Mamy 10 894 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Obowiązki przyjmującego darowiznę

Autor: Anna Sufin • Opublikowane: 05.02.2016

W 1999 r. otrzymałem stary dom od mojej cioci. Systematycznie inwestuję w nieruchomość. W testamencie ciocia ma wpisane dożywotnio dwa pokoje, bez informacje o jakichś moich powinnościach. Czy mam obowiązek zapewnienia jej opieki? Niedługo będzie potrzebowała jej całodobowo, ale mnie nie stać na taki wydatek. A może mogę ją umieść w domu opieki?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Na wstępie zaznaczę, że z racji stopnia pokrewieństwa (ciocia jest siostrą Pana ojca), nie ciąży na Panu wobec cioci ustawowy obowiązek alimentacyjny określony w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, tj. obowiązek dostarczania środków utrzymania, bowiem obciąża on co do zasady tylko krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo (art. 128).

 

Z opisu w pytaniu wynika, iż podany majątek został Panu przekazany najprawdopodobniej w drodze darowizny (nie może tu być mowy o „testamencie”, bowiem testament podejmuje rozrządzenia na wypadek śmierci, a Pana ciocia jeszcze żyje). Skoro w umowie zapisano tylko, że ciocia dożywotnio może użytkować trzy pokoje (tj. ustanowiono na rzecz cioci służebność mieszkania), nie czyniąc dalszych ustaleń, nie może być mowy o umowie dożywocia, zgodnie z którą nabywca zobowiązuje się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie, co w braku odmiennej umowy oznacza, że powinien przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym (art. 908 § 1 Kodeksu cywilnego, dalej: K.c.). Proszę zatem zweryfikować, czy umowa, którą ciocia przekazała Panu majątek, jest zatytułowana „umowa darowizny”.

 

Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku (art. 888 § 1 K.c.). Ponieważ darczyńca bezpłatnie przekazuje swój majątek obdarowanemu, ustawa zapewnia mu różnoraką ochronę, w tym na wypadek, gdyby po wykonaniu darowizny popadł w niedostatek. Na mocy art. 897 K.c. jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Obdarowany może jednak zwolnić się od tego obowiązku, zwracając darczyńcy wartość wzbogacenia.

 

Gdyby zatem doszło do sytuacji, iż ciocia nie będzie w stanie zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb z własnych środków (np. z pewnością nie będzie w stanie opłacić całodobowej opiekunki), może ona żądać od Pana pokrycia tych niezbędnych kosztów utrzymania (aż do wysokości wartości wzbogacenia), których sama nie jest w stanie uiścić. Takiemu żądaniu musiałoby towarzyszyć udowodnienie, że całodobowa opieka stanowi potrzebę usprawiedliwioną. Ponadto dla wystosowania takiego żądania skutecznie wciąż musi Pan pozostawać wzbogacony – ponieważ tutaj opisuje Pan, że majątek nadal posiada, co do istnienia tej przesłanki nie ma wątpliwości. Pomimo iż w umowie nie ma wzmianki o Pana obowiązku utrzymywania cioci, przy zaistnieniu stanu niedostatku w przypadku umowy darowizny taki obowiązek będzie na Panu ciążył.

 

Oczywiście ciocia może nie chcieć przyjąć od Pana żadnych środków, a tylko wymagać np. przyznania usług opiekuńczych z ośrodka pomocy społecznej bądź umieszczenia jej w domu pomocy społecznej. Niestety w takiej sytuacji może jednak nie uzyskać pomocy z ośrodka. Zgodnie z podstawową w pomocy społecznej zasadą subsydiarności, pomoc społeczna jest przyznawana wtedy, gdy osoba nie może przezwyciężyć trudnych sytuacji życiowych, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej). Na mocy art. 12 tejże ustawy w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia. Ośrodek, po zbadaniu, iż Pana cioci przysługuje uprawnienie żądania od Pana środków utrzymania, będzie mógł zatem wydać decyzję odmowną w kwestii umieszczenia Pana cioci w domu pomocy społecznej czy też przyznania usług opiekuńczych, skoro ciocia może środki na te cele uzyskać od Pana.

 

Na mocy art. 110 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej kierownik ośrodka pomocy społecznej może wytaczać na rzecz obywateli powództwa o roszczenia alimentacyjne. Dyskusyjne jest, czy w granicach tego unormowania kierownik ośrodka mógłby wytoczyć także powództwo o roszczenie z art. 897 K.c., ze względu jednak na podobny charakter roszczenia, są argumenty za uznaniem, iż także w takim przypadku jak Pana to kierownik ośrodka pomocy społecznej (w razie gdyby ciocia wymagała pomocy, a sama z takim roszczeniem nie występowała) mógłby w sądzie żądać od Pana dostarczania środków utrzymania do granic usprawiedliwionych potrzeb cioci. Podobne roszczenie zapewne byłoby wystosowywane, gdyby cioci przyznano pobyt w domu pomocy społecznej, a Pan nie godził się na partycypację w opłacie za ten dom (tj. nie chciał zawrzeć umowy z kierownikiem ośrodka pomocy społecznej, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, ustalającej, iż określoną część opłaty za dom będzie uiszczał Pan).

 

Podsumowując, w przedstawionym stanie faktycznym ciocia może od Pana żądać środków utrzymania, o ile sama ze swoich świadczeń nie jest w stanie pokryć swoich usprawiedliwionych potrzeb, Pan zaś nadal pozostaje wzbogacony z uwagi na uczynioną darowiznę. Ośrodki pomocy mogą natomiast zakładać, iż ciocia taką pomoc powinna otrzymać od Pana.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

wersja do druku drukuj

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • dziewięć plus 9 =

»Podobne materiały

Darowizna zakładu produkcyjnego

Jakie opłaty będą związane z dokonaniem darowizny z ojca na syna zakładu produkcyjnego o wartości 350 000 zł? Ojciec otrzymał emeryturę i obecnie chce przepisać zakład na mnie. Mam dwie siostry, czy będę musiał wypłacić im jakieś pieniądze w związku z przejęciem zakładu?

 

Darowizna dla osoby niespokrewnionej

Mieszkamy w budynku należącym do Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, mamy możliwość wykupu mieszkania. Niedawno sąsiad zaproponował nam, że możemy wykupić jego lokal (on nie ma na to pieniędzy). Oczywiście sąsiad miałby do śmierci mieszkać w swoim mieszkaniu. Czy możliwe jest przekazanie mieszkania w f

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »