.
Mamy 11 988 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Nieważność postępowania

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 01.02.2013

Od lat mieszkam za granicą, gdzie też wystąpiłam o rozwód (jesteśmy Polakami) z winy męża. Ten jednak przed zakończeniem sprawy wrócił do Polski, gdzie sam po jakimś czasie wniósł sprawę rozwodową. Wyrok został orzeczony, mimo że mnie nie było na rozprawie, nie wiedziałam o tym wszystkim, mąż powołał fałszywych świadków. Rozwód nie został zalegalizowany za granicą. Sąd polski przyznał mi alimenty na dziecko, ale można je egzekwować tylko w Polsce. Czy obecnie można się o nie starać (alimenty z 15 lat, teraz dziecko jest dorosłe)? Czy można stwierdzić nieważność postępowania rozwodowego? Czy mogę pozwać pełnomocnika procesowego, który kłamał, że mnie zna i przez niego doszło do rozwodu? Co robić? Dokumenty w załączniku.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Z  przedstawionego przez Panią stanu faktycznego wynika kilka budzących wątpliwości zagadnień o proceduralnym charakterze, które mogą przyczynić się do stwierdzenia nieważności postępowania rozwodowego. Fakt Pani nieobecności na sprawie rozwodowej nie pozostaje prawnie obojętny. Taka okoliczność stanowi podstawę do wznowienia postępowania. Można żądać wznowienia postępowania wtedy, gdy strona wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania (art. 401 pkt 1 zd. 1).

 

Niemożność działania ma obejmować wszelkie działania aż do uprawomocnienia się orzeczenia i tym samym rozciągać się na uniemożliwienie stronie obrony jej praw. Nie ma jednak zależności odwrotnej.

 

W razie gdy niemożność działania ustała przed uprawomocnieniem się orzeczenia, podstawa wznowienia nie jest spełniona. Strona nie może zatem żądać wznowienia postępowania, gdy w toku postępowania miała możność podjęcia działania i przez złożenie właściwego oświadczenia albo wniesienia środka odwoławczego lub innego środka zaskarżenia mogła wystąpić z zarzutem, że została pozbawiona do tej chwili, tj. w pewnym okresie (lub zakresie), możności działania (obrony). Podstawy wznowienia postępowania wynikłej z niemożności działania nie uchyla natomiast to, że strona mogła po uprawomocnieniu się orzeczenia wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu albo ze skargą kasacyjną, gdyż w tych wypadkach nie można przyjąć, że niemożność działania ustała przed uprawomocnieniem się orzeczenia.

 

„O nieważności postępowania z powodu pozbawienia strony możności działania można mówić tylko wówczas, gdy strona została pozbawiona uprawnień procesowych wskutek wadliwego postępowania sądu, a nie wtedy, gdy strona na skutek własnego działania z uprawnień tych nie skorzystała, nie biorąc udziału w rozprawie, o której terminie została prawidłowo zawiadomiona” (postanowienie  Sądu Najwyższego z 2 lutego 2006 r., sygn. Akt II CZ 134/05, LexPolonica nr 1825748).

 

Doktryna przeważnie uznaje, że za prawo w rozumieniu art. 401 pkt 2 zd. 1 należy uważać w zasadzie prawo procesowe, a nie prawo materialne, ponieważ działanie strony w postępowaniu jest regulowane prawem procesowym i tylko jego naruszenie może skutkować pozbawieniem jej możności działania (por. M. Piekarski, Pozbawienie strony możności obrony swych praw w postępowaniu cywilnym, s. 60; W. Siedlecki, Nieważność procesu cywilnego, s. 151; J. Krajewski, Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem, art. 401, uwaga 8, s. 665; zob. także M. Sawczuk, Wznowienie postępowania cywilnego, s. 144-145 i postanowienie SN z 10 lipca 2008 r., sygn. akt III CZ 29/08, niepubl.). Przyjmuje się ponadto, że pomiędzy naruszeniem prawa a pozbawieniem strony możności działania musi zachodzić związek przyczynowy (zob. W. Miszewski, Proces cywilny w zarysie. Część pierwsza, s. 240; por. także orz. SN z 1 października 1937 r., sygn. akt C. III. 509/37, LexPolonica nr 330184, Zb. Orz. 1938, poz. 325 i post. SN z 15 lutego 2002 r., sygn. akt III CZ 9/02, niepubl.). Nie jest natomiast istotne, czy naruszenie przepisów prawa było zawinione, czy też sąd lub strona przeciwna dopuściły się go bez jakiejkolwiek winy (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z 1 października 1937 r., sygn. akt C. III. 509/37, LexPolonica nr 330184, Zb.Orz. 1938, poz. 325).

 

Według orzecznictwa z powodu pozbawienia możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa wznowienia postępowania może żądać tylko ta strona, która została pozbawiona możności działania (por. postanowienie SN z 11 czerwca 2008 r., sygn. akt V CZ 34/08, LexPolonica nr 2044705, niepubl. i z 30 września 2008 r., sygn. akt -II CZ 67/08, LexPolonica nr 1983916, OSNC-ZD 2009, nr A, poz. 26).

 

Stąd też w Pani sprawie istnieją podstawy do wznowienia postępowania w sprawie o rozwód i uznania nieważności postępowania. Skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzymiesięcznym; termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o wyroku dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy.

 

Odnosząc się do działania pełnomocnika, informuję, iż w sprawie występował w charakterze świadka. Jeżeli złożone zeznania nie były zgodne z prawdą, doszło do popełnienia przestępstwa przeciwko wymiarowi sprawiedliwości. Zgodnie bowiem z art. 233 Kodeksu karnego:

 

„§ 1. Kto, składając zeznanie mające służyć za dowód w postępowaniu sądowym lub w innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.


§ 2. Warunkiem odpowiedzialności jest, aby przyjmujący zeznanie, działając w zakresie swoich uprawnień, uprzedził zeznającego o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznanie lub odebrał od niego przyrzeczenie.


§ 3. Nie podlega karze, kto, nie wiedząc o prawie odmowy zeznania lub odpowiedzi na pytania, składa fałszywe zeznanie z obawy przed odpowiedzialnością karną grożącą jemu samemu lub jego najbliższym.

 

§ 4. Kto, jako biegły, rzeczoznawca lub tłumacz, przedstawia fałszywą opinię lub tłumaczenie mające służyć za dowód w postępowaniu określonym w § 1, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

 

§ 5. Sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia, jeżeli:


1) fałszywe zeznanie, opinia lub tłumaczenie dotyczy okoliczności nie mogących mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy,

2) sprawca dobrowolnie sprostuje fałszywe zeznanie, opinię lub tłumaczenie, zanim nastąpi, chociażby nieprawomocne, rozstrzygnięcie sprawy.


§ 6. Przepisy § 1–3 oraz 5 stosuje się odpowiednio do osoby, która składa fałszywe oświadczenie, jeżeli przepis ustawy przewiduje możliwość odebrania oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej”.

 

Za popełnienie czynów określonych w art. 233 § 1, 4 i 6 przewidziana jest kara pozbawienia wolności do lat 3. Sąd może zamiast kary pozbawienia wolności orzec grzywnę lub karę ograniczenia wolności do lat 2 (art. 58 § 3) lub odstąpić od wymierzenia kary (art. 59). Dopuszczalne jest także warunkowe umorzenie postępowania karnego (art. 66). W przypadku skazania biegłego, rzeczoznawcy lub tłumacza za popełnienie czynu określonego w art. 233 § 4, sąd może orzec środek karny w postaci zakazu wykonywania określonego zawodu lub prowadzenia określonej działalności gospodarczej (zob. uwagi do art. 41).

 

Zgodnie z art. 233 § 3 nie podlega karze osoba, która – nie wiedząc o prawie odmowy zeznań (art. 182 Kodeksu postępowania karnego) lub odpowiedzi na pytanie (art. 183) – składa fałszywe zeznanie z obawy przed odpowiedzialnością karną grożącą jej samej lub jej najbliższym (zob. art. 115 § 11). Przepis ten ma zastosowanie także w przypadku złożenia fałszywego oświadczenia (art. 233 § 6).


W art. 233 § 5 przewidziano możliwość nadzwyczajnego złagodzenia kary, a nawet odstąpienia od jej wymierzenia, jeżeli fałszywe zeznanie, opinia lub tłumaczenie dotyczy okoliczności niemogących mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Druga sytuacja uprawniająca sąd do nadzwyczajnego złagodzenia kary lub odstąpienia od jej wymierzenia pojawia się wówczas, gdy sprawca dobrowolnie (zob. uwagi do art. 15) sprostuje fałszywe zeznanie, opinię lub tłumaczenie, zanim nastąpi, choćby nieprawomocne, rozstrzygnięcie sprawy. Sąd Najwyższy w wyroku z 29 grudnia 1992 r., sygn. akt WR 174/92, LexPolonica nr 298556 (OSNKW 1993, nr 7-8, poz. 47) uznał, że „sprostowaniem fałszywych zeznań [.…] są też zgodne z prawdą wyjaśnienia oskarżonego, które złożył on, gdy zostało wszczęte przeciwko niemu postępowanie karne o fałszywe zeznania”. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd Najwyższy stwierdził:

 

„Z brzmienia art. 247 § 4 pkt 2 k.k. [z 1969 r., obecnie art. 233 § 5 pkt 2 K.k.] wynika tylko jeden warunek, że sprostowanie fałszywych zeznań musi nastąpić, zanim zostanie, chociażby nieprawomocnie, rozstrzygnięta sprawa przez sąd lub inny organ, przed którym sprawca złożył takie zeznanie. W świetle tego przepisu jest rzeczą obojętną, w jakiej roli procesowej występuje osoba, która przed chociażby nieprawomocnym rozstrzygnięciem sprawy odwołuje wcześniej złożone w tej sprawie fałszywe zeznania”.

 

Czyny określone w art. 233 ścigane są z oskarżenia publicznego (z urzędu). Oznacza to, iż do wszczęcia postępowania konieczne jest złożenie zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa.

 

Odnosząc się do kwestii przedawnienia roszczeń alimentacyjnych.

 

Dochodzenie alimentów za czas ubiegły reguluje art. 137 § 2 (dodany nowelą z 2008 r.) w sposób przyjmowany w orzecznictwie. Wiąże się to z przedawnieniem roszczenia, a nie prawa do alimentów. Natura prawna alimentów polega na dostarczeniu uprawnionemu na bieżąco środków utrzymania. Dlatego nadal aktualna jest uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 25 lutego 1968 r. (sygn. akt III CZP 65/68, LexPolonica nr 299096, OSNCP 1969, nr 5, poz. 83), według której żądanie alimentów za czas miniony może mieć na względzie niezaspokojone potrzeby uprawnionego, wykonanie zobowiązań zaciągniętych przez niego dla zaspokojenia potrzeb, zaległości np. w opłatach za mieszkanie. Zwraca uwagę na złagodzenie przesłanki rozłożenia świadczenia na raty – na zasadach ogólnych (art. 320 Kodeksu postępowania cywilnego) – w przypadkach szczególnie uzasadnionych, natomiast art. 137 § 2 – w przypadkach uzasadnionych pomija „szczególnie”.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (1):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • I - II =

01.04.2013

Mnie trochę zastanawia, czy w ogóle nie można obalić wyroku polskiego. Ja rozwodziłam się ze Szwedem i obiegł mnie we wniesieniu sprawy w Szwecji, gdybym ja wniosła wcześniej w Polsce, rozwód toczyłby się tutaj. Czy przypadkiem data złożenia pozwu nie byłaby tu najistotniejsza.

Kasia

.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

porady spadkowe spadek.info

porady budowlane prawo-budowlane.info

porady prawnika odpowiedziprawne.pl

ozdobne poduszki Hampton