Mamy 11 195 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Obowiązek alimentacyjny rozwiedzionych małżonków

Autor: Łukasz Obrał • Opublikowane: 04.12.2007

Autor omawia zobowiązania rozwiedzionych małżonków wobec siebie, czyli aspekty prawne obowiązku alimentacyjnego.



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

W czasie trwania małżeństwa oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny (art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).

 

Po rozwiązaniu małżeństwa przez rozwód małżonkowie są nadal zobowiązani do wzajemnej pomocy w zakresie utrzymania.

 

Kwestie obowiązku rozwiedzionych małżonków Kodeks rodzinny i opiekuńczy (K.r.io.) normuje w art. 60. Zgodnie z przepisami prawa rodzinnego obowiązek alimentacyjny byłych małżonków uzależniony jest od orzeczenia o winie, jakie zawarte było w wyroku rozwodowym. Stwierdzenie winy za rozkład pożycia jest bardzo istotne, ponieważ pociąga za sobą skutki w zakresie prawa do alimentów rozwiedzionych małżonków. Sąd w wyroku rozwodowym może orzec, że rozwód nastąpił z wyłącznej winy jednego z małżonków, obojga małżonków lub bez ich winy. Sąd może też – na zgodne żądanie małżonków – zaniechać orzekania o winie, wówczas traktuje się małżonków tak, jak gdyby żadne z nich nie ponosiło winy za rozkład pożycia.

 

Zgodnie z art. 60 § 1 K.r.io. małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego.

 

Natomiast, stosownie do § 2 art. 60 K.r.io., jeżeli jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd – na żądanie tego ostatniego – może orzec, że małżonek wyłącznie winny jest obowiązany przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku.

 

Jak wynika z powyższych przepisów, obowiązek alimentacyjny względem małżonka, który został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia małżeńskiego, wygasa. Nie może on żądać alimentów od małżonka niewinnego, nawet jeżeli znajduje się w stanie niedostatku.

 

Zasadą jest tzw. zwykły obowiązek alimentacyjny, przewidziany w art. 60 § 1 K.r.io. Wedle tego przepisu małżonkiem uprawnionym jest ta osoba, która nie została uznana za wyłącznie winną rozkładu pożycia małżeńskiego. Zwykły obowiązek alimentacyjny dotyczyć więc będzie sytuacji, w której sąd w wyroku rozwodowym stwierdzi winę obu małżonków, orzeknie rozwód bez orzekania o winie lub też odstąpi od orzekania o winie.

 

Zgodnie z tym przepisem podstawą roszczenia o alimenty jest stan niedostatku małżonka uprawnionego. Definicji, czym jest niedostatek, nie znajdziemy jednak wśród przepisów prawa. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, iż w stanie niedostatku pozostaje osoba, która nie może własnymi siłami, samodzielnie zaspokoić swoich usprawiedliwionych, podstawowych potrzeb. Te usprawiedliwione potrzeby to np. potrzeby mieszkaniowe, związane z pożywieniem, a także potrzeby zdrowotne. Usprawiedliwione potrzeby zawsze są oceniane indywidualnie i różnią się w odniesieniu do poszczególnych osób.

 

Zakres zwykłego obowiązku alimentacyjnego jest uzależniony od usprawiedliwionych potrzeb małżonka uprawnionego do alimentów oraz możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego.

 

Wyjątkiem od zwykłego obowiązku rozwiedzionych małżonków jest określony w art. 60 § 2 K.r.io. obowiązek alimentacyjny małżonka, który został uznany za wyłącznie winnego.

 

Małżonek niewinny może domagać się alimentów od małżonka uznanego za wyłącznie winnego nie tylko w sytuacji, gdy znajduje się w stanie niedostatku, ale również jeżeli rozwiązanie małżeństwa pociągnie dla niego istotne pogorszenie sytuacji materialnej.

 

Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego (uchwała z dnia 16 grudnia 1987 r., sygn. akt. III CZP 91/86) przy ocenie, czy nastąpiło istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego (art. 60 § 2 K.r.io.), należy brać pod uwagę warunki materialne jakie miałby, gdyby drugi z małżonków spełniał należycie swoje obowiązki i gdyby małżonkowie kontynuowali pożycie.

 

Co prawda małżonek niewinny nie ma prawa do takiej samej stopy życiowej jak małżonek winny, ale ma on prawo do bardziej dostatniego życia niż tylko zaspokajania swoich usprawiedliwionych potrzeb. Obowiązek alimentacyjny małżonka wyłącznie winnego polega na zmniejszeniu różnicy stanu majątkowego małżonka niewinnego, powstałej w wyniku orzeczenia rozwodu.

 

Obowiązek alimentacyjny rozwiedzionych małżonków wygasa w przypadku zawarcia małżeństwa przez małżonka uprawnionego (art. 60 § 3 K.r.io.). Wynika to z tego, że w przypadku zawarcia przez małżonka uprawnionego nowego małżeństwa powinien on uzyskiwać zaspokojenie swoich potrzeb w tym nowym związku. Niezasadnym byłoby, aby małżonek uzyskiwał środki utrzymania od małżonka poprzedniego i od aktualnego.

 

Zawarcie małżeństwa przez małżonka zobowiązanego względem małżonka, który nie zawarł nowego małżeństwa, nie powoduje samo przez się uchylenia jego obowiązku alimentacyjnego. Ta okoliczność ma jednak wpływ na zakres tego obowiązku. Należy wziąć pod uwagę, że w związku z zawarciem nowego małżeństwa zmienią się możliwości zarobkowe i materialne małżonka zobowiązanego.

 

Stosownie do art. 60 § 3 K.r.io. obowiązek alimentacyjny małżonka, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia wygasa z upływem 5 lat od orzeczenia rozwodu. Jednak, ze względu na wyjątkowe okoliczności, sąd może – na żądanie uprawnionego – przedłużyć wymieniony termin. Jak stwierdził SN w uchwale z dnia 16 kwietnia 1974 r. (sygn. akt. III CZP 22/75), przez wyjątkowe okoliczności należy rozumieć zarówno okoliczności zachodzące po stronie rozwiedzionego małżonka, domagającego się przedłużenia obowiązku alimentacyjnego, jak i po stronie drugiego z małżonków.

 

Wyjątkowymi okolicznościami nie będą z pewnością takie, które normalnie występują w życiu człowieka. Małżonek rozwiedziony nie będzie mógł zatem domagać się przedłużenia okresu alimentacji choćby ze względu na starzenie się.

 

Odnośnie tego, na jaki czas można żądać przedłużenia obowiązku alimentacyjnego, należy stwierdzić, iż będzie to okres, w którym alimentacja będzie potrzebna i uzasadniona, według przewidywań w czasie wyrokowania.


Stan prawny obowiązujący na dzień 04.12.2007


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • jeden plus dwa =

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »