Mamy 11 279 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Nabycie nieruchomości w drodze działu spadku a obowiązek podatkowy

Autor: Janusz Polanowski • Opublikowane: 23.12.2016

W wyniku działu spadku dwie kuzynki i siostra chcą bezpłatnie przekazać mi swoje udziały w pewnej nieruchomości, która wymaga wielu nakładów. Czy nabyta przeze mnie w całości nieruchomość podlega jakimś podatkom ze względu na sposób nabycia – dział spadku?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Bezpłatne (nieodpłatne) zbycie składników majątkowych spełnia cechy umowy darowizny – zawarte w ustawowym określeniu tej umowy, czyli w treści art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego (K.c.): „Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku”. Umowa darowizny jest zaś opodatkowana – na podstawie ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn.

 

Pańskiej szczególnej uwadze polecam tabelkę z artykułu 15 ustawy o podatku od spadków i darowizn, w której przedstawiono stawki podatku od spadków oraz podatku od darowizn (dostępna w internecie). Pisze Pan o dziale spadku, więc zakładam, że już doszło do stwierdzenia nabycia spadku. Na wszelki wypadek przypominam o zgłoszeniu naczelnikowi właściwego urzędu skarbowego obowiązku podatkowego – art. 17a odnośnej ustawy lub art. 4a tej samej ustawy (w przypadku korzystania z przewidzianego w tymże artykule zwolnienia podatkowego); chodzi o opodatkowanie spadku.

 

W artykule 14 ustawy o podatku od spadków i darowizn określone zostały grupy podatkowe. Rodzeństwo zalicza się do grupy I, więc możliwe wydaje się – w kontekście rozważanej umowy darowizny (art. 888 i następne K.c.) – skorzystanie przez Pana z przewidzianego artykułem 4a odnośnej ustawy zwolnienia podatkowego; zazwyczaj warunkiem skorzystania z tego zwolnienia jest terminowe zgłoszenie nabycia mienia naczelnikowi urzędu skarbowego (wyjątki wskazano w art. 4a) – w przeciwnym razie należy zapłacić podatek (według stawek z art. 15 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

 

Wspomniał Pan o swych kuzynkach (jako potencjalnych darczyńcach); określenie „kuzyn” jest niejednoznaczne, więc proponuję sprawdzić (w artykule 14 tej samej ustawy) przynależność każdego darczyńcy oraz Pana do określonych grup podatkowych (II albo III). W przypadku przyjęcia darowizny od każdej z kuzynek trzeba będzie zapłacić podatek – według stawki właściwej dla odpowiedniej grupy podatkowej. Ponadto proszę pamiętać o złożeniu zeznania podatkowego (art. 17a ustawy o podatku od spadków i darowizn) – także w takich sytuacjach trzeba będzie złożyć zeznanie terminowo (według stanu prawnego w czasie przyjęcia darowizny); proponuję sprawdzać stan prawny (np. w sejmowej bazie danych).

 

Proszę zwrócić uwagę na art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn, ponieważ jego znajomość (z uwzględnieniem możliwych zmian) powinna ułatwić planowanie związanych z daną nieruchomością spraw. Wprawdzie uprawnienia właścicielskie, wskazane w ustawowym określeniu własności, uprawniają właściciela do zbywania tego, co do niego należy, ale trzeba liczyć się ze skutkami podatkowymi (np. z „utratą ulgi podatkowej”).

 

Chodzi o współwłasność – od art. 195 do art. 221 K.c. – oraz o zniesienie współwłasności, więc (w przypadku zniesienia współwłasności) proszę liczyć się z obowiązkiem zapłacenia podatku od czynności cywilnoprawnych (uregulowanego głównie ustawą o podatku od czynności cywilnoprawnych). Podatnikiem jest podmiot nabywający w taki sposób prawa majątkowe – np. udziały we współwłasności (art. 204 K.c.).

 

Zniesienie współwłasności (art. 210 i następne K.c.) lub dział spadku może nastąpić umownie lub na drodze sądowej; umowny dział spadku wymaga zachowania formy aktu notarialnego (art. 1052 § 3 K.c.), w takiej samej formie prawnej należy dokonać zniesienia współwłasności nieruchomości (art. 210 i następne K.c. w związku z art. 158 K.c.) – chodzi o wymóg formy prawnej pod rygorem nieważności (art. 73 K.c.). Górne stawki taksy notarialnej są z reguły związane z wartością praw majątkowych, których dotyczy czynność notarialna (np. zniesienie współwłasności lub dział spadku); można negocjować wysokość taksy notarialnej (nie ma „rejonizacji” kancelarii notarialnych, więc klient może dokonać wyboru). Jeżeli do sądu trafia (najlepiej na początku postępowania, np. we wniosku o wszczęcie postępowania) zgodny projekt podziału, to opłata sądowa jest o paręset złotych niższa – to też może pomóc w wyborze sposobu zniesienia współwłasności oraz w odpowiednim przygotowaniu dokumentów (np. wniosku do sądu).

 

Zapewne doskonale Pan wie o obowiązku płacenia podatku od nieruchomości – aktualnie uregulowanego ustawą o podatkach i opłatach lokalnych (z uwzględnieniem aktów prawa miejscowego). Proszę zwrócić uwagę (w związku z art. 4 tejże ustawy) na to, że bez ustanowienia odrębnej własności lokali – co jest ważne w przypadku współwłasności – obowiązek podatkowy (co do całości zobowiązania podatkowego) obciąża każdego ze współwłaścicieli. W przepisach o zobowiązaniach solidarnych (art. 366 i następne K.c.) przewidziano możliwość występowania z roszczeniami regresowymi (art. 376 K.c.) – np. przez tego z dłużników solidarnych, który zapłacił cały podatek, wobec pozostałych podatników; np. z uwzględnieniem korzystania z rzeczy wspólnej (art. 206 K.c.) lub czerpania z niej pożytków i czynienia na nią nakładów (art. 207 K.c.).

 

Niezależnie od sposobu zniesienia współwłasności warto wskazywać związane ze współwłasnością (zwłaszcza z posiadaniem rzeczy wspólnej) roszczenia – w przypadku postępowań sądowych chodzi o zagadnienie przewidziane w art. 618 K.c. Może się to wydać zbędne w przypadku zgody między współwłaścicielami, ale proszę zwrócić uwagę na to, że opodatkowana jest wartość praw majątkowych, zaś wartość ta może być mniejsza, jeśli Pan np. płaci całość podatków lub czynił nakłady na wspólną nieruchomość (zwłaszcza wyższe od tego, na co wskazywać mogłyby Pańskie dotychczasowe udziały we współwłasności). W przypadku braku jednoznacznych i udokumentowanych wskazań z zakresu rozliczeń mogą pojawić się poważne trudności w obniżeniu podatku (by nie był on liczony od wartości rynkowej otrzymywanych przez Pana praw majątkowych). Może więc wchodzić w grę uwzględnienie zagadnień ugodowych (art. 917, art. 918 K.c.) – niezależnie od sposobu załatwienia sprawy (forma aktu notarialnego albo droga sądowa).

 

Jak widać, także z uwagi na podatki warto odpowiednio przygotować się do czekających Pana oraz współwłaścicielki czynności prawnych. Również w przypadku skorzystania z usług notariusza. Proszę pamiętać o tym, że za dodatkowy wkład pracy (np. dotyczący przygotowania odpowiednio szczegółowych postanowień umownych) notariusz jest uprawniony żądać dodatkowego wynagrodzenia; na notariuszach spoczywa prawny obowiązek dbania o aspekty formalne (w tym dotyczące formy czynności prawnej) oraz o podstawowe zagadnienia treściowe (np. dotyczące rodzaju umowy).

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 5 - 10 =

»Podobne materiały

Wkład mieszkaniowy odziedziczony po matce

Moi rodzice mieszkali w mieszkaniu spółdzielczym. W 2004 r. zmarła mama. Razem z bratem i tatą przyjęliśmy w sądzie prawo do spadku – wkładu mieszkaniowego (wartość ok. 10 tys. zł). W spółdzielni wraz z bratem zrzekliśmy się prawa do lokalu na rzecz taty, który dwa lata póź

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »