Mamy 11 498 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Niespełniony zapis w testamencie - czy zobowiązanie przechodzi na spadkobiercę?

Autor: Michał Berliński • Opublikowane: 05.09.2020

Moja mama miała zapisaną przez rodziców w testamencie działkę leśną. W razie jej sprzedaży miała zapłacić swojemu bratu 48% wartości tej działki – tak stanowił zapis w testamencie. Mama zmarła, a ja stałam się jej jedyną spadkobierczynią również na mocy testamentu. Wspomnianą działkę sprzedałam przed 5 laty. Czy mnie również dotyczy ten zapis, że mam wujkowi zapłacić 48% wartości działki? Dodam, że nie dysponuję postanowieniem sądowym, ale raczej nie ma w nim zapisu o zobowiązaniu mamy względem wujka. Zobowiązanie jest tylko w testamencie dziadków. Wujek domaga się spłaty za działkę, czy ma do tego prawo? [dołączam kopie obu testamentów do wglądu]


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Niespełniony zapis w testamencie - czy zobowiązanie przechodzi na spadkobiercę?

Problematyczna kwestia zapisów testamentowych

Temat, który Pani poruszyła, nie należy do najłatwiejszych, powiedziałbym nawet, że jest to kwestia bardzo trudna, problematyczna. Wskazać należy, że Pani mama w związku z treścią testamentu na wypadek sprzedaży nieruchomości w postaci działki była zobowiązana do wypłaty na rzecz innych osób łącznie 48% wartości tej nieruchomości – można wskazać, że był to swego rodzaju zapis testamentowy. Zapis jest rozporządzeniem majątkowym spadkodawcy. W odróżnieniu od powołania do dziedziczenia zapis nie wiąże się z odpowiedzialnością za długi spadkodawcy, ani „następstwem prawnym” po nim. Zapis musi dotyczyć konkretnego składnika majątku (rzeczy – przedmiotów, samochodu, domu itp.), lub określonej kwoty pieniędzy.

 

Żądanie wykonania zapisu

Obciążonym wykonaniem zapisu jest spadkobierca (ustawowy lub testamentowy). Oznacza to, że w wyniku zapisu przedmioty nie przechodzą automatycznie (z mocy prawa) na zapisobiorcę. Skutkiem zapisu jest powstanie roszczenia po stronie zapisobiorcy – może on domagać się (również przed sądem) wykonania zapisu, tj. sporządzenia umowy ze spadkobiercą (spadkobiercami) o przekazanie własności i wydanie rzeczy zapisanej przez spadkodawcę. Pani mama nie wykonała zapisu z uwagi na fakt, iż nie sprzedała przedmiotowej nieruchomości. Obowiązek wykonania zapisu jest tzw. długiem spadkowym. Odpowiedzialność spadkobiercy jest jednak zawsze ograniczona do wartości stanu czynnego spadku. Natomiast według art. 970 K.c.: „w braku odmiennej woli spadkodawcy zapisobierca może żądać wykonania zapisu niezwłocznie po ogłoszeniu testamentu. Jednakże zapisobierca obciążony dalszym zapisem może powstrzymać się z jego wykonaniem aż do chwili wykonania zapisu przez spadkobiercę”– w tym przypadku wola spadkobiercy, czyli Pani dziadków, była jasna. Przyjmując spadek w całości, przyjmuje Pani zarówno aktywa, czyli majątek, oraz pasywa – czyli długi spadkowe.

 

Co jeśli warunek do dokonania zapisu nie został spełniony?

Jak wynika z powyższego, z chwilą otwarcia spadku pomiędzy zobowiązanym z tytułu zapisu (zwykłego) a zapisobiorcą powstaje stosunek zobowiązaniowy, w którym zobowiązany jest dłużnikiem, a zapisobiorca wierzycielem. Chwila ta jednak nie jest tożsama z wymagalnością zapisu. Wskazać należy, że w Pani przypadku, a w zasadzie w przypadku Pani mamy, warunek do dokonania zapisu nie został spełniony. Z zapisem warunkowym mamy do czynienia w sytuacji, gdy konieczne jest, aby spełniło się określone zdarzenie, aby zapis stał się wymagalny. Zapis staje się wymagalny przede wszystkim w chwili oznaczonej przez spadkodawcę. Jeżeli zobowiązany nie spełni świadczenia mimo nadejścia terminu lub ziszczenia się warunku, ponosi skutki wynikające z ogólnych przepisów dotyczących wykonania zobowiązania i odpowiedzialności za jego niewykonanie.

 

Przedawnienie roszczeń wynikających z zapisu testamentowego

Wobec tego w tym miejscu wskazałbym, że skoro warunek się nie ziścił, to nie można mówić o obowiązku, który podlegałby dziedziczeniu. W Pani przypadku należy mieć na względzie również art. 981 K.c., zgodnie z którym: „roszczenie z tytułu zapisu przedawnia się z upływem lat pięciu od dnia wymagalności zapisu”. Podała Pani, że działkę sprzedała przed 5 laty? Jeśli tak, to również dlatego żądania Pani wujka mogą zostać oddalone. Nie wiem, czy wujek wystąpił już do Pani formalnie na piśmie o zapłatę należności z tytułu sprzedaży działki. Jeśli tak, to abstrahując od powyższych rozważań, można zarzucić mu już samo przedawnienie jego ewentualnych roszczeń. Co do zasady, w przypadku gdy wujek wystąpi przeciwko Pani z pozwem o zapłatę do sądu – co oczywiście może mieć miejsce, już w odpowiedzi na pozew lub na rozprawie może Pani zakwestionować roszczenie, uznając je za przedawnione.

 

Co do samej zasadności roszczeń Pani wujka wskazać należy, że brak jest w tej materii jednolitej linii orzeczniczej. W jednym z wyroków Sądu Najwyższego przeczytać możemy, że tego typu obowiązki podlegają dziedziczeniu, jednak w tej sprawie stan faktyczny był inny od tego zastanego u Pani. Zgodnie z treścią orzeczenia SN:

 

„Bezspornym jest, że pozwana nabyła w drodze dziedziczenia, należący do długów spadkowych F. N., obowiązek wykonania zapisu w zakresie przeniesienia na powoda ½ udziału we własnościowym spółdzielczym prawie do lokalu mieszkalnego, opisanego bliżej w zapisie testamentowym Fr. N. Obowiązek wykonania zapisów należy bowiem do długów spadkowych z mocy art. 922 § 3 k.c.

 

Pozwana z tytułu dziedziczenia po F. N. odpowiada więc za nabyty w drodze spadkobrania dług spadkowy swojej matki, obejmujący obowiązek wykonania zapisu w kształcie obciążającym F. N. w chwili jej śmierci. Istnienia tego obowiązku pozwanej z tytułu należącego do nabytego przez pozwaną spadku nie eliminuje ani nie wygasza fakt, że w dacie otwarcia spadku po F. N. spadek ten nie obejmował już własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu, które wcześniej przeszło na pozwaną. Ta ostatnia okoliczność nie zwalnia jednak pozwanej z obowiązku wykonania zapisu jako nabytego w wyniku dziedziczenia długu spadkowego, ani nie czyni – wbrew stanowisku Sądu Okręgowego – niemożliwym spełnienia tego obowiązku. Fakt przysługiwania pozwanej wcześniej nabytego własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego nie uniemożliwia wykonania obciążającego ją długu spadkowego w postaci obowiązku przeniesienia na powoda ½ udziału w przysługującym pozwanej ograniczonym prawie rzeczowym. Wbrew stanowisku Sądu odwoławczego, zasada nemo plus iuris in alium transfere potest quam ipse habet nie ma zastosowania w stanie faktycznym tej sprawy, ponieważ pozwanej przysługuje prawo, którego zaledwie część, w postaci udziału określonego ułamkiem ½, zobowiązana jest się wyzbyć na rzecz powoda w następstwie wykonania obowiązku wynikającego z reguł spadkobrania. Powyższe okoliczności przesądziły o zasadności zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego w postaci art. 922 § 3 k.c.”

 

W orzeczeniu tym Sąd Najwyższy bezsprzecznie orzekł, że zapisy niewykonane podlegają dziedziczeniu przez kolejne osoby. W Pani przypadku jednak zapis nie stał się wymagalny i stałbym na takim stanowisku w ewentualnym sporze z wujkiem. Powoływałbym się zarówno na nieziszczenie się warunku za życia Pani mamy oraz na fakt ewentualnego przedawnienia roszczenia Pani wujka.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • dwa + 3 =

»Podobne materiały

Spadek po drugiej żonie ojca

Czy mam prawo do spadku po drugiej żonie ojca? Przed śmiercią ojca oświadczyłam, że zrzekam się spadku po nim, żeby nie stwarzać problemów finansowych jego drugiej żonie. Tata napisał testament i mnie w nim wydziedziczył. Moja siostra i żona ojca podzieliły się spadkiem: siostra dostała samochód ojc

 

Czy można obalić testament?

W 2000 r. został sporządzony testament, w którym mąż przepisał wszystko na swoją żonę. W tej chwili trwa postępowanie spadkowe i jeden z synów twierdzi, że ojciec w chwili sporządzenia testamentu nie był w stanie się podpisywać. Problemy ze zdrowiem ojca zaczęły się jednak długo po 2000 r. Czy jeśli

 

Testament znaleziony po kilku latach!

Po śmierci mojej teściowej przeprowadzono w 2005 r. postępowanie spadkowe. Jej dwaj synowie w równych częściach uzyskali prawo do mieszkania, które następnie sprzedali. Teraz niespodziewanie znalazłam testament teściowej. Został on sporządzony przez notariusza przed 10 laty. Spadkobiercą jest moja c

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »