w rozprawie oraz w tych posiedzeniach, w których obowiązkowy jest udział oskarżonego.

 

Jeżeli w toku postępowania biegli lekarze psychiatrzy stwierdzą, że poczytalność oskarżonego zarówno w chwili popełnienia zarzucanego mu czynu, jak i w czasie postępowania nie budzi wątpliwości, udział obrońcy w dalszym postępowaniu nie jest obowiązkowy. Prezes sądu, a na rozprawie sąd, może wówczas cofnąć wyznaczenie obrońcy.

 

Zgodnie z art. 80 K.p.k. oskarżony musi mieć obrońcę w postępowaniu przed sądem okręgowym, jako sądem pierwszej instancji, jeżeli zarzucono mu zbrodnię lub jest pozbawiony wolności. W takim wypadku udział obrońcy w rozprawie głównej jest obowiązkowy, a w rozprawie apelacyjnej i kasacyjnej – o ile prezes sądu lub sąd uzna to za konieczne.

 

Jeżeli zaistnieją okoliczności, w których oskarżony musi mieć obrońcę (art. 79 § 1 i § 2 oraz art. 80 K.p.k.), a nie będzie go miał z wyboru, prezes sądu właściwego do rozpoznania sprawy wyznaczy mu obrońcę z urzędu.

 

Jeżeli oskarżony nie jest w stanie ponieść kosztów obrony i zapewnić sobie obrońcy z wyboru, może, stosowanie do przepisu art. 78 § 1 K.p.k. żądać, aby wyznaczono mu obrońcę z urzędu.

 

Aby ubiegać się o obrońcę z urzędu, oskarżony musi w stosownym wniosku wykazać, że nie jest w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i swojej rodziny.

 

Aby wniosek oskarżonego miał większe szanse na pozytywne rozpatrzenie, powinny znaleźć się w nim szczegółowe informacje dotyczące dochodu uzyskiwanego przez oskarżonego i jego rodzinę, o posiadanych oszczędnościach, przedmiotach wartościowych, itp. A także informacje dotyczące ponoszonych przez oskarżonego i jego rodzinę kosztów utrzymania: wysokość czynszu i opłat za media, kosztów wyżywienia i ubrania, stałych niezbędnych wydatków.

 

Na podstawie informacji odnośnie sytuacji materialnej oskarżonego sąd oceni, czy jest on w stanie zapewnić sobie obrońcę we własnym zakresie, czy też nie. Jeżeli sąd dojdzie do przekonania, że oskarżony nie jest w stanie zapewnić sobie obrońcy z wyboru, to wówczas wyznaczy mu obrońcę z urzędu.

 

Przepis art. 78 § 2 K.p.k. upoważnia sąd do cofnięcia wyznaczenia obrońcy, jeżeli okaże się, że nie istnieją okoliczności, na podstawie których go wyznaczono.

 

Na uzasadniony wniosek oskarżonego lub jego obrońcy prezes sądu właściwego do rozpoznania sprawy może wyznaczyć nowego obrońcę w miejsce dotychczasowego. Taka sytuacja może wystąpić na przykład wtedy, kiedy pomiędzy oskarżonym a jego obrońcą z urzędu nastąpi utrata zaufania uniemożliwiająca skuteczną obronę.

 

Obrońca z wyboru i z urzędu jest uprawniony do działania w całym postępowaniu, nie wyłączając czynności po uprawomocnieniu się orzeczenia, jeżeli ustanowienie obrońcy lub wyznaczenie obrońcy nie zawiera ograniczeń.

 

Obrońca może przedsiębrać czynności procesowe jedynie na korzyść oskarżonego.

 

Stosownie do art. 84 § 2 K.p.k. wyznaczenie obrońcy z urzędu nakłada na tegoż obowiązek podejmowania czynności procesowych do prawomocnego zakończenia postępowania. Obrońca z urzędu jest zobligowany do podejmowania czynności procesowych nawet takich, których nie uważa za słuszne, a których podjęcia domaga się oskarżony. Tak więc, jeżeli obrońca z urzędu nie stwierdza podstaw do wniesienia apelacji, ale jej sporządzenia i złożenia domaga się oskarżony, obrońca ma obowiązek wnieść taką apelację. Inne zasady dotyczą postępowania kasacyjnego i o wznowienie postępowania.

 

Obrońca wyznaczony z urzędu w postępowaniu kasacyjnym lub w postępowaniu o wznowienie postępowania powinien sporządzić i podpisać kasację lub wniosek o wznowienie postępowania albo poinformować na piśmie sąd, że nie stwierdził podstaw do wniesienia kasacji lub wniosku o wznowienie postępowania. Jeżeli kasacja lub wniosek zostaną wniesione, obrońca ten jest uprawniony do udziału w toczącym się postępowaniu.

 

Jeżeli pewne czynności procesowe odbywają się poza siedzibą lub miejscem zamieszkania obrońcy z urzędu, prezes sądu, przed którym ma być dokonana czynność, a w postępowaniu przygotowawczym – prezes sądu rejonowego miejsca czynności, na uzasadniony wniosek dotychczasowego obrońcy może wyznaczyć dla dokonania tej czynności innego obrońcę spośród miejscowych adwokatów.

 

Należy podkreślić, iż udział obrońcy w postępowaniu nie wyłącza osobistego działania w nim oskarżonego. Oskarżony, niezależnie od tego czy ma obrońcę, może korzystać ze wszystkich przysługujących mu praw w procesie karnym – może np. składać wnioski, zadawać pytania przesłuchiwanym świadkom, itp. Oczywiście wskazanym jest, aby podejmowane przez oskarżonego kroki w postępowaniu nie kłóciły się z tymi podejmowanymi przez obrońcę.


Stan prawny obowiązujący na dzień 12.10.2007


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • IV - cztery =

 

»Podobne materiały

Obrona konieczna jako okoliczność wyłączająca odpowiedzialność karną

Artykuł omawia warunki wyłączenia odpowiedzialności karnej w sytuacji działania w obronie koniecznej.

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »