.
Mamy 12 627 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Nieletni wobec prawa - podanie nieletnich do sądu

Autor: Marcin Górecki • Opublikowane: 08.04.2013

Wychowankowie placówki, w której pracuję, stworzyli wideo obrażające mnie. Chciałbym podać ich do sądu, jednak nie wiem, w jaki dokładnie sposób to zrobić, i jaki status mają nieletni wobec prawa. Słyszałem, że po ukończeniu 17. roku życia nastolatek odpowiada przed sądem jak dorosły; czy w związku z tym będzie konieczne wytoczenie dwóch odrębnych spraw (sprawcy mają piętnaście i siedemnaście lat)?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Kodeks karny (w skrócie K.k.) ma zastosowanie do osób, które popełniają czyn zabroniony po ukończeniu 17 lat. Wyjątek od tej zasady przewiduje art. 10 § 2 K.k., zgodnie z którym „nieletni, który po ukończeniu 15 lat dopuszcza się czynu zabronionego określonego w art. 134, art. 148 § 1, 2 lub 3, art. 156 § 1 lub 3, art. 163 § 1 lub 3, art. 166, art. 173 § 1 lub 3, art. 197 § 3 lub 4, art. 223 § 2, art. 252 § 1 lub 2 oraz w art. 280, może odpowiadać na zasadach określonych w tym kodeksie, jeżeli okoliczności sprawy oraz stopień rozwoju sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste za tym przemawiają, a w szczególności, jeżeli poprzednio stosowane środki wychowawcze lub poprawcze okazały się bezskuteczne”.

 

Z treści Pana pytania wynika jednak, że mamy do czynienia z czynem, o którym mowa w art. 190 § 1 K.k. i art. 212 K.k. Czyny te nie mieszczą się więc w katalogu zamkniętym z cytowanego powyżej artykułu.

 

W powyższej sytuacji znajdzie zastosowanie ustawa z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (w skrócie u.p.n.). Jej przepisy stosuje się m.in. w zakresie:

 

  1. zapobiegania i zwalczania demoralizacji – w stosunku do osób, które nie ukończyły lat 18;
  2. postępowania w sprawach o czyny karalne – w stosunku do osób, które dopuściły się takiego czynu po ukończeniu lat 13, ale nie ukończyły lat 17.

 

Przez czyn karalny rozumie się czyn zabroniony przez ustawę jako przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. Przestępstwo jest zbrodnią albo występkiem. Naczelną zasadą w tego rodzaju sprawach jest kierowanie się przede wszystkim dobrem nieletniego, dążąc do osiągnięcia korzystnych zmian w osobowości i zachowaniu się nieletniego oraz zmierzając w miarę potrzeby do prawidłowego spełnienia przez rodziców lub opiekuna ich obowiązków wobec nieletniego, uwzględniając przy tym interes społeczny. Mając na uwadze przedmiot ewentualnej sprawy, należy wskazać na treść art. 3a § 1 powyższej ustawy, zgodnie z którym w każdym stadium postępowania sąd rodzinny może, z inicjatywy lub za zgodą pokrzywdzonego i nieletniego, skierować sprawę do instytucji lub osoby godnej zaufania w celu przeprowadzenia postępowania mediacyjnego. Każdy, dowiedziawszy się o popełnieniu czynu karalnego przez nieletniego, ma społeczny obowiązek zawiadomić o tym sąd rodzinny lub policję. Wobec nieletniego mogą być stosowane środki wychowawcze oraz środek poprawczy w postaci umieszczenia w zakładzie poprawczym; kara może być orzeczona tylko w wypadkach przewidzianych prawem, jeżeli inne środki nie są w stanie zapewnić resocjalizacji nieletniego.

 

Sąd rodzinny może zastosować wobec nieletnich następujące środki:

 

  1. udzielić upomnienia;
  2. zobowiązać do określonego postępowania, a zwłaszcza do naprawienia wyrządzonej szkody, do wykonania określonych prac lub świadczeń na rzecz pokrzywdzonego lub społeczności lokalnej, do przeproszenia pokrzywdzonego, do podjęcia nauki lub pracy, do uczestniczenia w odpowiednich zajęciach o charakterze wychowawczym, terapeutycznym lub szkoleniowym, do powstrzymania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach albo do zaniechania używania alkoholu lub innego środka w celu wprowadzania się w stan odurzenia;
  3. ustanowić nadzór odpowiedzialny rodziców lub opiekuna;
  4. ustanowić nadzór organizacji młodzieżowej lub innej organizacji społecznej, zakładu pracy albo osoby godnej zaufania – udzielających poręczenia za nieletniego;
  5. zastosować nadzór kuratora;
  6. skierować do ośrodka kuratorskiego, a także do organizacji społecznej lub instytucji zajmujących się pracą z nieletnimi o charakterze wychowawczym, terapeutycznym lub szkoleniowym, po uprzednim porozumieniu się z tą organizacją lub instytucją;
  7. orzec zakaz prowadzenia pojazdów;
  8. orzec przepadek rzeczy uzyskanych w związku z popełnieniem czynu karalnego;
  9. orzec umieszczenie w rodzinie zastępczej, w młodzieżowym ośrodku wychowawczym albo w młodzieżowym ośrodku socjoterapii;
  10. orzec umieszczenie w zakładzie poprawczym;
  11. zastosować inne środki zastrzeżone w niniejszej ustawie do właściwości sądu rodzinnego, jak również zastosować środki przewidziane w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym.

 

Sprawy nieletnich należą do właściwości sądu rodzinnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Rozwiązanie to jest zgodne z ratyfikowaną przez Polskę konwencją o prawach dziecka przyjętą przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 ze zm.). W myśl art. 40 ust. 2 tej konwencji każde dziecko podejrzane lub oskarżone o naruszenie prawa karnego powinno mieć gwarancję rozpatrzenia bez zwłoki jego sprawy przez niezawisły organ sądowy, zgodnie z zasadami słusznego postępowania w rozumieniu prawa.

 

Sądy rodzinne działają w strukturze organizacyjnej sądów rejonowych. Właściwość miejscową sądu rodzinnego ustala się według miejsca zamieszkania nieletniego, a w razie trudności w ustaleniu miejsca zamieszkania – według miejsca pobytu nieletniego. Jako że czyn, o którym mowa w art. 190 K.k., jest czynem ściganym na wniosek, należy wskazać na treść art. 22 § 1 cytowanej powyżej ustawy, zgodnie z którym w sprawie o czyn ścigany na wniosek sędzia rodzinny wszczyna postępowanie w razie złożenia wniosku; postępowanie toczy się wówczas z urzędu. W sprawie o czyn z art. 212 K.k, ponieważ jest to sprawa ścigana z oskarżenia prywatnego, postępowanie zostanie wszczęte, jeżeli tego wymaga interes społeczny albo wzgląd na wychowanie nieletniego lub ochronę pokrzywdzonego. Postępowanie toczy się wówczas z urzędu.

 

Sędzia rodzinny może wszcząć postępowanie o przestępstwo ścigane na wniosek tylko wówczas, gdy pokrzywdzony tym przestępstwem złoży taki wniosek. Postępowanie toczy się wówczas z urzędu. Podobnie reguluje tę kwestię art. 12 § 1 Kodeksu postępowania karnego (w skrócie K.p.k.). Ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich nie reguluje kwestii cofnięcia tego wniosku. W związku z tym nasuwa się wątpliwość, czy można stosować tutaj przepisy K.p.k. dotyczące pokrzywdzonego, o których mowa w art. 21 § 3 w związku z art. 22 § 3 u.p.n. – a zatem, czy pokrzywdzony, który złożył wniosek o ściganie nieletniego jako osoby najbliższej (np. o czyny karalne wskazane w art. 278 § 4, art. 279 § 2 K.k.), może taki wniosek cofnąć w trybie art. 12 § 3 K.p.k. Przy tzw. przestępstwach względnie wnioskowych, ze względu na dobro dziecka, dopuszczalne wydaje się cofnięcie takiego wniosku wobec nieletniego, który jest osobą najbliższą pokrzywdzonemu, mimo że przepisy wyraźnie tej kwestii nie regulują.

 

Popełnienie przez nieletniego czynu karalnego ściganego z oskarżenia prywatnego może być podstawą wszczęcia postępowania przeciwko temu nieletniemu nawet wówczas, gdy nie została złożona skarga prywatna. Podstawą wszczęcia postępowania o te czyny jest uznanie sędziego, że wszczęcie postępowania jest uzasadnione interesem społecznym albo ze względu na wychowanie nieletniego lub ochronę pokrzywdzonego. Do wszczęcia tego postępowania wystarczy jedna z trzech wskazanych przesłanek. Mają tu zastosowanie przepisy o przedawnieniu ścigania przestępstw prywatnoskargowych ( art. 101 § 2 K.k.).

 

Należy zatem zastanowić się na złożeniem stosownego wniosku lub oskarżenia prywatnego.

 

Zgodnie z § 16 1 u.p.n. „jeżeli w sprawie o czyn karalny, o którym mowa w art. 1 § 2 pkt 2 lit. a), wszczęto postępowanie przeciwko nieletniemu wespół z dorosłym, prokurator wyłącza sprawę nieletniego i przekazuje ją sędziemu rodzinnemu”. Należy zatem złożyć zawiadomienie o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa na policji lub w prokuraturze. Wówczas – mając na uwadze, że nieletni mają wobec prawa inny status, a jeden sprawca miał ukończone 17 lat – sprawa zostanie niejako podzielona na dwie. Pierwsza będzie toczyła się wobec tego nieletniego, który ukończył 17 lat, natomiast druga z urzędu zostanie skierowana do sądu rodzinnego. Jako że jest to postępowanie karne, nie będzie Pan obarczony żadnymi kosztami postępowania sądowego.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • I - 3 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »